Verdieping personen en familierecht
Hoorcollege 3 – Scheidingsprocesrecht
15 september 2016, Prof. mr. Lieke Coenraad
Opzet van het college
1. Tussenkomst rechter bij scheiding
2. Bronnen van procesrecht
3. Verloop van de procedure
4. Gevolgen van scheiding zelf regelen door partijen
5. Gevolgen van scheiding door rechter regelen
6. Procespositie minderjarige kinderen
1. Tussenkomst rechter bij echtscheiding
Echtscheiding als zodanig:
- Verplichte tussenkomst rechter
- (nog) geen administratieve scheiding
Het is niet zo dat dit niet ter discussie staat. Mensen die in staat zijn om alles zelf te regelen hebben
eigenlijk geen rechter nodig. Bij een gemeenschappelijk verzoek heeft de rechter vaak slechts een
administratieve functie. Dat kan een ambtenaar eigenlijk ook doen, waarom heb je dan die rechter
nodig? Discussie woedt al geruime tijd. Het leek er even op 10 jaar geleden dat het mogelijk werd om
zonder de rechter te scheiden maar dat heeft het niet gehaald in de eerste kamer. Inspiratiebron was de
flitsscheiding. Twee jaar geleden is een nieuw wetsvoorstel ingediend maar omdat er zoveel gebeurt in
den haag heeft men zich er nog niet over gebogen.
Het geregistreerd partnerschap kan wel zonder tussenkomst van de rechter worden ontbonden, mits er
geen minderjarige kinderen zijn en partijen het eens zijn over de gevolgen. Belangrijk argument voor
invoering administratieve echtscheiding.
Gevolgen van echtscheiding:
- Bij voorkeur in onderling overleg
o Verplicht ouderschapsplan door rechter toetsen
- Zo niet: beslissing door rechter
o Voorlopige voorzieningen; in vroeg stadium
o Nevenvoorzieningen; definitief
Zoals je ziet is er een duidelijk onderscheid tussen de echtscheiding als zodanig en de gevolgen
daarvan. We zien in de praktijk dat over de beëindiging van het huwelijk vaak geen onenigheden zijn.
In uitzonderlijke gevallen kan het onderwerp van discussie zijn bij gelovigen. Men heeft vaker over de
gevolgen ruzie. Ook als je het hebt over vechtscheidingen, gaan vaak over de gevolgen.
Het heeft de voorkeur om de gevolgen in onderling overleg te regelen, het liefst ook zonder advocaten.
Lukt dit niet kunnen partijen naar de rechter. De voorkeur om onderling afspraken te maken is ook een
plicht geworden. De wetgever heeft wat betreft de gevolgen van de scheiding omtrent de kinderen de
plicht om afspraken te maken neergelegd in de wet. Sinds 2009 is het ouderschapsplan verplicht
voordat de procedure begint, het is een ontvankelijkheidvereiste Best veel gevraagd. Veel ouders
kunnen dit ook niet. Toegang tot rechter kan in het geding zijn. Wetgever heeft daarom ook een
ontsnappingsclausule opgenomen. Rechters gaan er op een verstandige manier mee om.
2. Bronnen van familieprocesrecht
Nederlandse regelgeving
- Art 815 – 828 Rv, maar zie ook art 798-813 Rv: familieprocedure
- Art 261 – 291 Rv: verzoekschriftprocedure
- Art 19–35 Rv: algemene procesbeginselen. Één beginsel geld niet in de scheidingsprocedure,
het beginsel van openbaarheid. Uitzondering vanwege de privacy en bescherming kinderen.
Hoorcollege 3 – Scheidingsprocesrecht
15 september 2016, Prof. mr. Lieke Coenraad
Opzet van het college
1. Tussenkomst rechter bij scheiding
2. Bronnen van procesrecht
3. Verloop van de procedure
4. Gevolgen van scheiding zelf regelen door partijen
5. Gevolgen van scheiding door rechter regelen
6. Procespositie minderjarige kinderen
1. Tussenkomst rechter bij echtscheiding
Echtscheiding als zodanig:
- Verplichte tussenkomst rechter
- (nog) geen administratieve scheiding
Het is niet zo dat dit niet ter discussie staat. Mensen die in staat zijn om alles zelf te regelen hebben
eigenlijk geen rechter nodig. Bij een gemeenschappelijk verzoek heeft de rechter vaak slechts een
administratieve functie. Dat kan een ambtenaar eigenlijk ook doen, waarom heb je dan die rechter
nodig? Discussie woedt al geruime tijd. Het leek er even op 10 jaar geleden dat het mogelijk werd om
zonder de rechter te scheiden maar dat heeft het niet gehaald in de eerste kamer. Inspiratiebron was de
flitsscheiding. Twee jaar geleden is een nieuw wetsvoorstel ingediend maar omdat er zoveel gebeurt in
den haag heeft men zich er nog niet over gebogen.
Het geregistreerd partnerschap kan wel zonder tussenkomst van de rechter worden ontbonden, mits er
geen minderjarige kinderen zijn en partijen het eens zijn over de gevolgen. Belangrijk argument voor
invoering administratieve echtscheiding.
Gevolgen van echtscheiding:
- Bij voorkeur in onderling overleg
o Verplicht ouderschapsplan door rechter toetsen
- Zo niet: beslissing door rechter
o Voorlopige voorzieningen; in vroeg stadium
o Nevenvoorzieningen; definitief
Zoals je ziet is er een duidelijk onderscheid tussen de echtscheiding als zodanig en de gevolgen
daarvan. We zien in de praktijk dat over de beëindiging van het huwelijk vaak geen onenigheden zijn.
In uitzonderlijke gevallen kan het onderwerp van discussie zijn bij gelovigen. Men heeft vaker over de
gevolgen ruzie. Ook als je het hebt over vechtscheidingen, gaan vaak over de gevolgen.
Het heeft de voorkeur om de gevolgen in onderling overleg te regelen, het liefst ook zonder advocaten.
Lukt dit niet kunnen partijen naar de rechter. De voorkeur om onderling afspraken te maken is ook een
plicht geworden. De wetgever heeft wat betreft de gevolgen van de scheiding omtrent de kinderen de
plicht om afspraken te maken neergelegd in de wet. Sinds 2009 is het ouderschapsplan verplicht
voordat de procedure begint, het is een ontvankelijkheidvereiste Best veel gevraagd. Veel ouders
kunnen dit ook niet. Toegang tot rechter kan in het geding zijn. Wetgever heeft daarom ook een
ontsnappingsclausule opgenomen. Rechters gaan er op een verstandige manier mee om.
2. Bronnen van familieprocesrecht
Nederlandse regelgeving
- Art 815 – 828 Rv, maar zie ook art 798-813 Rv: familieprocedure
- Art 261 – 291 Rv: verzoekschriftprocedure
- Art 19–35 Rv: algemene procesbeginselen. Één beginsel geld niet in de scheidingsprocedure,
het beginsel van openbaarheid. Uitzondering vanwege de privacy en bescherming kinderen.
