Samenvatting Aantekeningen Inleiding Criminologie - Hoorcolleges

Inleiding Criminologie

Week 1 - Criminaliteit & Criminologie
Hoorcollege



Waarom is criminaliteit een maatschappelijk probleem?
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het veelvoorkomend is, want er is veel…
 Criminaliteit tegen personen
 Criminaliteit tegen goederen
 Criminaliteit tegen overheid en samenleving
 Slachtofferloze criminaliteit (denk aan drugsgebruik, drugshandel, gevechten tussen
bekenden, euthanasie)
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het veel schade veroorzaakt, want er is veel…
 Materiele schade: voor burgers, bedrijven en overheid
 Materiele schade: kosten criminaliteitsbestrijding
 Milieuschade
 Immateriële schade (leed, angst, bedreiging rechtsorde, morele verontwaardiging etc.)
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het een sociaal probleem is, want er zijn…
 Veel betrokken actoren, organisaties, bedrijven en maatschappelijke instellingen
 Maatschappelijke oorzaken van criminaliteit
 Verschillende en tegenstrijdige belangen bij aanpak
 Veel discussies over criminaliteit en de aanpak in publieke debat en media
 Spanningen tussen wensen burgers en rol overheid
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het een politiek probleem is, want…
 Het zorgen voor veiligheid is een basisfunctie van de overheid
 Veiligheid is een collectief goed
 Veiligheid staat hoog op publieke en politieke agenda
 Politieke partijen en groeperingen verschillen in voorkeuren voor aanpak criminaliteit



Een definitie van criminaliteit
Criminaliteit is…
 Menselijk gedrag
 Waarbij andere personen (of dieren of het milieu) worden uitgebuit of schade toegebracht, en
 Dat sociale regels schendt
[En/of] - afhankelijk van hoe je crimineel gedrag wil definiëren

,Waarvan in rechtsnormen (door de overheid vastgestelde regels/wetten) is aangegeven dat het niet
mag, en
 Waarvan de overheid de wetten ook handhaaft.]
Gebruiken, normen en wetten
In elke samenleving zijn er gedragingen die meer of minder gewenst worden gevonden.
Hierbij wordt vaak onderscheid gemaakt tussen:
 Gebruiken: Minder gewenst & geen/lichte sanctie
 Normen: Niet gewenst & (niet wettelijke) sancties
 Rechtsnormen: Niet gewenst & wettelijke sancties (=wetten en jurisprudentie)



Gebruiken, normen en wetten (2)
Onderscheid wordt gemaakt tussen:
“Slecht gedrag” (mala in Se (=slecht op zichzelf))

- Gedrag dat door (vrijwel) iedereen gezien wordt als slecht
- Daarom in (bijna) alle landen op alle momenten in wetboeken van Strafrecht opgenomen
- Opgenomen in universele wetten: zie bijv. Grondwet & Rechten van de mens

“Verboden gedrag” (Mala Prohibita (=slecht omdat het verboden is))

- Gedrag waarover verschillende ideeën zijn over of en hoe erg dit slecht is
- Daarom verschillen tussen landen en momenten in of het is opgenomen in wetboeken van
strafrecht
- Niet opgenomen in universele wetten: zie bijv. Grondwet & Rechten van de mens

Criminaliteit is dynamisch

- Afhankelijk van de context
- Criminalisering – cybercrime was vroeger niet bekend/verboden maar wordt nu wel
verboden
- Decriminalisering – verbod op voorbehoedsmiddelen was vroeger crimineel maar nu niet
meer.

Verklaringen voor definities criminaliteit
- De technologische context
- De maatschappelijke context
- Normen van samenleving (consensusmodel)
- Normen en belangen van machthebbers (conflictmodel)
- Politieke besluitvorming (pluralisme model)



Hoofdvragen van de criminologie
De hoofdvragen van de criminologie zijn:
 Wat wordt (waarom) verstaan onder criminaliteit?
 Wat is aard, omvang en ontwikkeling van criminaliteit?

,  Wat zijn de achtergronden/verklaringen voor (verschillen in) criminaliteit?
 Wat is de wijze waarop de overheid en de overige maatschappij op criminaliteit reageert?
Let op:

- Criminologie is een object wetenschap.
- Het object is “Criminaliteit en de reactie erop”

Basisdisciplines van de criminologie
De criminologie heeft een multidisciplinaire benadering. Moeder- of basisdisciplines van de
criminologie zijn o.a.

- Maatschappijwetenschappen (bijv. sociologie, economie, geografie, antropologie)
- Gedragswetenschappen (bijv. psychologie, biologie, medische wetenschap)
- Natuurwetenschappen (bijv. criminalistiek, natuurkunde, scheikunde)
- Juridische wetenschappen (bijv. strafrecht)
Let op:

- Criminologie is een theoretisch empirische wetenschap
- Criminologie is geen normatieve wetenschap

Sub-disciplines van de criminologie
Belangrijke sub-disciplines van de criminologie zijn o.a.:
 Criminografie
 Etiologie
 Penologie
 Victimologie
Straffen zijn dynamisch




Week 2 – Beschrijvende criminologie
Hoorcollege


Soorten onderzoeksvragen bij criminologie
- Beschrijvingsvragen (=wat is dit?)
- Verklaringsvragen (=waarom is dit zo?)
- Toetsingsvragen (=in hoeverre klopt de hypothese dat, en dan toetsen)
- Beleidsvragen (=hoe kunnen we dit oplossen? Hoe pakken we deze criminaliteit aan?)



Wat is de aard, omvang en ontwikkeling van criminaliteit?
Interviews en Enquêtes
Interviews
Interviewen van personen is een veelgebruikte onderzoeksmethode in de criminologie