Probleem 5
Ontwikkelingen in de psychologie
HERGENHAHN EN HENLEY, 2013
GARDNER, 1985
Vignet: WO I en opkomst Gestalt en behaviorisme
Wat houden de stromingen Gestaltpsychologie en behaviorisme in en hoe
zijn ze ontstaan?
In de 20e eeuw kwamen er verschillende stromingen op, waaronder de Gestaltpsychologie en het
behaviorisme.
Gestaltpsychologie
De Gestaltpsychologie is een stroming die opkwam als reactie op het structuralisme rond 1930 onder
leiding van Max Wertheimer en een aantal andere Duitse wetenschappers. Omdat in Duitsland het
nazisme dreigde, vluchtten ze naar de VS. Binnen de Gestaltpsychologie gaat het om het geheel van
de geest. Een belangrijk uitgangspunt is het phi-fenomeen: het uitgangspunt dat bewustzijn meer is
dan het totaal van sensorische ervaringen (1+1=3). Dit is een holistische benadering, dit heet ook wel
een molar approach. Hieronder valt ook fenomenologie. Dit staat tegenover de molecular
approach die focust op elementen. Hieronder valt het elementisme en het atomisme.
De Gestaltpsychologie spreekt ook van de lifespace: het totaal aan psychologische feiten. Deze
psychologische feiten kunnen verklaard worden door magnetische velden die in de hersenen bestaan
voor de psychologische feiten plaatsvinden. Ervaringen komen voort uit een interactie tussen deze
velden en de waarnemingen. Dit heet de field theory. De interactie tussen magnetische velden en
bewuste ervaringen wordt verder verklaard door psychologisch isomorfisme: de magnetische
velden transformeren sensorische informatie en die getransformeerde informatie is wat wij
vervolgens ervaren. De magnetische velden worden weer gevormd door hersenactiviteit.
Gestaltisten gaan dus uit van top-downanalyse.
Volgens de wet van Pragnänz worden psychologische fenomenen altijd optimaal georganiseerd
binnen de gegeven omstandigheden. Daarom zie je in een onderbroken rechthoek een onderbroken
rechthoek en niet vijf lijntjes die allemaal met een hoek van 90 graden op elkaar staan.
Leren gaat volgens Gestaltisten vooral door interne reinforcement en door trial en error. Dit proces
gaat als volgt: wanneer je iets niet weet of begrijpt heb je disbalans, dit zorgt voor stress, dus je gaat
het oplossen. Dan is er weer balans. Dit zorgt voor het zeigarnikeffect: onvoltooide/incomplete
taken onthoud je beter.
Er wordt ook gebruik gemaakt van introspectie, maar op een naïeve manier en er wordt alleen naar
het geheel gekeken.
Behaviorisme
Het behaviorisme is één van de weinige stromingen die door één enkele onderzoeker is opgezet:
John Watson. Het is een vorm van objectieve psychologie: alleen dingen bestuderen die direct
Ontwikkelingen in de psychologie
HERGENHAHN EN HENLEY, 2013
GARDNER, 1985
Vignet: WO I en opkomst Gestalt en behaviorisme
Wat houden de stromingen Gestaltpsychologie en behaviorisme in en hoe
zijn ze ontstaan?
In de 20e eeuw kwamen er verschillende stromingen op, waaronder de Gestaltpsychologie en het
behaviorisme.
Gestaltpsychologie
De Gestaltpsychologie is een stroming die opkwam als reactie op het structuralisme rond 1930 onder
leiding van Max Wertheimer en een aantal andere Duitse wetenschappers. Omdat in Duitsland het
nazisme dreigde, vluchtten ze naar de VS. Binnen de Gestaltpsychologie gaat het om het geheel van
de geest. Een belangrijk uitgangspunt is het phi-fenomeen: het uitgangspunt dat bewustzijn meer is
dan het totaal van sensorische ervaringen (1+1=3). Dit is een holistische benadering, dit heet ook wel
een molar approach. Hieronder valt ook fenomenologie. Dit staat tegenover de molecular
approach die focust op elementen. Hieronder valt het elementisme en het atomisme.
De Gestaltpsychologie spreekt ook van de lifespace: het totaal aan psychologische feiten. Deze
psychologische feiten kunnen verklaard worden door magnetische velden die in de hersenen bestaan
voor de psychologische feiten plaatsvinden. Ervaringen komen voort uit een interactie tussen deze
velden en de waarnemingen. Dit heet de field theory. De interactie tussen magnetische velden en
bewuste ervaringen wordt verder verklaard door psychologisch isomorfisme: de magnetische
velden transformeren sensorische informatie en die getransformeerde informatie is wat wij
vervolgens ervaren. De magnetische velden worden weer gevormd door hersenactiviteit.
Gestaltisten gaan dus uit van top-downanalyse.
Volgens de wet van Pragnänz worden psychologische fenomenen altijd optimaal georganiseerd
binnen de gegeven omstandigheden. Daarom zie je in een onderbroken rechthoek een onderbroken
rechthoek en niet vijf lijntjes die allemaal met een hoek van 90 graden op elkaar staan.
Leren gaat volgens Gestaltisten vooral door interne reinforcement en door trial en error. Dit proces
gaat als volgt: wanneer je iets niet weet of begrijpt heb je disbalans, dit zorgt voor stress, dus je gaat
het oplossen. Dan is er weer balans. Dit zorgt voor het zeigarnikeffect: onvoltooide/incomplete
taken onthoud je beter.
Er wordt ook gebruik gemaakt van introspectie, maar op een naïeve manier en er wordt alleen naar
het geheel gekeken.
Behaviorisme
Het behaviorisme is één van de weinige stromingen die door één enkele onderzoeker is opgezet:
John Watson. Het is een vorm van objectieve psychologie: alleen dingen bestuderen die direct
