Klinische neuropsychologie overzicht
verschillende stoornissen
Basale visuele stoornissen als gevolg van letsel
Visuele veld effecten: bij een beschadiging van het visuele systeem tussen de retina en V1 treden
visuele-veldeffecten op. Afhankelijk van de precieze locatie van de schade valt een deel van het
gezichtsveld uit. Hieronder is een overzicht te zien wat voor effecten schade op verschillende plekken
hebben. Er is hier geen sprake van een cognitieve stoornis omdat de schade op treedt voordat het het
brein heeft bereikt. Wanneer de stoornis of afwijking in het brein zit dan spreek je van een cognitieve
visuele stoornis.
Blindsight: waarbij de patiënt geen bewuste visuele ervaring heeft in het aangedane visuele veld, maar
toch nog specifieke reacties kan geven op stimuli aangeboden in het blinde veld.
Cognitieve visuele stoornissen
Cerebrale achromatopsie: cerebrale achromatopsie is kleurenblindheid ten gevolge van hersenletsel
met schade in het gebied V4 in de ventrale baan. Er is niks mis met de kegeltjes in het oog maar wel in
het brein waardoor de wereld in grijstinten waargenomen wordt. Wanneer de schade alleen aan een
kant aanwezig is dan compenseert de andere helft waardoor kleuren slechter waargenomen worden.
Men hoeft hier niet altijd last van te hebben.
Akinetopsie: akinetopsie is het niet kunnen waarnemen van visuele beweging dit is een gevolg van
bilaterale schade in het gebied V5 in de dorsale baan. Cellen zijn gespecialiseerd in bewegingsrichting en
snelheid.
Visuele agnosie: visuele agnosie is het onvermogen om objecten te herkennen op basis van hun visuele
waarneming. Dit is een hogere orde stoornis waarbij gezichtsscherpte en het visuele veld nog intact zijn
, maar niet wordt geïntegreerd waardoor er geen herkenning plaatsvindt. Agnosie kan voorkomen bij
schade in de dorsale en ventrale baan
Visuele vormagnosie: deze mensen hebben moeite met herkennen, matchen, discrimineren en
natekenen van simpele vormen zoals een cirkel. Ze nemen lengte wel waar maar hebben moeite met de
orientatie waardoor vormherkenning wordt belemmerd.
Simultaanagnosie: hier is de waarneming van losse elementen wel intact maar is er een probleem in het
gelijktijdig waarnemen van meerdere objecten.
Prosopagnosie: prosopagnosie is een vorm van agnosie waarbij mensen moeite hebben met het
herkennen van gezichten, ze gebruiken andere kenmerken om een persoon te herkennen zoals hun
stem en lichaamshouding. Er worden verschillende gebieden met deze stoornis geassocieerd, de
ventrale occipito-temporale cortex (bilateraal of rechts) en de rechter gyrus fusiformis en gyrus
parahippocampalis.
Associatieve agnosie: twee varianten
Multimodale agnosie m.b.t. meerdere modaliteiten
Semantische agnosie, waarbij er een stoornis is in de associatie tussen het object en de semantische
kennis over het object.
Topografische agnosie: gebouwen en landschappen worden niet herkend
Optische ataxie: optische ataxie is een stoornis in handbewegingen die gestuurd worden door de visus.
Mensen hebben moeite met het reiken naar objecten en het grijpen van objecten zonder dat zij een
stoornis is basis visuele functie of object herkenning hebben. Hersenbeschadiging in de inferieure
parietale kwab en superieure occipitale cortex, alsmede het gebied waar de occiptale cortex en de
superieure parietale kwab elkaar raken kan leiden tot optische ataxie. Akintetopsie en Optische ataxie
zijn beiden stoornissen rondom beweging maar bij optische ataxie gaat het specifiek over de coördinatie
van handbewegingen in de visus en akinetopsie betreft algemene beweginswaarneming op alle
verschillende contexten.
