Examen VMBO-GL en TL
2008
tijdvak 1
dinsdag 27 mei
13.30 - 15.30 uur
biologie CSE GL en TL
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Dit examen bestaat uit 48 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 60 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
800013-1-617o
, z Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde
organismen.
PGD
PGD is de afkorting van de naam van een onderzoek naar erfelijke afwijkingen
bij een embryo vóór de innesteling. Zo’n onderzoek kan worden uitgevoerd, als
er een grote kans bestaat op een bepaalde erfelijke afwijking. Het is alleen
mogelijk bij embryo’s die ontstaan zijn door IVF, ook wel reageerbuisbevruchting
genoemd. De vrouw die een IVF-behandeling wil ondergaan, krijgt hiervoor eerst
hormonen toegediend om de rijping van eicellen te stimuleren.
1p 1 Waar treedt de rijping van eicellen op?
A in de baarmoeder
B in de eierstokken
C in de eileiders
D in de vagina
1p 2 Vervolgens worden er ongeveer tien rijpe eicellen bij de vrouw weggenomen om
in het laboratorium bevrucht te worden door zaadcellen van de vader. In de
eerste paar uur na de bevruchting beginnen de eicellen zich te delen.
Wat voor celdelingen treden er dan op?
A alleen meioses
B alleen mitoses
C zowel meioses als mitoses.
1p 3 Als na ongeveer drie dagen de embryo’s uit acht cellen bestaan, worden er bij
elk embryo één of twee cellen weggenomen. Deze cellen worden onderzocht om
vast te stellen of het embryo de erfelijke afwijking heeft. Alleen een embryo
zonder de erfelijke afwijking wordt daarna in het lichaam van de vrouw gebracht
om zich daar in te nestelen.
Æ Hoe heet het deel van een cel dat wordt onderzocht op een erfelijke
afwijking?
800013-1-617o 2 lees verder ►►►
,1p 4 In de afbeelding zijn de voortplantingsorganen van een vrouw schematisch
weergegeven.
P
Q
R
S
Welke letter geeft het orgaan aan waarin een embryo zich innestelt?
A letter P
B letter Q
C letter R
D letter S
1p 5 Sommige erfelijke afwijkingen komen bijna alleen bij jongens voor. Bij een kans
op zo’n afwijking komen alleen vrouwelijke embryo’s in aanmerking om in het
lichaam van de vrouw gebracht te worden voor innesteling.
Æ Leg uit waardoor met onderzoek aan één cel van een embryo bepaald kan
worden of het een meisje is.
Stuifmeel
Stuifmeel is een oorzaak van hooikoorts. Meestal gaat het daarbij om
stuifmeelkorrels die door de wind worden verspreid.
1p 6 Is een stuifmeelkorrel een mannelijke of een vrouwelijke voortplantingscel?
En wordt een stuifmeelkorrel gemaakt in een stamper of in een meeldraad?
Een stuifmeelkorrel is:
A een mannelijke voortplantingscel die gemaakt wordt in een meeldraad.
B een mannelijke voortplantingscel die gemaakt wordt in een stamper.
C een vrouwelijke voortplantingscel die gemaakt wordt in een meeldraad.
D een vrouwelijke voortplantingscel die gemaakt wordt in een stamper.
800013-1-617o 3 lees verder ►►►
, 2p 7 In de afbeelding is een pollenkalender weergegeven: pollen is een ander woord
voor stuifmeel. In deze kalender is te zien in welke maanden verschillende
planten stuifmeelkorrels maken die hooikoorts kunnen veroorzaken.
hazelaar
els
cypressenfamilie
iep
populier
es
berk
wilg
eik
dennenfamilie
zuring
grassenfamilie
weegbree
brandnetel
bijvoet
dec jan febr mrt apr mei jun jul aug sept okt nov
Met behulp van de determineerlijst kan van enkele soorten stuifmeelkorrels
bepaald worden van welke plant ze afkomstig zijn.
