Probleem 2
De ziel
HERGENHAHN EN HENLEY, 2013
GRIFFITH EN BYRNE, 1996
RYLE, 1963
STANFORD ENCYCLOPEDIA OF PHILOSOPHY, 2009
WILSON, 2013
Vignet: het bestaan van de ziel
Welke stromingen zijn er in de filosofie m.b.t. het bestaan van de ziel?
Volgens het monisme is er maar één vorm van bestaan: materiaal of ideaal. Volgens het idealisme
bestaat de waarheid uit ideeën en is deze niet fysiek. Binnen deze stroming wordt alles beschreven in
termen van bewustzijn. Zelfs de wereld om ons heen bestaat niet echt, maar is gebaseerd op ideeën.
Dat maakt een idealist ook een monist.
Volgens het materialisme is alles materie (natuur- en scheikunde), zelfs psychologische processen.
Er is dus niet zoiets als een ziel of een geest. Alles is te verklaren aan de hand van wetten van natuur-
en scheikunde. Daarom is een materialist ook een monist en een reductionist. Volgens het
reductionisme kan de natuur van complexe entiteiten steeds herleid worden tot meer
fundamentele entiteiten en dus ook de menselijke ziel. Drie vormen van het materialisme zijn: het
eliminativisme, de identitetistheorie en het functionalisme.
Het eliminativisme stelt dat er alleen neuropsychologie bestaat en geen mentale processen.
De identiteitstheorie stelt dat een type mentale staat identiek is aan een type breinstaat.
Bijvoorbeeld de ervaring van pijn komt dus puur voort uit een staat van het brein. De theorie heet
ook wel het type-fysicalisme.
Volgens de meervoudige realiseerbaarheidsthese is de identiteitstheorie niet flexibel
genoeg. Omdat hij niet meervoudig toegepast kan worden, bijvoorbeeld op andere wezens.
Een andere identiteitstheorie is de Token idendentiteitstheorie. Hier gaat het niet om types
mentale toestanden en breinstaten, maar om token staten: afzonderlijke, specifieke staten.
Deze theorie stelt dus dat elke specifieke mentale toestand hoort bij een specifieke breinstaat.
Het functionalisme ontstond als reactie op het tekortschieten van de identiteitstheorie. De
stroming stelt dat mentale toestanden identiek zijn aan functionele toestanden. Deze theorie is
meervoudig realiseerbaar: kan ook toegepast worden op bijvoorbeeld computer. Functionalisten
stellen het brein gelijk aan een computer en de geest gelijk aan een computerprogramma, de
syntax.
Kritiek op het functionalisme is dat de vergelijking niet helemaal opgaat, omdat computer
semantiek missen en mensen niet. Computers zijn slechts syntax.
Volgens het dualisme bestaat er een andere realiteit (God, hemel, wereld van ideeën) die we niet
kunnen zien naast de realiteit die we waarnemen. Er zijn dus fysieke en mentale gebeurtenissen. Er
zijn twee grote stromingen binnen het dualisme: substantiedualisme en property dualisme.
Volgens het substantiedualisme bestaan lichaam en geest uit twee verschillende substanties:
res extensa en res cogitans van Descartes. Kritiek hierop is dat de geest wel fysiek moet zijn,
De ziel
HERGENHAHN EN HENLEY, 2013
GRIFFITH EN BYRNE, 1996
RYLE, 1963
STANFORD ENCYCLOPEDIA OF PHILOSOPHY, 2009
WILSON, 2013
Vignet: het bestaan van de ziel
Welke stromingen zijn er in de filosofie m.b.t. het bestaan van de ziel?
Volgens het monisme is er maar één vorm van bestaan: materiaal of ideaal. Volgens het idealisme
bestaat de waarheid uit ideeën en is deze niet fysiek. Binnen deze stroming wordt alles beschreven in
termen van bewustzijn. Zelfs de wereld om ons heen bestaat niet echt, maar is gebaseerd op ideeën.
Dat maakt een idealist ook een monist.
Volgens het materialisme is alles materie (natuur- en scheikunde), zelfs psychologische processen.
Er is dus niet zoiets als een ziel of een geest. Alles is te verklaren aan de hand van wetten van natuur-
en scheikunde. Daarom is een materialist ook een monist en een reductionist. Volgens het
reductionisme kan de natuur van complexe entiteiten steeds herleid worden tot meer
fundamentele entiteiten en dus ook de menselijke ziel. Drie vormen van het materialisme zijn: het
eliminativisme, de identitetistheorie en het functionalisme.
Het eliminativisme stelt dat er alleen neuropsychologie bestaat en geen mentale processen.
De identiteitstheorie stelt dat een type mentale staat identiek is aan een type breinstaat.
Bijvoorbeeld de ervaring van pijn komt dus puur voort uit een staat van het brein. De theorie heet
ook wel het type-fysicalisme.
Volgens de meervoudige realiseerbaarheidsthese is de identiteitstheorie niet flexibel
genoeg. Omdat hij niet meervoudig toegepast kan worden, bijvoorbeeld op andere wezens.
Een andere identiteitstheorie is de Token idendentiteitstheorie. Hier gaat het niet om types
mentale toestanden en breinstaten, maar om token staten: afzonderlijke, specifieke staten.
Deze theorie stelt dus dat elke specifieke mentale toestand hoort bij een specifieke breinstaat.
Het functionalisme ontstond als reactie op het tekortschieten van de identiteitstheorie. De
stroming stelt dat mentale toestanden identiek zijn aan functionele toestanden. Deze theorie is
meervoudig realiseerbaar: kan ook toegepast worden op bijvoorbeeld computer. Functionalisten
stellen het brein gelijk aan een computer en de geest gelijk aan een computerprogramma, de
syntax.
Kritiek op het functionalisme is dat de vergelijking niet helemaal opgaat, omdat computer
semantiek missen en mensen niet. Computers zijn slechts syntax.
Volgens het dualisme bestaat er een andere realiteit (God, hemel, wereld van ideeën) die we niet
kunnen zien naast de realiteit die we waarnemen. Er zijn dus fysieke en mentale gebeurtenissen. Er
zijn twee grote stromingen binnen het dualisme: substantiedualisme en property dualisme.
Volgens het substantiedualisme bestaan lichaam en geest uit twee verschillende substanties:
res extensa en res cogitans van Descartes. Kritiek hierop is dat de geest wel fysiek moet zijn,
