Psychologie van beweging en inspanning
Hoorcolleges
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 – introductie ..................................................................................................................... 2
Hoorcollege 2 – motivatie ....................................................................................................................... 3
Hoorcollege 3 – motivatie ....................................................................................................................... 6
Hoorcollege 4 – stress I ......................................................................................................................... 10
Hoorcollege 5 – stress II ........................................................................................................................ 16
Hoorcollege 6 – groep processen .......................................................................................................... 21
Hoorcollege 7 – persoonlijkheid en zelfvertrouwen ............................................................................. 26
Hoorcollege 8 – concentratie ................................................................................................................ 32
Hoorcollege 9 – cognitieve prestatie en verbeteringstechnieken ........................................................ 38
Hoorcollege 10 – Injury, Burnout en Overtraining ................................................................................ 44
1
,Hoorcollege 1 – introductie
Boek: 7e editie, de colleges en tentamen zijn gebaseerd op de 7e editie.
Het is zinvol om voorafgaand aan de colleges het boek te bestuderen. De website van het boek is ook
nuttig, er zijn namelijk voorbeeld opgaven en video’s beschikbaar.
Volgorde:
- Motivation
- Stress
- Group Processes
- Personality / Self-confidence
- Concentration
- Cognitive Techniques
- Injury, Burnout & Overtraining
- Sport, Fitness & Health
Ongeveer 10 uur aan zelfstudie per week.
Niet alleen de trainingsbelasting moet op orde zijn, maar ook de psychosociale belasting moet goed
zijn.
De fysieke belasting moet in balans zijn met het herstel. Hier moeten individuele kenmerken worden
meegenomen. Dit geldt ook voor de psychosociale kant.
In sommige gevallen kan psychologie de sport beïnvloeden, maar soms kan sport ook de psyché
beïnvloeden.
Het beheersen van spanningen is cruciaal voor het winnen van een wedstrijd. Zonder mentale
aspecten onder controle te hebben heeft fysiek hard trainen weinig nut. Beide aspecten moeten
optimaal zijn om een wedstrijd te kunnen winnen.
Geschiedenis sport psychologie
Het idee van sport psychologie ontstond door als mensen in groepen waren misschien wel beter
presteerden dan wanneer ze alleen waren. Triplett dacht dat de omgeving een rol kon spelen in de
prestatie. In de tweede periode die daarop volgde zorgde Griffith er voor dat de sport psychologie ook
bij coaches terecht kwam. Hoe je als coach beter mensen kan motiveren. In de derde periode is deze
status nog serieuzer geworden. Niet alleen coaches, maar ook bij docenten LO op basis- en middelbare
scholen kregen meer informatie over de sport psychologie. Waar je nieuwe generaties beweeg gedrag
wil aanleren. Het kreeg een steeds serieuzere status en een vertaling naar beroepsgroepen toe. In de
vierde periode werd sport psychologie een academische discipline. In de vijfde periode werden meer
mensen hierin opgeleid, er werd meer kennis ontwikkeld. Dit leidt er toe dat ook steeds meer mensen
de kennis gaan vertalen.
Rollen sport psychologie
Het begint met het doen van onderzoek. Als je de kennis ontwikkeld kun je mensen in opdracht
opleiden, om de psychologische kennis steeds meer in het werkveld te krijgen. Er werd steeds meer
onderwijs gegeven. Zo krijg je een cyclus.
Gebied psychologie
Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen de klinische psychologie en de sport psychologie.
Dit zijn twee verschillende gebieden!
2
,Bij klinische psychologie gaat het om zieke atleten. Het gaat over het stellen van een diagnose, die een
emotionele of gedragsstoornis hebben. Het gaat om mensen die klinisch gediagnostiseerd zijn. Voor
wordt dan een behandeling bepaald.
Bij sport psychologie gaat over het meer begrijpen van sport en bewegen, met een accent op de
sporters begeleiden. De mentale coach zijn en helpen om het optimale uit hunzelf te halen. Dus niet
over het behandelen van ongezonde mensen, de psychiatrie, mensen die klinische problemen hebben.
Ethiek van sport psychologie
1. Mensen moeten competent zijn. Ze moeten scholing hebben gehad, bewust onbekwaam
kunnen zijn.
2. Integer.
3. Er is altijd een professionele en wetenschappelijke verantwoordelijkheid.
4. Je hebt altijd met mensen te maken. Je moet altijd hun rechten respecteren.
5. Waardigheid in acht nemen en hun welzijn is erg belangrijk. Alles wat je doet is met de intentie
die mensen zo goed mogelijk te begeleiden.
6. Sociale verantwoordelijkheid.
Sport psychologische oriëntaties
- Psychofysiologie
o Bijvoorbeeld hartslag onder controle krijgen.
- Sociale psychologie
o Interactie die iemand heeft met z’n omgeving.
- Cognitieve gedragspsychologie
o Gedachtes van mensen.