800013-1-617o 4 lees verder ►►►
2008
tijdvak 1
dinsdag 27 mei
13.30 - 15.30 uur
biologie CSE GL en TL
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Dit examen bestaat uit 48 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 60 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
800013-1-617o
, z Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde
organismen.
PGD
PGD is de afkorting van de naam van een onderzoek naar erfelijke afwijkingen
bij een embryo vóór de innesteling. Zo’n onderzoek kan worden uitgevoerd, als
er een grote kans bestaat op een bepaalde erfelijke afwijking. Het is alleen
mogelijk bij embryo’s die ontstaan zijn door IVF, ook wel reageerbuisbevruchting
genoemd. De vrouw die een IVF-behandeling wil ondergaan, krijgt hiervoor eerst
hormonen toegediend om de rijping van eicellen te stimuleren.
1p 1 Waar treedt de rijping van eicellen op?
A in de baarmoeder
B in de eierstokken
C in de eileiders
D in de vagina
1p 2 Vervolgens worden er ongeveer tien rijpe eicellen bij de vrouw weggenomen om
in het laboratorium bevrucht te worden door zaadcellen van de vader. In de
eerste paar uur na de bevruchting beginnen de eicellen zich te delen.
Wat voor celdelingen treden er dan op?
A alleen meioses
B alleen mitoses
C zowel meioses als mitoses.
1p 3 Als na ongeveer drie dagen de embryo’s uit acht cellen bestaan, worden er bij
elk embryo één of twee cellen weggenomen. Deze cellen worden onderzocht om
vast te stellen of het embryo de erfelijke afwijking heeft. Alleen een embryo
zonder de erfelijke afwijking wordt daarna in het lichaam van de vrouw gebracht
om zich daar in te nestelen.
Æ Hoe heet het deel van een cel dat wordt onderzocht op een erfelijke
afwijking?
800013-1-617o 2 lees verder ►►►
,1p 4 In de afbeelding zijn de voortplantingsorganen van een vrouw schematisch
weergegeven.
P
Q
R
S
Welke letter geeft het orgaan aan waarin een embryo zich innestelt?
A letter P
B letter Q
C letter R
D letter S
1p 5 Sommige erfelijke afwijkingen komen bijna alleen bij jongens voor. Bij een kans
op zo’n afwijking komen alleen vrouwelijke embryo’s in aanmerking om in het
lichaam van de vrouw gebracht te worden voor innesteling.
Æ Leg uit waardoor met onderzoek aan één cel van een embryo bepaald kan
worden of het een meisje is.
Stuifmeel
Stuifmeel is een oorzaak van hooikoorts. Meestal gaat het daarbij om
stuifmeelkorrels die door de wind worden verspreid.
1p 6 Is een stuifmeelkorrel een mannelijke of een vrouwelijke voortplantingscel?
En wordt een stuifmeelkorrel gemaakt in een stamper of in een meeldraad?
Een stuifmeelkorrel is:
A een mannelijke voortplantingscel die gemaakt wordt in een meeldraad.
B een mannelijke voortplantingscel die gemaakt wordt in een stamper.
C een vrouwelijke voortplantingscel die gemaakt wordt in een meeldraad.
D een vrouwelijke voortplantingscel die gemaakt wordt in een stamper.
800013-1-617o 3 lees verder ►►►
, 2p 7 In de afbeelding is een pollenkalender weergegeven: pollen is een ander woord
voor stuifmeel. In deze kalender is te zien in welke maanden verschillende
planten stuifmeelkorrels maken die hooikoorts kunnen veroorzaken.
hazelaar
els
cypressenfamilie
iep
populier
es
berk
wilg
eik
dennenfamilie
zuring
grassenfamilie
weegbree
brandnetel
bijvoet
dec jan febr mrt apr mei jun jul aug sept okt nov
Met behulp van de determineerlijst kan van enkele soorten stuifmeelkorrels
bepaald worden van welke plant ze afkomstig zijn.
800013-1-617o 4 lees verder ►►►
