Deze pdf is gepubliceerd op 07-03-2023 om 16:07. Bekijk de meest actuele versie op
www.ggzstandaarden.nlhttps://www.ggzstandaarden.nl/zorgstandaarden/opiaatverslaving
Autorisatiedatum 02-11-2017 Beoordelingsdatum 18-06-2021
Zorgstandaard
Opiaatverslaving
, Zorgstandaard Opiaatverslaving
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 2
1. Introductie 7
1.1 Introductie 7
1.2 Leeswijzer 8
2. Over opiaatverslaving 10
2.1 Wat zijn opiaten? 10
2.2 Wat is een opiaatverslaving? 10
2.3 Hoe vaak komt een opiaatverslaving voor? 11
2.4 Comorbiditeit 13
2.5 Maatschappelijke gevolgen 13
3. Vroege onderkenning en preventie 15
3.1 Vroege onderkenning 15
3.2 Geïndiceerde preventie 15
4. Diagnostiek en monitoring 18
4.1 Diagnostiek 18
4.1.1 Uitgangspunten en onderwerpen bij diagnostiek 18
4.1.2 Vier stappen binnen de diagnostiek 19
4.1.3 Stap 1: Inventariseren opiaatgebruik en omstandigheden 19
4.1.4 Stap 2: Nagaan plaats drugsgebruik in iemands leven en inschatten ernst van de problemen 20
4.1.5 Stap 3: Motivatie voor (zelf)hulp bij verandering van het gebruik van opiaten 21
4.1.6 Stap 4: Diagnostiek, probleeminventarisatie en comorbiditeit 21
4.1.7 Onderscheid in ernst problematiek 24
4.2 Monitoring 26
4.2.1 Waarom, hoe en hoe vaak monitoren 26
4.2.2 Monitoren van lichamelijke gezondheid 27
4.2.3 Monitoren bij ontgifting 27
5. Behandeling en begeleiding 28
5.1 Basale uitgangspunten 28
5.1.1 Empowerment 28
5.1.2 Chroniciteit 28
5.1.3 Betrekken omgeving en andere sectoren 28
5.1.4 Matched care 29
5.1.5 Gezamenlijke besluitvorming 29
5.2 Aandachtspunten bij behandeling 30
5.2.1 Lichamelijke comorbiditeit 30
5.2.2 Bijkomend middelengebruik 31
Deze pdf is gepubliceerd op GGZ Standaarden op 07-03-2023 om 16:07 2
, Zorgstandaard Opiaatverslaving
5.2.3 Comorbide psychische problematiek 32
5.2.4 Patiënten met minderjarige kinderen 34
5.3 Individueel zorgplan 34
5.4 Mogelijke behandeldoelen en -opties 35
5.4.1 Mogelijke behandeldoelen 36
5.4.2 Figuur: Stroomschema zorgtoewijzing (MDR Opiaatverslaving) 39
5.5 Zelfmanagement 39
5.5.1 Zelfmanagement van belang binnen alle fasen van behandeling 39
5.5.2 Aandacht voor schaamte 40
5.5.3 De zorgverlener en zelfmanagement 40
5.5.4 Ondersteuning van naasten 41
5.6 Psycho-educatie 41
5.7 Eerste-stap interventies 43
5.8 Psychosociale behandeling 43
5.8.1 Motiverende gespreksvoering 44
5.8.2 Terugvalpreventie 45
5.8.3 Langdurige zorg 46
5.8.4 Behandelduur bij ernstige (meervoudige) problemen 46
5.8.5 Harm reduction 47
5.8.6 Gebruiksruimten 48
5.9 Psychologische en psychotherapeutische behandeling 48
5.9.1 Contingentiemanagement 49
5.9.2 Behandeling gericht op abstinentie 50
5.9.3 Therapeutische gemeenschappen 51
5.10 Medicamenteuze behandeling 52
5.10.1 Risico's en bijwerkingen 53
5.10.2 Ontgifting 53
5.10.3 Opiaatonderhoudsbehandeling 55
5.10.4 Heroïne op medisch voorschrift 56
5.11 Combinatiebehandeling 57
5.12 Biologische behandeling 57
5.13 Ondersteuning van naasten 58
5.14 Vaktherapie 59
5.15 Complementaire en aanvullende behandelwijzen 60
5.16 Terugvalpreventie 60
6. Herstel, participatie en re-integratie 62
6.1 Herstel 62