Syndroom van Balint: het syndroom van balint is een zeldzame aandoening die gekarateriseerd wordt
door de combinatie van optische ataxie, oculaire apraxie (probleem met aansturing van oogbewegingen)
en simultaanagnosie die worden veroorzaakt door bilaterale laesies in de posterieure pariëtale kwab. Dit
zorgt voor erge visuele en ruimtelijke beperkingen in het interacteren met de omgeving.
Neglect: neglect is geen visuele stoornis maar is een stoornis in de aandacht die sterk invloed heeft op
het visuele. De oorzaak is meestal een laesie in de pariëtaal kwab in de rechterhersenhelft. Wat zorgt
voor een gebrek aan aandacht voor een deel van de omgeving of het eigen lichaam. Mensen met
neglect hebben niet door dat ze een helft van hun visieveld geen aandacht krijgt. Vaak wordt er als
gevolg bij het natekenen van een object alleen maar een deel nagetekend en kunnen mensen ook erg
schrikken als je hun van de onbewuste kant benaderd.
Auditieve stoornissen:
Corticale doofheid: corticale doofheid is doofheid waarbij de oren goed werken maar geen verweking
van het geluid plaatsvindt. Corticale doofheid kan optreden bij schade aan de temporaalkwab in beide
hersenhelften. De hersenstam (betrokken bij alertheid, wordt ook wel reptielen brein genoemd)
reageert nog wel op geluid maar de cortex niet meer. Waardoor iemand doof is desondanks goed
functionerende organen.
Auditieve agnosie: auditieve agnosie kan optreden in relatie tot allerlei verschillende soorten geluid.
Het is een stoornis in het waarnemen en/of herkennen van auditieve info.
Stoornis is geluidslokalisatie en beweging: het kunnen bepalen van de locatie van geluid kan specifiek
aangedaan zijn na schade aan de pariëtale hersengebieden in de insula.
Phonagnosie: een stoornis waarbij mensen bekende stemmen niet kunnen herkennen.
verschillende stoornissen
Basale visuele stoornissen als gevolg van letsel
Visuele veld effecten: bij een beschadiging van het visuele systeem tussen de retina en V1 treden
visuele-veldeffecten op. Afhankelijk van de precieze locatie van de schade valt een deel van het
gezichtsveld uit. Hieronder is een overzicht te zien wat voor effecten schade op verschillende plekken
hebben. Er is hier geen sprake van een cognitieve stoornis omdat de schade op treedt voordat het het
brein heeft bereikt. Wanneer de stoornis of afwijking in het brein zit dan spreek je van een cognitieve
visuele stoornis.
Blindsight: waarbij de patiënt geen bewuste visuele ervaring heeft in het aangedane visuele veld, maar
toch nog specifieke reacties kan geven op stimuli aangeboden in het blinde veld.
Cognitieve visuele stoornissen
Cerebrale achromatopsie: cerebrale achromatopsie is kleurenblindheid ten gevolge van hersenletsel
met schade in het gebied V4 in de ventrale baan. Er is niks mis met de kegeltjes in het oog maar wel in
het brein waardoor de wereld in grijstinten waargenomen wordt. Wanneer de schade alleen aan een
kant aanwezig is dan compenseert de andere helft waardoor kleuren slechter waargenomen worden.
Men hoeft hier niet altijd last van te hebben.
Akinetopsie: akinetopsie is het niet kunnen waarnemen van visuele beweging dit is een gevolg van
bilaterale schade in het gebied V5 in de dorsale baan. Cellen zijn gespecialiseerd in bewegingsrichting en
snelheid.
Visuele agnosie: visuele agnosie is het onvermogen om objecten te herkennen op basis van hun visuele
waarneming. Dit is een hogere orde stoornis waarbij gezichtsscherpte en het visuele veld nog intact zijn
, maar niet wordt geïntegreerd waardoor er geen herkenning plaatsvindt. Agnosie kan voorkomen bij
schade in de dorsale en ventrale baan
Visuele vormagnosie: deze mensen hebben moeite met herkennen, matchen, discrimineren en
natekenen van simpele vormen zoals een cirkel. Ze nemen lengte wel waar maar hebben moeite met de
orientatie waardoor vormherkenning wordt belemmerd.