- Dynamisch systeem theorie
o De interactie tussen de omgeving en de mens, deze kan wat vertellen over het sport
gedrag van mensen.
Hoorcollege 2 – motivatie
Motivatie is een drive om iets te doen / een uitdaging aan te gaan. Het zijn drijfveren voor mensen om
iets te doen.
Het activeren van mensen is een ook een belangrijk onderdeel binnen bewegingswetenschappen, om
welvaartsziekten te voorkomen. Bij de topsport is het belangrijk dat kinderen van jongs af aan al
motivatie hebben om de sport vol te blijven houden.
Motivatie is de sleutel naar succes en kent korte termijn en lange termijn perspectieven. Het bestaat
uit twee componenten; de richting en intensiteit.
Je kan er van uit gaan dat motivatie een persoonlijkheidskenmerk is van iemand (trait), maar het kan
ook zijn dat de motivatie vanuit een situatie (omgeving) komt. Voor een deel heb je zelf invloed en
voor een deel komt motivatie vanuit de omgeving.
3
, Typen motivatie
Approval oriented: goedkeuring van anderen
Rejection Threatened: bang voor afwijzing van anderen in een groep
Motivatie is een set van factoren die er voor zorgt dat individuen zich gedragen op een bepaalde
manier. Het is een soort interne conditie en kan veranderen.
Theorieën
Need Achievement Theory (1)
Het kenmerk is dat mensen succes willen bereiken, of falen willen vermijden. Meestal hebben deze
mensen vaak trots als ze een prestatie behalen. Een andere emotie kan schaamte zijn als ze verliezen,
aangezien ze falen te voorkomen. Deze mensen zoeken vaak uitdaging, maar op langere termijn kan
dit er toe leiden dat je beter wordt. Ondanks dat dit risico’s mee brengt om te falen.
Attribution Theory (2)
Deze theorie gaat over hoe mensen succes en falen verklaren. Het bestaat onder andere uit stabiliteit,
waar je zelf denkt waar de oorzaak ligt, de mate van controle over de situatie.
Stabiliteit: talent van iemand waar die goed in kan presteren. Onstabiel is dat je denkt dat het veel met
geluk of ongeluk te maken heeft, de oorzaak kan vooral bij jezelf liggen of bij anderen.
Attributions ans Achievement Motivation
Competence Motivation Theory (3)
Deze theorie heeft vooral als uitgangspunt dat mensen zich competent moeten voelen in de taken die
ze doen. Als dat goed gaat zijn ze in controle en kan ook de motivatie toenemen.
4
Hoorcolleges
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 – introductie ..................................................................................................................... 2
Hoorcollege 2 – motivatie ....................................................................................................................... 3
Hoorcollege 3 – motivatie ....................................................................................................................... 6
Hoorcollege 4 – stress I ......................................................................................................................... 10
Hoorcollege 5 – stress II ........................................................................................................................ 16
Hoorcollege 6 – groep processen .......................................................................................................... 21
Hoorcollege 7 – persoonlijkheid en zelfvertrouwen ............................................................................. 26
Hoorcollege 8 – concentratie ................................................................................................................ 32
Hoorcollege 9 – cognitieve prestatie en verbeteringstechnieken ........................................................ 38
Hoorcollege 10 – Injury, Burnout en Overtraining ................................................................................ 44
1
,Hoorcollege 1 – introductie
Boek: 7e editie, de colleges en tentamen zijn gebaseerd op de 7e editie.
Het is zinvol om voorafgaand aan de colleges het boek te bestuderen. De website van het boek is ook
nuttig, er zijn namelijk voorbeeld opgaven en video’s beschikbaar.
Volgorde:
- Motivation
- Stress
- Group Processes
- Personality / Self-confidence
- Concentration
- Cognitive Techniques
- Injury, Burnout & Overtraining
- Sport, Fitness & Health
Ongeveer 10 uur aan zelfstudie per week.
Niet alleen de trainingsbelasting moet op orde zijn, maar ook de psychosociale belasting moet goed
zijn.
De fysieke belasting moet in balans zijn met het herstel. Hier moeten individuele kenmerken worden
meegenomen. Dit geldt ook voor de psychosociale kant.
In sommige gevallen kan psychologie de sport beïnvloeden, maar soms kan sport ook de psyché
beïnvloeden.
Het beheersen van spanningen is cruciaal voor het winnen van een wedstrijd. Zonder mentale
aspecten onder controle te hebben heeft fysiek hard trainen weinig nut. Beide aspecten moeten
optimaal zijn om een wedstrijd te kunnen winnen.
