1 - Leren: een onzichtbaar fenomeen
1.1 - Wat is leren?
Het begrip leren wordt vaak in direct verband gebracht met school, terwijl school niet de
enige en vaak ook niet de belangrijkste plaats is om iets te leren. Daarnaast is de
aanwezigheid van een leraar geen noodzakelijke voorwaarde om iets te leren; overal waar
de mens in contact treedt met zijn omgeving bestaat de mogelijkheid om te leren! Naast het
schoolse leren, bestaan er ook vele vormen van b uitenschools leren. Voorbeelden van
buitenschools leren zijn:
- Het gezin;
- De straat;
- De sportclub;
- De werkomgeving;
- Maatschappelijke gebeurtenissen (tegenwoordig (2016-2017) → Donald Trump,
Afghanistan, Syrië e.d.)
Het onderscheid tussen schools en buitenschool leren slaat niet alleen op de plaats waar
geleerd wordt, maar ook op de aard van het leren en de inhoud van het leerproces. Het
schoolse leren is doelgericht, gestructureerd en georganiseerd. In dit geval bepaald de
overheid wat iedereen als basiskennis moet hebben en worden de leerdoelen, leersituaties,
keuze van leeractiviteiten e.d. vaak nog bepaald door de leraar of de methode.
Tegenwoordig is er op dit vlak wat verandering gaande, cursisten (leerlingen) krijgen
bijvoorbeeld de gelegenheid om verschillende leerfuncties zelf te vervullen. Dit ‘nieuwe
leren’ geeft de leerling een eigen verantwoordelijkheid voor zijn leerproces en zijn motivatie
om te leren wordt aan zijn eigen leervragen ontleent.
Het schoolse leren wordt getypeerd als Formeel en intentioneel, omdat het georganiseerd
en bedoeld is. Het buitenschoolse leren wordt getypeerd als informeel en incidenteel, omdat
het vaak toevallig en daarom ongeorganiseerd is. Toch kan het buitenschoolse leren ook
intentioneel zijn, omdat je op eigen houtje op zoek gaat naar bijvoorbeeld een deskundige.
Het meest essentiële verschil tussen formeel en informeel leren is in hoeverre het leren door
anderen dan de lerende zelf wordt gestuurd.
Het werkplekleren heeft beide een intentioneel, maar ook informeel karakter. Om beide
vormen van leren te typeren, plaatst men ook vaak de begrippen expliciet (bedoeld) leren
tegenover impliciet (niet-bedoeld) leren tegenover elkaar.
1.1.1 - Opvattingen over leren
Naast wetenschappelijke antwoorden, houdt ieder individu er zo zijn eigen opvatting over
leren (leerconceptie) op na. Het begrip leerconceptie is niet scherp omschreven en kent in
de literatuur veel synoniemen, de benoeming is afhankelijk van het doel of het gezichtspunt
vanuit de opvattingen.
Een drietal clusters van leeropvattingen worden onderscheiden onder leerconceptie:
- Beperkte leerconceptie → Leerlingen dit laten zien, hebben graag dat de docent het
leerproces bepaalt door het geven van heldere opdrachten, aanwijzingen en
correcties.
1.1 - Wat is leren?
Het begrip leren wordt vaak in direct verband gebracht met school, terwijl school niet de
enige en vaak ook niet de belangrijkste plaats is om iets te leren. Daarnaast is de
aanwezigheid van een leraar geen noodzakelijke voorwaarde om iets te leren; overal waar
de mens in contact treedt met zijn omgeving bestaat de mogelijkheid om te leren! Naast het
schoolse leren, bestaan er ook vele vormen van b uitenschools leren. Voorbeelden van
buitenschools leren zijn:
- Het gezin;
- De straat;
- De sportclub;
- De werkomgeving;
- Maatschappelijke gebeurtenissen (tegenwoordig (2016-2017) → Donald Trump,
Afghanistan, Syrië e.d.)
Het onderscheid tussen schools en buitenschool leren slaat niet alleen op de plaats waar
geleerd wordt, maar ook op de aard van het leren en de inhoud van het leerproces. Het
schoolse leren is doelgericht, gestructureerd en georganiseerd. In dit geval bepaald de
overheid wat iedereen als basiskennis moet hebben en worden de leerdoelen, leersituaties,
keuze van leeractiviteiten e.d. vaak nog bepaald door de leraar of de methode.
Tegenwoordig is er op dit vlak wat verandering gaande, cursisten (leerlingen) krijgen
bijvoorbeeld de gelegenheid om verschillende leerfuncties zelf te vervullen. Dit ‘nieuwe
leren’ geeft de leerling een eigen verantwoordelijkheid voor zijn leerproces en zijn motivatie
om te leren wordt aan zijn eigen leervragen ontleent.
Het schoolse leren wordt getypeerd als Formeel en intentioneel, omdat het georganiseerd
en bedoeld is. Het buitenschoolse leren wordt getypeerd als informeel en incidenteel, omdat
het vaak toevallig en daarom ongeorganiseerd is. Toch kan het buitenschoolse leren ook
intentioneel zijn, omdat je op eigen houtje op zoek gaat naar bijvoorbeeld een deskundige.
Het meest essentiële verschil tussen formeel en informeel leren is in hoeverre het leren door
anderen dan de lerende zelf wordt gestuurd.
Het werkplekleren heeft beide een intentioneel, maar ook informeel karakter. Om beide
vormen van leren te typeren, plaatst men ook vaak de begrippen expliciet (bedoeld) leren
tegenover impliciet (niet-bedoeld) leren tegenover elkaar.
1.1.1 - Opvattingen over leren
Naast wetenschappelijke antwoorden, houdt ieder individu er zo zijn eigen opvatting over
leren (leerconceptie) op na. Het begrip leerconceptie is niet scherp omschreven en kent in
de literatuur veel synoniemen, de benoeming is afhankelijk van het doel of het gezichtspunt
vanuit de opvattingen.
Een drietal clusters van leeropvattingen worden onderscheiden onder leerconceptie:
- Beperkte leerconceptie → Leerlingen dit laten zien, hebben graag dat de docent het
leerproces bepaalt door het geven van heldere opdrachten, aanwijzingen en
correcties.
