Hoorcolleges Grondslagen van de klinische psychologie
Hoorcollege 1:
Geschiedenis:
1) Oudheid (700 v.- 500 na chr):
- chronisch zieken en psychisch zieken werden goed opgevangen.
Verblijf in tempels; verzorging, massages, ontspannende muziek
- geloofden dat je geestesziekten met muziek tot bedaren kon brengen.
→ Hippocrates (460v - 370v chr): vader van westerse geneeskunde. Legde al het
verband tussen lichamelijk en geestelijk functioneren. Vanuit hier kwam ook het
besef dat een geestesziekte een ziekte van de hersenen is. Hij wilde en geloofde in:
- zoeken naar wetenschappelijke verklaring van ziekten, en niet een magische
verklaring
- erkent belang bijdrage interpersoonlijke interacties aan ontwikkelen
psychische problematiek
- hygiëne belangrijk, eetgewoonten, frisse lucht
- balans lichaamssappen (slijm, bloed, gele gal, zwarte gal)
- therapie: aderlaten en overgeven (doen we tegenwoordig niet meer)
- epilepsie is lichamelijk fenomeen, geen straf
- wilgenbast → aspirine
Opvallend is dat veel van deze ideeën tegenwoordig terug te vinden zijn, terwijl ze in
de gehele geschiedenis soms ook weggevallen zijn en niet altijd op de voorgrond
stonden.
→ Plato (427v - 347v chr): stichter atheense academie en het eerste instituut hoger
onderwijs in het westen. Plato gaf aan dat de omgeving een rol speelde in
onaangepast gedrag. Hij erkende het belang van de rede en fantasie/dromen (later
psychoanalyse).
2) Middeleeuwen (500-1500):
- gregoriaanse muziek: muziek tijdens de kerkdienst (eenstemmigheid)
- zorg in de middeleeuwen: de zorg voor geesteszieken kwam neer op
het gezin en de naaste familie. Als de zorg van de familie niet
hielp, werden geesteszieken vaak opgegeven. Gevolg →
zwervend bestaan.
- later in de middeleeuwen ook opvanghuizen (in Nederland 1425).
→ vaak werden mensen met verschillende soorten
problematiek bij elkaar gezet (geesteszieken, gevangenen
etc.). Werkt vaak niet goed
, Verklaring psychopathologie in de middeleeuwen:
- bovennatuurlijke verklaring: bizar gedrag werd gezien als het werk van een
duivel of heks
- natuurlijke verklaring: gek zijn is een natuurlijk fenomeen veroorzaakt door
stress (o.a. Nicholas Oresme: bizar gedrag is een natuurlijk fenomeen en
komt door stress/depressie).
- de maan en de sterren: maan en sterren hebben effect op psychisch
functioneren (o.a. Paracelsus: beweging maan en sterren is van
invloed op psychisch functioneren; zwaartekracht → invloed op
lichaamsvloeistof → psychische ziekte)
→ afhankelijk van hoe het verklaard werd ook verschillende
therapievormen:
Behandeling op meerdere manieren in de middeleeuwen: vaak was het ook een
combinatie van verschillende soorten die hierboven beschreven zijn, afhankelijk van
door wie je behandeld werd. Een voorbeeld is Koning Charles de VI in 1392:
→ 1392 Koning Charles de VI uit Frankrijk na veldslag met psychische
problemen (PTSS?). Therapie:
- In de eerste instantie rust / ontspanning / recreatie
- Daarna aderlaten / overgeven (lichaamssappen in balans brengen,
Hippocrates)
- Later: duiveluitdrijving (zou averechts hebben gewerkt volgens
geschriften)
Opvang in middeleeuwen:
→ Nederland eerste opvanghuis 1425. Soort gevangenis voor mensen die men
weg wilde hebben uit de maatschappij. Geen therapeutisch doel of vooruitzicht.
