Samenvatting Recht in je opleiding - Bestuursrecht - bestuursrecht (2100PUBL22)

Samenvatting tentamen blok 4 - Bestuursrecht

Hoofdstuk 1

Het bestuursrecht:
- De regels voor de overheid om te kunnen en mogen besturen
- Normen voor het overheidsbestuur
- Regels voor burger om tegen dit besturen op te kunnen treden

Onderscheid tussen algemeen en bijzonder bestuursrecht
Algemeen bestuursrecht
- Behandeld in de Algemene wet bestuursrecht (Awb)
 Regels over de rechtsbescherming, handhaving
- Doelen:
o Meer eenheid brengen in de bestuursrechtelijke wetgeving en deze systematiseren
en vereenvoudigen
o Normen die in de rechtspraak zijn ontwikkeld codificeren (=opnemen in de wet)

Bijzonder bestuursrecht
- Richt zich op een bepaald onderdeel van het bestuursrecht > betreft diverse terreinen van
overheidszorg
 Belastingen, financiën, onderwijs, milieu, sociale zekerheid etc.

Je kunt het recht onderscheiden in privaatrecht en publiekrecht:
 Privaatrecht: relatie tussen burgers onderling (zowel natuurlijk als rechtspersoon)
 Publiekrecht: relatie tussen overheden onderling en die tussen overheid en burger
- Het strafrecht
- Het staatsrecht
- Het bestuursrecht

Materieel en formeel bestuursrecht
Materieel bestuursrecht: rechtsnormen waarin voor burgers en bestuursorganen aanspraken of
verplichtingen zijn opgenomen
 Voorbeeld: voorwaarden waaraan een aanvraag voor omgevingsvergunning moet
voldoen
Formeel bestuursrecht: procesrechtelijke regels die de burger nodig heeft om tegen het optreden
van de overheid iets te ondernemen
 Mogelijkheid voor derde-belanghebbende om beroep in te stellen tegen de verlening
van een omgevingsvergunning

Bronnen van bestuursrecht
- Internationale recht
- De nationale wetgeving
- Jurisprudentie
- Het ongeschreven bestuursrecht

Nationale wetgeving: bestaat uit groot aantal bestuursrechtelijke wetten in formele zin
 Formele zin= wetten die door regering en Staten-Generaal worden vastgesteld
 Vb.: Nederlandse toezichthouder die door een verdrag van de Eu verplicht wordt
hem toe te passen

,Wetten vastgesteld door lagere wetgevers: gemeentelijke verordeningen; APV, provinciale
verordeningen en verordeningen van waterschappen
Ongeschreven recht: vertrouwensbeginsel en rechtszekerheidsbeginsel

Kenmerken van het bestuursrecht
1. Voor overheidsoptreden is het legaliteitsbeginsel van toepassing
 De overheid die de burger verplichtingen kan opleggen, is daartoe alleen in staat als de
bevoegdheid in een wet in formele zin is opgenomen, al hun bevoegdheden en rechten zijn in
de wet terug te vinden

2. Specialiteitsbeginsel
- Bevoegdheid van overheid kan alleen worden aangewend voor het specifieke doel waarvoor
die wet is bedoeld (doel= grens bevoegdheidsuitoefening)
 Gebruikt overheid zijn bevoegdheid voor een ander doel> detournement de pouvoir
- Om te voorkomen dat overheid zich te gemakkelijk beroept op het dienen van het algemeen
belang, wordt in de wet telkens het specifieke belang aangegeven. De bevoegdheden om het
specifieke belang te behartigen, worden in de wet nauwkeurig omschreven.

Met gelede normstelling wordt bedoeld dat er in verschillende regelingen normen staan die van
toepassing zijn voor een bepaald geval
- Lagere regeling mag niet in strijd komen met een hogere

Nederland= gedecentraliseerde eenheidsstaat (overheidsmacht ligt verspreid)
 Openbare lichamen: De staat, provincies, waterschappen, gemeenten en de lichamen
waaraan krachtens de Grondwet verordenende bevoegdheid is verleend. Openbare lichamen
bezitten rechtspersoonlijkheid.
 Deze openbare lichamen bestaan uit bestuursorganen (bij de Staat> minister)

Overheid en privaatrecht
De overheid staat gelijk aan een natuurlijk persoon
 Kunnen overeenkomsten aangaan en eigenaar zijn van roerende en onroerende zaken

Wanneer overheid privaatrechtelijk handelt, moet zij rekening houden met het feit dat zij handelt in
algemeen belang. De algemene beginselen van behoorlijk bestuur spelen bij elk overheidsoptreden
een rol.

Communicatie met de overheid
- Kan plaatsvinden via de burger zelf
- Mag zich ook laten bijstaan door een derde of zich laten vertegenwoordigen
 Overheid mag weigeren dat ene bepaald iemand bijstaat of vertegenwoordigt
 Moet wel een goede reden voor zijn
 Een advocaat mag nooit geweigerd worden

Manieren van communicatie met de overheid
- Meestal schriftelijk per brief
- Via elektrische weg (fax, e-mail, sms-berichten)
 Hoofdregel: als de elektrische communicatie gericht is tot een of meer
geadresseerden en de geadresseerde heeft aangegeven langs deze weg voldoende
bereikbaar te zijn.
 Tot een of minder geadresseerden gericht> alleen mogelijk als bij wettelijk voorschrift
anders is bepaald
- Mondeling

, Hoofdstuk 2: bevoegdheidsverkrijging

Om als bestuursorgaan een beslissing te mogen nemen, moet je bevoegd zijn. Dit kan een
bestuursorgaan op drie manieren verkrijgen:
- Attributie
- Delegatie
- Mandaat

Attributie
= het toekennen van een nieuwe bevoegdheid aan een bestuursorgaan, ambtenaar of een ander
persoon/ een bevoegdheid in het leven roepen

Delegatie
= het overdragen van een bevoegdheid aan een ander
 Is slechts toegestaan indien dit bij wettelijk voorschrift mogelijk is gemaakt (bv een
provinciale of gemeentelijke verordening)

 Delegans: degene die de bevoegdheid overdraagt
 Delegataris: degene die de bevoegdheid verkrijgt
 Oefent bevoegdheid op eigen naam en onder eigen verantwoordelijkheid uit

- Delegatie aan ondergeschikten is niet toegestaan
- Delegatie van bevoegdheid kan ingetrokken worden
- Onder delegatie: als delegataris het nemen van besluiten aan een ander delegeert

Mandaat
= de bevoegdheid om in naam van een bestuursorgaan besluiten te nemen

Hoofdregel:
- Moet schriftelijk worden verleend, in sommige situaties mondeling (bepaald geval)
- Kan worden verleend aan organen en personen

Mandataris: degene die namens de ander de bevoegdheid uitoefent
Mandans: degene die mandaat geeft

Ondermandaat/ submandaat: Als mandans aan de mandataris de bevoegdheid geeft om het besluit
aan een ander te mandateren

Verschil met delegatie:
- Bij mandaat worden er geen bevoegdheden overgedragen
- De verantwoordelijkheid en bevoegdheid blijven dus bij het bestuursorgaan dat de ander
gemachtigd heeft om in naam van hem besluiten te nemen