Simultaanagnosie: hier is de waarneming van losse elementen wel intact maar is er een probleem in het
gelijktijdig waarnemen van meerdere objecten.
Prosopagnosie: prosopagnosie is een vorm van agnosie waarbij mensen moeite hebben met het
herkennen van gezichten, ze gebruiken andere kenmerken om een persoon te herkennen zoals hun
stem en lichaamshouding. Er worden verschillende gebieden met deze stoornis geassocieerd, de
ventrale occipito-temporale cortex (bilateraal of rechts) en de rechter gyrus fusiformis en gyrus
parahippocampalis.
Associatieve agnosie: twee varianten
Multimodale agnosie m.b.t. meerdere modaliteiten
Semantische agnosie, waarbij er een stoornis is in de associatie tussen het object en de semantische
kennis over het object.
Topografische agnosie: gebouwen en landschappen worden niet herkend
Optische ataxie: optische ataxie is een stoornis in handbewegingen die gestuurd worden door de visus.
Mensen hebben moeite met het reiken naar objecten en het grijpen van objecten zonder dat zij een
stoornis is basis visuele functie of object herkenning hebben. Hersenbeschadiging in de inferieure
parietale kwab en superieure occipitale cortex, alsmede het gebied waar de occiptale cortex en de
superieure parietale kwab elkaar raken kan leiden tot optische ataxie. Akintetopsie en Optische ataxie
zijn beiden stoornissen rondom beweging maar bij optische ataxie gaat het specifiek over de coördinatie
van handbewegingen in de visus en akinetopsie betreft algemene beweginswaarneming op alle
verschillende contexten.
Syndroom van Balint: het syndroom van balint is een zeldzame aandoening die gekarateriseerd wordt
door de combinatie van optische ataxie, oculaire apraxie (probleem met aansturing van oogbewegingen)
en simultaanagnosie die worden veroorzaakt door bilaterale laesies in de posterieure pariëtale kwab. Dit
zorgt voor erge visuele en ruimtelijke beperkingen in het interacteren met de omgeving.
Neglect: neglect is geen visuele stoornis maar is een stoornis in de aandacht die sterk invloed heeft op
het visuele. De oorzaak is meestal een laesie in de pariëtaal kwab in de rechterhersenhelft. Wat zorgt
voor een gebrek aan aandacht voor een deel van de omgeving of het eigen lichaam. Mensen met
neglect hebben niet door dat ze een helft van hun visieveld geen aandacht krijgt. Vaak wordt er als
gevolg bij het natekenen van een object alleen maar een deel nagetekend en kunnen mensen ook erg
schrikken als je hun van de onbewuste kant benaderd.
Auditieve stoornissen:
Corticale doofheid: corticale doofheid is doofheid waarbij de oren goed werken maar geen verweking
van het geluid plaatsvindt. Corticale doofheid kan optreden bij schade aan de temporaalkwab in beide
hersenhelften. De hersenstam (betrokken bij alertheid, wordt ook wel reptielen brein genoemd)
reageert nog wel op geluid maar de cortex niet meer. Waardoor iemand doof is desondanks goed
functionerende organen.
Auditieve agnosie: auditieve agnosie kan optreden in relatie tot allerlei verschillende soorten geluid.
Het is een stoornis in het waarnemen en/of herkennen van auditieve info.
Stoornis is geluidslokalisatie en beweging: het kunnen bepalen van de locatie van geluid kan specifiek
aangedaan zijn na schade aan de pariëtale hersengebieden in de insula.
Phonagnosie: een stoornis waarbij mensen bekende stemmen niet kunnen herkennen.