3) Eind 18e / 19e eeuw:
- tijd van Mozart (1756-1791)
Hoorcollege 1:
Geschiedenis:
1) Oudheid (700 v.- 500 na chr):
- chronisch zieken en psychisch zieken werden goed opgevangen.
Verblijf in tempels; verzorging, massages, ontspannende muziek
- geloofden dat je geestesziekten met muziek tot bedaren kon brengen.
→ Hippocrates (460v - 370v chr): vader van westerse geneeskunde. Legde al het
verband tussen lichamelijk en geestelijk functioneren. Vanuit hier kwam ook het
besef dat een geestesziekte een ziekte van de hersenen is. Hij wilde en geloofde in:
- zoeken naar wetenschappelijke verklaring van ziekten, en niet een magische
verklaring
- erkent belang bijdrage interpersoonlijke interacties aan ontwikkelen
psychische problematiek
- hygiëne belangrijk, eetgewoonten, frisse lucht
- balans lichaamssappen (slijm, bloed, gele gal, zwarte gal)
- therapie: aderlaten en overgeven (doen we tegenwoordig niet meer)
- epilepsie is lichamelijk fenomeen, geen straf
- wilgenbast → aspirine
Opvallend is dat veel van deze ideeën tegenwoordig terug te vinden zijn, terwijl ze in
de gehele geschiedenis soms ook weggevallen zijn en niet altijd op de voorgrond
stonden.
→ Plato (427v - 347v chr): stichter atheense academie en het eerste instituut hoger
onderwijs in het westen. Plato gaf aan dat de omgeving een rol speelde in
onaangepast gedrag. Hij erkende het belang van de rede en fantasie/dromen (later
psychoanalyse).
2) Middeleeuwen (500-1500):
- gregoriaanse muziek: muziek tijdens de kerkdienst (eenstemmigheid)
- zorg in de middeleeuwen: de zorg voor geesteszieken kwam neer op
het gezin en de naaste familie. Als de zorg van de familie niet
hielp, werden geesteszieken vaak opgegeven. Gevolg →
zwervend bestaan.
- later in de middeleeuwen ook opvanghuizen (in Nederland 1425).
→ vaak werden mensen met verschillende soorten
problematiek bij elkaar gezet (geesteszieken, gevangenen
etc.). Werkt vaak niet goed
, Verklaring psychopathologie in de middeleeuwen:
- bovennatuurlijke verklaring: bizar gedrag werd gezien als het werk van een
duivel of heks
- natuurlijke verklaring: gek zijn is een natuurlijk fenomeen veroorzaakt door
stress (o.a. Nicholas Oresme: bizar gedrag is een natuurlijk fenomeen en
komt door stress/depressie).
- de maan en de sterren: maan en sterren hebben effect op psychisch
functioneren (o.a. Paracelsus: beweging maan en sterren is van
invloed op psychisch functioneren; zwaartekracht → invloed op
lichaamsvloeistof → psychische ziekte)
→ afhankelijk van hoe het verklaard werd ook verschillende
therapievormen:
Behandeling op meerdere manieren in de middeleeuwen: vaak was het ook een
combinatie van verschillende soorten die hierboven beschreven zijn, afhankelijk van
door wie je behandeld werd. Een voorbeeld is Koning Charles de VI in 1392:
→ 1392 Koning Charles de VI uit Frankrijk na veldslag met psychische
problemen (PTSS?). Therapie:
- In de eerste instantie rust / ontspanning / recreatie
- Daarna aderlaten / overgeven (lichaamssappen in balans brengen,
Hippocrates)
- Later: duiveluitdrijving (zou averechts hebben gewerkt volgens
geschriften)
Opvang in middeleeuwen:
→ Nederland eerste opvanghuis 1425. Soort gevangenis voor mensen die men
weg wilde hebben uit de maatschappij. Geen therapeutisch doel of vooruitzicht.
3) Eind 18e / 19e eeuw:
- tijd van Mozart (1756-1791)