6.1.1 Wat is herstel? 62
Deze pdf is gepubliceerd op GGZ Standaarden op 07-03-2023 om 16:07 3
, Zorgstandaard Opiaatverslaving
6.1.2 Herstelondersteunende zorg bij verslaving 63
6.1.3 Herstelondersteunende interventies 64
6.2 Participatie 65
6.2.1 Verbetering van de leefsituatie 66
6.2.2 Methoden om participatie te bevorderen 68
6.2.3 Inzet ervaringsdeskundigheid 69
6.3 Re-integratie 69
6.3.1 Re-integratie naar arbeid 70
6.3.2 Stigma 70
7. Samenhang met andere standaarden 72
7.1 Generieke modules 72
7.2 Generieke module Drang en dwang 72
7.3 Generieke module Psychische stoornissen en zwakbegaafdheid (ZB) of een lichte verstandelijke beperking
(LVB) 74
7.3.1 Vroege onderkenning 75
7.3.2 Competenties zorgverleners 76
7.3.3 Toeleiding naar zorg 76
7.3.4 Eigen regie 76
8. Organisatie van zorg 78
8.1 Inleiding 78
8.2 Zorgstandaard onafhankelijke aspecten 79
8.2.1 Echelonering en gepast gebruik 79
8.2.2 Regiebehandelaar 81
8.2.3 Overdracht en consultatie 82
8.2.4 Informatie-uitwisseling 82
8.2.5 Toegankelijkheid 83
8.2.6 Keuzevrijheid 84
8.2.7 Onafhankelijke patiëntondersteuning 85
8.2.8 Privacy 86
8.3 Zorgstandaard afhankelijke aspecten 87
8.3.1 Samenwerking in de keten 87
8.3.2 Integraal behandelaanbod bij lichamelijke en psychische comorbiditeit 88
8.3.3 Samenwerking met de zorgsector voor verstandelijk gehandicapten 89
8.3.4 Samenwerking met ouderenzorg 90
8.3.5 Samenwerking met justitie 90
8.3.6 Samenwerking met gemeenten 93
8.3.7 Regie binnen de zorg 93
8.3.8 Organisatiemodellen 94
8.3.9 Benodigde competenties 98
Deze pdf is gepubliceerd op GGZ Standaarden op 07-03-2023 om 16:07 4
www.ggzstandaarden.nlhttps://www.ggzstandaarden.nl/zorgstandaarden/opiaatverslaving
Autorisatiedatum 02-11-2017 Beoordelingsdatum 18-06-2021
Zorgstandaard
Opiaatverslaving
, Zorgstandaard Opiaatverslaving
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave 2
1. Introductie 7
1.1 Introductie 7
1.2 Leeswijzer 8
2. Over opiaatverslaving 10
2.1 Wat zijn opiaten? 10
2.2 Wat is een opiaatverslaving? 10
2.3 Hoe vaak komt een opiaatverslaving voor? 11
2.4 Comorbiditeit 13
2.5 Maatschappelijke gevolgen 13
3. Vroege onderkenning en preventie 15
3.1 Vroege onderkenning 15
3.2 Geïndiceerde preventie 15
4. Diagnostiek en monitoring 18
4.1 Diagnostiek 18
4.1.1 Uitgangspunten en onderwerpen bij diagnostiek 18
4.1.2 Vier stappen binnen de diagnostiek 19
4.1.3 Stap 1: Inventariseren opiaatgebruik en omstandigheden 19
4.1.4 Stap 2: Nagaan plaats drugsgebruik in iemands leven en inschatten ernst van de problemen 20
4.1.5 Stap 3: Motivatie voor (zelf)hulp bij verandering van het gebruik van opiaten 21
4.1.6 Stap 4: Diagnostiek, probleeminventarisatie en comorbiditeit 21
4.1.7 Onderscheid in ernst problematiek 24
4.2 Monitoring 26
4.2.1 Waarom, hoe en hoe vaak monitoren 26
4.2.2 Monitoren van lichamelijke gezondheid 27
4.2.3 Monitoren bij ontgifting 27
5. Behandeling en begeleiding 28
5.1 Basale uitgangspunten 28
5.1.1 Empowerment 28
5.1.2 Chroniciteit 28
5.1.3 Betrekken omgeving en andere sectoren 28
5.1.4 Matched care 29
5.1.5 Gezamenlijke besluitvorming 29
5.2 Aandachtspunten bij behandeling 30
