H1 Het belang van menselijke relaties
1.1 De need to belong
Mensen hebben van nature een sterke ‘Need to belong’, oftewel een sterke behoefte om ‘erbij te
horen’ en om zowel kortdurende als duurzame banden aan te gaan met andere mensen. Dat mensen
zo’n sterke ‘need to belong’ hebben valt te verklaren vanuit de evolutionaire sociale psychologie, de
tak van de sociale psychologie die menselijk gedrag verklaart uit de functie die het heeft of had voor
het overleven van de menselijke soort. Vanuit evolutionaire psychologie kan worden gesteld dat
sociale contacten en relaties bijdroegen aan het overleven van de menselijke soort om, in ieder
geval, de volgende drie belangrijke redenen:
Ze zorgen voor sociale steun
Ze maken samenwerking bij belangrijke taken mogelijk
Ze maken voortplanting mogelijk.
Sociale contacten en relaties zijn ook van groot belang voor de lichamelijke en psychische
gezondheid. Een van de belangrijkste redenen is dat sociale contacten en relaties een buffer vormen
tegen stress: contacten en relaties met anderen zorgen ervoor dat stress minder vat op mensen
heeft. Nu is het niet zo dat elke vorm van contact of elke relatie even steunend is of stress
reducerend werkt. Sterker nog, relaties en contacten die niet goed lopen kunnen veel stress met zich
meebrengen, denk aan conflicten die mensen met anderen hebben. Ondanks de problemen die
sociale contacten en relaties met zich meebrengen, zijn mensen dus als het ware
voorgeprogrammeerd om anderen op te zoeken. Kortom: misschien hebben mensen tegenwoordig
niet meer zozeer anderen nodig voor de bevrediging van primaire behoeften als honger, dorst en
bescherming tegen gevaren, maar wel voor hun psychische en lichamelijke welzijn.
Dat sociale contacten en relaties een buffer vormen tegen stress, komt vooral doordat relaties een
belangrijke bron vormen van sociale steun. In het kader daarvan wordt ook wel gesproken van
sociaal kapitaal: de bronnen waartoe mensen via hun relaties met anderen toegang hebben.
Sociale steun kan 4 vormen aannemen:
1. Emotionele steun: Luisteren naar iemands verhaal, hart onder de riem steken, arm om
iemands schouder. Emotionele steun geeft mensen het gevoel te worden begrepen en er
niet alleen voor te staan.
2. Informationele steun: Mensen kunnen elkaar steunen door elkaar adviezen te geven of
informatie te verstrekken.
3. Instrumentele steun: Houdt in dat mensen hele praktische dingen voor elkaar doen.
Voorkomt en verhelpt daarmee veel praktische problemen en stress.
4. Waarderende steun: Bevestiging halen uit contact met anderen. Waarderende steun is
belangrijk omdat het mensen het gevoel geeft dat ze goed bezig zijn.
Openlijke steun: zowel degene die helpt al degene die wordt geholpen realiseert zich dat er steun is.
Onzichtbare steun: er vindt steun plaats zonder dat de ontvanger doorheeft dat hij wordt geholpen.
Mensen kunnen een heel steunende omgeving hebben en desondanks het idee hebben dat hun
omgeving hen niet voldoende helpt. Uiteindelijk gaat het om de waargenomen steun, die van invloed
is op het welzijn van mensen. Het idee dat er mensen zijn op wie men kan terugvallen en die kunnen
1
1.1 De need to belong
Mensen hebben van nature een sterke ‘Need to belong’, oftewel een sterke behoefte om ‘erbij te
horen’ en om zowel kortdurende als duurzame banden aan te gaan met andere mensen. Dat mensen
zo’n sterke ‘need to belong’ hebben valt te verklaren vanuit de evolutionaire sociale psychologie, de
tak van de sociale psychologie die menselijk gedrag verklaart uit de functie die het heeft of had voor
het overleven van de menselijke soort. Vanuit evolutionaire psychologie kan worden gesteld dat
sociale contacten en relaties bijdroegen aan het overleven van de menselijke soort om, in ieder
geval, de volgende drie belangrijke redenen:
Ze zorgen voor sociale steun
Ze maken samenwerking bij belangrijke taken mogelijk
Ze maken voortplanting mogelijk.
Sociale contacten en relaties zijn ook van groot belang voor de lichamelijke en psychische
gezondheid. Een van de belangrijkste redenen is dat sociale contacten en relaties een buffer vormen
tegen stress: contacten en relaties met anderen zorgen ervoor dat stress minder vat op mensen
heeft. Nu is het niet zo dat elke vorm van contact of elke relatie even steunend is of stress
reducerend werkt. Sterker nog, relaties en contacten die niet goed lopen kunnen veel stress met zich
meebrengen, denk aan conflicten die mensen met anderen hebben. Ondanks de problemen die
sociale contacten en relaties met zich meebrengen, zijn mensen dus als het ware
voorgeprogrammeerd om anderen op te zoeken. Kortom: misschien hebben mensen tegenwoordig
niet meer zozeer anderen nodig voor de bevrediging van primaire behoeften als honger, dorst en
bescherming tegen gevaren, maar wel voor hun psychische en lichamelijke welzijn.
Dat sociale contacten en relaties een buffer vormen tegen stress, komt vooral doordat relaties een
belangrijke bron vormen van sociale steun. In het kader daarvan wordt ook wel gesproken van
sociaal kapitaal: de bronnen waartoe mensen via hun relaties met anderen toegang hebben.
Sociale steun kan 4 vormen aannemen:
1. Emotionele steun: Luisteren naar iemands verhaal, hart onder de riem steken, arm om
iemands schouder. Emotionele steun geeft mensen het gevoel te worden begrepen en er
niet alleen voor te staan.
2. Informationele steun: Mensen kunnen elkaar steunen door elkaar adviezen te geven of
informatie te verstrekken.
3. Instrumentele steun: Houdt in dat mensen hele praktische dingen voor elkaar doen.
Voorkomt en verhelpt daarmee veel praktische problemen en stress.
4. Waarderende steun: Bevestiging halen uit contact met anderen. Waarderende steun is
belangrijk omdat het mensen het gevoel geeft dat ze goed bezig zijn.
Openlijke steun: zowel degene die helpt al degene die wordt geholpen realiseert zich dat er steun is.
Onzichtbare steun: er vindt steun plaats zonder dat de ontvanger doorheeft dat hij wordt geholpen.
Mensen kunnen een heel steunende omgeving hebben en desondanks het idee hebben dat hun
omgeving hen niet voldoende helpt. Uiteindelijk gaat het om de waargenomen steun, die van invloed
is op het welzijn van mensen. Het idee dat er mensen zijn op wie men kan terugvallen en die kunnen
1
