Examen VMBO-GL en TL
2014
tijdvak 1
donderdag 15 mei
13.30 - 15.30 uur
biologie CSE GL en TL
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Dit examen bestaat uit 48 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 60 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
GT-0191-a-14-1-o
, Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde
organismen.
Bijen
2p 1 Als een bij van bloem naar bloem vliegt op zoek naar voedsel,
kan bestuiving plaatsvinden. Een bloem die zo wordt bestoven,
heeft eigenschappen die een bij naar de bloem lokken.
Schrijf twee van die eigenschappen op.
1p 2 Er vindt bestuiving plaats als stuifmeel terechtkomt op het
bovenste deel van een stamper.
In de afbeelding is dit deel van een stamper aangegeven met de
letter P.
Hoe heet dit deel van de stamper?
2p 3 Honingbijen leven in groepen. Er zijn in een bijenvolk drie typen bijen: de
koningin, de werksters en de darren.
De koningin is het enige vrouwtje dat eitjes legt. De werksters zijn
onvruchtbare vrouwtjes die onder andere de larven verzorgen en voedsel
zoeken. Darren zijn mannetjes die ontstaan uit onbevruchte eitjes. Uit
bevruchte eitjes groeien vrouwtjes.
Een spiercel van een koningin bevat 32 chromosomen.
Hoeveel chromosomen bevat een spiercel van een dar? Leg je
antwoord uit.
Taaislijmziekte
Taaislijmziekte is een ziekte waarbij slijm dat in het lichaam wordt
gemaakt, abnormaal dik en taai is. Dit veroorzaakt problemen in
verschillende orgaanstelsels.
1p 4 Bij veel mensen met taaislijmziekte werkt de alvleesklier niet goed. Dit
kan een vorm van suikerziekte tot gevolg hebben. De alvleesklier maakt
dan niet voldoende hormonen voor het regelen van het glucosegehalte
van het bloed.
Hoe heten deze hormonen?
A adrenaline en glucagon
B adrenaline en insuline
C glucagon en insuline
GT-0191-a-14-1-o lees verder ►►►
,1p 5 Bij veel jongens met taaislijmziekte bevat het
sperma alleen zaadvocht en geen zaadcellen.
Zij zijn daardoor onvruchtbaar. Bij deze
jongens ontbreken de delen van de P
voortplantingsorganen die in de afbeelding
zijn aangegeven met de letter P.
Hoe heten deze delen?
Taaislijmziekte wordt veroorzaakt door een recessief gen (a).
In de afbeelding zie je een stamboom van een familie waarin de ziekte
voorkomt.
Legenda:
1 2 geen taaislijmziekte
taaislijmziekte
3 4 5 6
?
7 8
1p 6 Wat is het genotype van nummer 7 in de stamboom?
A AA
B Aa
C aa
1p 7 Nummer 5 en 6 in de stamboom zijn beiden heterozygoot voor het gen dat
taaislijmziekte veroorzaakt. Ze krijgen nog een dochter.
Hoe groot is de kans dat deze dochter geen taaislijmziekte heeft?
A 0%
B 25%
C 50%
D 75%
E 100%
GT-0191-a-14-1-o lees verder ►►►
, 1p 8 Taaislijmziekte is vast te stellen door prenataal onderzoek van cellen van
de baby.
Drie methoden die gebruikt worden bij prenataal onderzoek zijn:
1 echoscopie
2 vlokkentest
3 vruchtwaterpunctie.
Bij welke van deze methoden worden cellen van de ongeboren baby
weggenomen?
A alleen bij 1
B alleen bij 2
C alleen bij 3
D zowel bij 1 als bij 2
E zowel bij 1 als bij 3
F zowel bij 2 als bij 3
Een kippenhouderij
Er zijn verschillende manieren om kippen te houden voor de productie van
eieren (zie de afbeelding). Het houden van kippen in een legbatterij is
sinds 2012 in Nederland verboden.
Batterijkippen zitten met drie bij elkaar in een kooi. In de andere
kippenhouderijen lopen de kippen vrij rond.
batterijkip 1 m2 scharrelkip 1 m2
vrije-uitloopkip 1 m2 biologische kip 1 m2
minstens 8 uur per
dag toegang tot
uitloop naar buiten
vrije uitloop
naar buiten
1p 9 Noem een verschil tussen de manier waarop scharrelkippen worden
gehouden en de manier waarop vrije-uitloopkippen worden gehouden.
Gebruik daarvoor de afbeelding.