5.2.1 Lichamelijke comorbiditeit 30
5.2.2 Bijkomend middelengebruik 31
Deze pdf is gepubliceerd op GGZ Standaarden op 07-03-2023 om 16:07 2
, Zorgstandaard Opiaatverslaving
5.2.3 Comorbide psychische problematiek 32
5.2.4 Patiënten met minderjarige kinderen 34
5.3 Individueel zorgplan 34
5.4 Mogelijke behandeldoelen en -opties 35
5.4.1 Mogelijke behandeldoelen 36
5.4.2 Figuur: Stroomschema zorgtoewijzing (MDR Opiaatverslaving) 39
5.5 Zelfmanagement 39
5.5.1 Zelfmanagement van belang binnen alle fasen van behandeling 39
5.5.2 Aandacht voor schaamte 40
5.5.3 De zorgverlener en zelfmanagement 40
5.5.4 Ondersteuning van naasten 41
5.6 Psycho-educatie 41
5.7 Eerste-stap interventies 43
5.8 Psychosociale behandeling 43
5.8.1 Motiverende gespreksvoering 44
5.8.2 Terugvalpreventie 45
5.8.3 Langdurige zorg 46
5.8.4 Behandelduur bij ernstige (meervoudige) problemen 46
5.8.5 Harm reduction 47
5.8.6 Gebruiksruimten 48
5.9 Psychologische en psychotherapeutische behandeling 48
5.9.1 Contingentiemanagement 49
5.9.2 Behandeling gericht op abstinentie 50
5.9.3 Therapeutische gemeenschappen 51
5.10 Medicamenteuze behandeling 52
5.10.1 Risico's en bijwerkingen 53
5.10.2 Ontgifting 53
5.10.3 Opiaatonderhoudsbehandeling 55
5.10.4 Heroïne op medisch voorschrift 56
5.11 Combinatiebehandeling 57
5.12 Biologische behandeling 57
5.13 Ondersteuning van naasten 58
5.14 Vaktherapie 59
5.15 Complementaire en aanvullende behandelwijzen 60
5.16 Terugvalpreventie 60
6. Herstel, participatie en re-integratie 62
6.1 Herstel 62
6.1.1 Wat is herstel? 62
Deze pdf is gepubliceerd op GGZ Standaarden op 07-03-2023 om 16:07 3
, Zorgstandaard Opiaatverslaving
6.1.2 Herstelondersteunende zorg bij verslaving 63
6.1.3 Herstelondersteunende interventies 64
6.2 Participatie 65
6.2.1 Verbetering van de leefsituatie 66
6.2.2 Methoden om participatie te bevorderen 68
6.2.3 Inzet ervaringsdeskundigheid 69
6.3 Re-integratie 69
6.3.1 Re-integratie naar arbeid 70
6.3.2 Stigma 70
7. Samenhang met andere standaarden 72
7.1 Generieke modules 72
7.2 Generieke module Drang en dwang 72
7.3 Generieke module Psychische stoornissen en zwakbegaafdheid (ZB) of een lichte verstandelijke beperking
(LVB) 74
7.3.1 Vroege onderkenning 75
7.3.2 Competenties zorgverleners 76
7.3.3 Toeleiding naar zorg 76
7.3.4 Eigen regie 76
8. Organisatie van zorg 78
8.1 Inleiding 78
8.2 Zorgstandaard onafhankelijke aspecten 79
8.2.1 Echelonering en gepast gebruik 79
8.2.2 Regiebehandelaar 81
8.2.3 Overdracht en consultatie 82
8.2.4 Informatie-uitwisseling 82
8.2.5 Toegankelijkheid 83
8.2.6 Keuzevrijheid 84
8.2.7 Onafhankelijke patiëntondersteuning 85
8.2.8 Privacy 86
8.3 Zorgstandaard afhankelijke aspecten 87
8.3.1 Samenwerking in de keten 87
8.3.2 Integraal behandelaanbod bij lichamelijke en psychische comorbiditeit 88
8.3.3 Samenwerking met de zorgsector voor verstandelijk gehandicapten 89
8.3.4 Samenwerking met ouderenzorg 90
8.3.5 Samenwerking met justitie 90
8.3.6 Samenwerking met gemeenten 93
8.3.7 Regie binnen de zorg 93
8.3.8 Organisatiemodellen 94
8.3.9 Benodigde competenties 98
Deze pdf is gepubliceerd op GGZ Standaarden op 07-03-2023 om 16:07 4