Geschiedenis sport psychologie
Het idee van sport psychologie ontstond door als mensen in groepen waren misschien wel beter
presteerden dan wanneer ze alleen waren. Triplett dacht dat de omgeving een rol kon spelen in de
prestatie. In de tweede periode die daarop volgde zorgde Griffith er voor dat de sport psychologie ook
bij coaches terecht kwam. Hoe je als coach beter mensen kan motiveren. In de derde periode is deze
status nog serieuzer geworden. Niet alleen coaches, maar ook bij docenten LO op basis- en middelbare
scholen kregen meer informatie over de sport psychologie. Waar je nieuwe generaties beweeg gedrag
wil aanleren. Het kreeg een steeds serieuzere status en een vertaling naar beroepsgroepen toe. In de
vierde periode werd sport psychologie een academische discipline. In de vijfde periode werden meer
mensen hierin opgeleid, er werd meer kennis ontwikkeld. Dit leidt er toe dat ook steeds meer mensen
de kennis gaan vertalen.
Rollen sport psychologie
Het begint met het doen van onderzoek. Als je de kennis ontwikkeld kun je mensen in opdracht
opleiden, om de psychologische kennis steeds meer in het werkveld te krijgen. Er werd steeds meer
onderwijs gegeven. Zo krijg je een cyclus.
Gebied psychologie
Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen de klinische psychologie en de sport psychologie.
Dit zijn twee verschillende gebieden!
2
,Bij klinische psychologie gaat het om zieke atleten. Het gaat over het stellen van een diagnose, die een
emotionele of gedragsstoornis hebben. Het gaat om mensen die klinisch gediagnostiseerd zijn. Voor
wordt dan een behandeling bepaald.
Bij sport psychologie gaat over het meer begrijpen van sport en bewegen, met een accent op de
sporters begeleiden. De mentale coach zijn en helpen om het optimale uit hunzelf te halen. Dus niet
over het behandelen van ongezonde mensen, de psychiatrie, mensen die klinische problemen hebben.
Ethiek van sport psychologie
1. Mensen moeten competent zijn. Ze moeten scholing hebben gehad, bewust onbekwaam
kunnen zijn.
2. Integer.
3. Er is altijd een professionele en wetenschappelijke verantwoordelijkheid.
4. Je hebt altijd met mensen te maken. Je moet altijd hun rechten respecteren.
5. Waardigheid in acht nemen en hun welzijn is erg belangrijk. Alles wat je doet is met de intentie
die mensen zo goed mogelijk te begeleiden.
6. Sociale verantwoordelijkheid.
Sport psychologische oriëntaties
- Psychofysiologie
o Bijvoorbeeld hartslag onder controle krijgen.
- Sociale psychologie
o Interactie die iemand heeft met z’n omgeving.
- Cognitieve gedragspsychologie
o Gedachtes van mensen.
- Dynamisch systeem theorie
o De interactie tussen de omgeving en de mens, deze kan wat vertellen over het sport
gedrag van mensen.
Hoorcollege 2 – motivatie
Motivatie is een drive om iets te doen / een uitdaging aan te gaan. Het zijn drijfveren voor mensen om
iets te doen.
Het activeren van mensen is een ook een belangrijk onderdeel binnen bewegingswetenschappen, om
welvaartsziekten te voorkomen. Bij de topsport is het belangrijk dat kinderen van jongs af aan al
motivatie hebben om de sport vol te blijven houden.
Motivatie is de sleutel naar succes en kent korte termijn en lange termijn perspectieven. Het bestaat
uit twee componenten; de richting en intensiteit.
Je kan er van uit gaan dat motivatie een persoonlijkheidskenmerk is van iemand (trait), maar het kan
ook zijn dat de motivatie vanuit een situatie (omgeving) komt. Voor een deel heb je zelf invloed en
voor een deel komt motivatie vanuit de omgeving.
3
, Typen motivatie
Approval oriented: goedkeuring van anderen
Rejection Threatened: bang voor afwijzing van anderen in een groep
Motivatie is een set van factoren die er voor zorgt dat individuen zich gedragen op een bepaalde
manier. Het is een soort interne conditie en kan veranderen.
Theorieën
Need Achievement Theory (1)
Het kenmerk is dat mensen succes willen bereiken, of falen willen vermijden. Meestal hebben deze
mensen vaak trots als ze een prestatie behalen. Een andere emotie kan schaamte zijn als ze verliezen,
aangezien ze falen te voorkomen. Deze mensen zoeken vaak uitdaging, maar op langere termijn kan
dit er toe leiden dat je beter wordt. Ondanks dat dit risico’s mee brengt om te falen.
Attribution Theory (2)
Deze theorie gaat over hoe mensen succes en falen verklaren. Het bestaat onder andere uit stabiliteit,
waar je zelf denkt waar de oorzaak ligt, de mate van controle over de situatie.
Stabiliteit: talent van iemand waar die goed in kan presteren. Onstabiel is dat je denkt dat het veel met
geluk of ongeluk te maken heeft, de oorzaak kan vooral bij jezelf liggen of bij anderen.
Attributions ans Achievement Motivation
Competence Motivation Theory (3)
Deze theorie heeft vooral als uitgangspunt dat mensen zich competent moeten voelen in de taken die
ze doen. Als dat goed gaat zijn ze in controle en kan ook de motivatie toenemen.
4