GT-0191-a-14-1-o lees verder ►►►
2014
tijdvak 1
donderdag 15 mei
13.30 - 15.30 uur
biologie CSE GL en TL
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Dit examen bestaat uit 48 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 60 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
GT-0191-a-14-1-o
, Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde
organismen.
Bijen
2p 1 Als een bij van bloem naar bloem vliegt op zoek naar voedsel,
kan bestuiving plaatsvinden. Een bloem die zo wordt bestoven,
heeft eigenschappen die een bij naar de bloem lokken.
Schrijf twee van die eigenschappen op.
1p 2 Er vindt bestuiving plaats als stuifmeel terechtkomt op het
bovenste deel van een stamper.
In de afbeelding is dit deel van een stamper aangegeven met de
letter P.
Hoe heet dit deel van de stamper?
2p 3 Honingbijen leven in groepen. Er zijn in een bijenvolk drie typen bijen: de
koningin, de werksters en de darren.
De koningin is het enige vrouwtje dat eitjes legt. De werksters zijn
onvruchtbare vrouwtjes die onder andere de larven verzorgen en voedsel
zoeken. Darren zijn mannetjes die ontstaan uit onbevruchte eitjes. Uit
bevruchte eitjes groeien vrouwtjes.
Een spiercel van een koningin bevat 32 chromosomen.
Hoeveel chromosomen bevat een spiercel van een dar? Leg je
antwoord uit.
Taaislijmziekte
Taaislijmziekte is een ziekte waarbij slijm dat in het lichaam wordt
gemaakt, abnormaal dik en taai is. Dit veroorzaakt problemen in
verschillende orgaanstelsels.
1p 4 Bij veel mensen met taaislijmziekte werkt de alvleesklier niet goed. Dit
kan een vorm van suikerziekte tot gevolg hebben. De alvleesklier maakt
dan niet voldoende hormonen voor het regelen van het glucosegehalte
van het bloed.
Hoe heten deze hormonen?
A adrenaline en glucagon
B adrenaline en insuline
C glucagon en insuline
GT-0191-a-14-1-o lees verder ►►►
,1p 5 Bij veel jongens met taaislijmziekte bevat het
sperma alleen zaadvocht en geen zaadcellen.
Zij zijn daardoor onvruchtbaar. Bij deze
jongens ontbreken de delen van de P
voortplantingsorganen die in de afbeelding
zijn aangegeven met de letter P.
Hoe heten deze delen?
Taaislijmziekte wordt veroorzaakt door een recessief gen (a).
In de afbeelding zie je een stamboom van een familie waarin de ziekte
voorkomt.
Legenda:
1 2 geen taaislijmziekte
taaislijmziekte
3 4 5 6
?
7 8
1p 6 Wat is het genotype van nummer 7 in de stamboom?
A AA
B Aa
C aa
1p 7 Nummer 5 en 6 in de stamboom zijn beiden heterozygoot voor het gen dat
taaislijmziekte veroorzaakt. Ze krijgen nog een dochter.
Hoe groot is de kans dat deze dochter geen taaislijmziekte heeft?
A 0%
B 25%
C 50%
D 75%
E 100%
GT-0191-a-14-1-o lees verder ►►►
, 1p 8 Taaislijmziekte is vast te stellen door prenataal onderzoek van cellen van
de baby.
Drie methoden die gebruikt worden bij prenataal onderzoek zijn:
1 echoscopie
2 vlokkentest
3 vruchtwaterpunctie.
Bij welke van deze methoden worden cellen van de ongeboren baby
weggenomen?
A alleen bij 1
B alleen bij 2
C alleen bij 3
D zowel bij 1 als bij 2
E zowel bij 1 als bij 3
F zowel bij 2 als bij 3
Een kippenhouderij
Er zijn verschillende manieren om kippen te houden voor de productie van
eieren (zie de afbeelding). Het houden van kippen in een legbatterij is
sinds 2012 in Nederland verboden.
Batterijkippen zitten met drie bij elkaar in een kooi. In de andere
kippenhouderijen lopen de kippen vrij rond.
batterijkip 1 m2 scharrelkip 1 m2
vrije-uitloopkip 1 m2 biologische kip 1 m2
minstens 8 uur per
dag toegang tot
uitloop naar buiten
vrije uitloop
naar buiten
1p 9 Noem een verschil tussen de manier waarop scharrelkippen worden
gehouden en de manier waarop vrije-uitloopkippen worden gehouden.
Gebruik daarvoor de afbeelding.
GT-0191-a-14-1-o lees verder ►►►
