OF
HC 3
Functies/motieven van overheidsingrijpen
1. Allocatiefunctie: voorziening van goederen en diensten.
2. Verdelingsfunctie: tot stand brengen van een redelijke inkomensverdeling.
3. Stabilisatiefunctie: streven naar een zo groot mogelijk economisch geluk.
Reden voor overheidsbemoeienis
- Collectieve goederen.
- Quasi-collectieve goederen.
Belastingen
Belastingen zijn gedwongen bijdragen waar geen rechtstreekse individuele tegenprestatie
van de heffende overheid tegenover staat en die krachtens algemene regels worden
geheven. Het gaat straks over de economische gevolgen van een belasting.
Belastingheffing is ook een prijs voor wat je met elkaar collectief wil financieren. Dit kan ook
de prijs van beschaving worden genoemd. Als je publieke voorzieningen wil, zal je ook naar
rato van de mogelijkheden moeten bijdragen aan de financiering van dergelijke
mogelijkheden.
Kun je ook zonder belastingen? Nee, iedere moderne schatkist zal zijn schatkist moeten
vullen. We willen namelijk allemaal een nachtwakerstaat, een staat met politie,
straatverlichting, defensie. Er wordt zo’n 10-15% van de nationale economie geheven om dit
soort zaken te kunnen financieren.
Vervolgens zijn er ook nog zaken die wenselijk zijn. Collectieve goederen moéten via het
collectief, maar er zijn ook individuele goederen waarvoor er een reden kan zijn voor
overheidsbemoeienis. Als je deze quasi-goederen ook via het collectief wil financieren, moet
je een hogere belasting- en premiedruk voeren.
Wat onder het kopje ‘nodig’ staat, is de zogenaamde inkomensgarantie (minimaal bijstand).
Je gaat in Nederland niet dood van de honger als je geen verdiencapaciteit hebt. Je kunt dan
terugvallen op de bijstand.
Onder het kopje ‘wenselijk’ staan de zogenaamde quasi-goederen (individuele goederen).
Denk hierbij aan inkomensoverdrachten, te hoge marktprijs, paternalistische motieven
(subsidie/accijnzen) en fiscale sturing (fietsaftrek).
Hoeveel betalen we in Nederland?
De gemiddelde Nederlander betaalt zo’n 15.000 euro aan belasting en premie per jaar. Het
modaal inkomen is het inkomen wat het meest vaak voor komt in Nederland (33.000 euro).
In Nederland kennen we een vrij hoge belastingdruk. Dit komt mede door het wensenlijstje
(quasi-goederen via het collectief).
Enkele grote belastingen
Kostprijsverhogende belastingen: deze belastingen moeten in de kostprijs van producten
worden doorgerekend. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de omzetbelasting en de accijnzen.
HC 3
Functies/motieven van overheidsingrijpen
1. Allocatiefunctie: voorziening van goederen en diensten.
2. Verdelingsfunctie: tot stand brengen van een redelijke inkomensverdeling.
3. Stabilisatiefunctie: streven naar een zo groot mogelijk economisch geluk.
Reden voor overheidsbemoeienis
- Collectieve goederen.
- Quasi-collectieve goederen.
Belastingen
Belastingen zijn gedwongen bijdragen waar geen rechtstreekse individuele tegenprestatie
van de heffende overheid tegenover staat en die krachtens algemene regels worden
geheven. Het gaat straks over de economische gevolgen van een belasting.
Belastingheffing is ook een prijs voor wat je met elkaar collectief wil financieren. Dit kan ook
de prijs van beschaving worden genoemd. Als je publieke voorzieningen wil, zal je ook naar
rato van de mogelijkheden moeten bijdragen aan de financiering van dergelijke
mogelijkheden.
Kun je ook zonder belastingen? Nee, iedere moderne schatkist zal zijn schatkist moeten
vullen. We willen namelijk allemaal een nachtwakerstaat, een staat met politie,
straatverlichting, defensie. Er wordt zo’n 10-15% van de nationale economie geheven om dit
soort zaken te kunnen financieren.
Vervolgens zijn er ook nog zaken die wenselijk zijn. Collectieve goederen moéten via het
collectief, maar er zijn ook individuele goederen waarvoor er een reden kan zijn voor
overheidsbemoeienis. Als je deze quasi-goederen ook via het collectief wil financieren, moet
je een hogere belasting- en premiedruk voeren.
Wat onder het kopje ‘nodig’ staat, is de zogenaamde inkomensgarantie (minimaal bijstand).
Je gaat in Nederland niet dood van de honger als je geen verdiencapaciteit hebt. Je kunt dan
terugvallen op de bijstand.
Onder het kopje ‘wenselijk’ staan de zogenaamde quasi-goederen (individuele goederen).
Denk hierbij aan inkomensoverdrachten, te hoge marktprijs, paternalistische motieven
(subsidie/accijnzen) en fiscale sturing (fietsaftrek).
Hoeveel betalen we in Nederland?
De gemiddelde Nederlander betaalt zo’n 15.000 euro aan belasting en premie per jaar. Het
modaal inkomen is het inkomen wat het meest vaak voor komt in Nederland (33.000 euro).
In Nederland kennen we een vrij hoge belastingdruk. Dit komt mede door het wensenlijstje
(quasi-goederen via het collectief).
Enkele grote belastingen
Kostprijsverhogende belastingen: deze belastingen moeten in de kostprijs van producten
worden doorgerekend. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de omzetbelasting en de accijnzen.
