2.1 C (K) Beleidsveranderingen in zorg en welzijn -
Burgerparticipatie en de praktijk van de jeugdzorg
kan verschillende vormen van burgerparticipatie beschrijven
uitleggen hoe padafhankelijkheid van beleid een rol speelt bij de vormgeving van
burgerparticipatie
reflecteren op dilemma's bij burgerparticipatie
Video 1 Collectieve participatie in het sociaal domein
Participatie = actief burgerschap op verschillende niveaus:
- individueel: individu moet actief worden in zijn eigen zorg en in de maatschappij
- collectief: participatie/vertegenwoordiging van burgers/patiënten bij collectieve besl.vorming
In beide geldt responsibilisering: een goede burger is een actieve burger (dit is een verwachting)
Video 2 Achtergronden participatie agenda
In de 1960s kwam een roep om de democratie te versterken: meer participatiemogelijkheden voor
burgers. Dit was bijvoorbeeld nationaal, gemeentelijk, op universiteiten en in de zorg.
Door de jaren heen zijn er allerlei nieuwe mogelijkheden om je stem te laten horen (Michels, 2018).
De wens tot democratisering geldt al lang, maar blijft actueel en heeft met de decentralisaties van
het sociaal domein ook een nieuwe impuls gekregen
Raadplegen Adviseren Coproduceren Meebeslissen
Spreekuur Stadsdebat Werkateliers Dorps- en wijkraden
Enquête/burgerpanel Rondetafelgesprek Werkgroepen Wijkbudgetten
Wijkplatform Adviesraden Wijk- of gebiedsgericht
Politiek café Kwaliteitsschouw werken
Vanaf de jaren ’60 is er aandacht voor participatie in de zorg (o.a. anti-psychiatrie beweging) op
verschillende niveaus: individueel -> zorgorganisaties -> lokaal en nationaal beleid
Waarom willen we patiënten/burgerparticipatie?
- Democratische besluitvorming:
o Nothing about me without me
o Responsibilisering: rechten en plichten, goed burgerschap
- Effectieve besluitvorming:
o Participatie -> betere kwaliteit van zorg
o Ervaringskennis is een aanvullende kennisbron
Participatieladder: is meer beter?
‘Participatie’ is een ‘Hoera-woord’: those evocative political words that can be used to patch up a
rambling argument, to evoke an image of trustworthiness, fidelity, and justice, or to keep critics at a
distance (Bovens). Hoerawoorden houden een kritische blik op afstand. Daarom is het belangrijk om
niet kritiekloos met deze woorden mee te gaan.
, Video 3 Complexiteit in de praktijk
Wie hoor je? (Van de Bovenkamp & Vollaard, 2017) -> ‘hét patiënten/burger perspectief’ bestaat niet.
- Directe participatie door patiënten/burgers zelf
o Let op bias: wie is meer geneigd om actief te worden?
- Vertegenwoordiging: verschillende actoren zeggen mensen te vertegenwoordigen.
o Let op: sommigen claimen groepen te vertegenwoordigen die niet geneigd zijn om
zelf actief te worden
Hoe hoor je? Keuze voor hoorwijze bepaalt het perspectief dat naar voren komt.
- Formeel: aansluiten bij bestaande formele overlegstructuren (cliëntenraden,
patiëntenorganisaties) die focussen op grote besluiten. In Nederland is er veel nadruk op
bijvoorbeeld padafhankelijkheid
- Informeel: hier worden vaak specifieke trajecten georganiseerd om te focussen op kleine
kwaliteitspuntjes (bijv dmv interviews)
Wanneer hoor je?
- Agendasetting: meeste invloed, want de kaders moeten nog worden bepaald.
- Vaak gebeurt het pas tijdens het proces van besluitvorming. De kaders zijn dan al vastgesteld.
- Verantwoording: naderhand
De complexiteit van de vertaalslag inbreng -> beleid
- De inbreng is alleen maar een aanvulling op andere perspectieven. Het kan botsen, en bij
botsen delft deze inbreng vaak het onderspit aan andere partijen (padafhankelijkheid).
- Denk na: hoe doe je recht aan diversiteit? Kan goed door op individueel niveau te vertalen.
Conclusies video’s
Participatie en vertegenwoordiging van burgers/patiënten in de zorg en het sociale domein en
daarbuiten komt steeds meer op de kaart, alleen het blijkt in de praktijk nog een complexe zoektocht
naar de beste manieren om hen een stem te geven binnen besluitvorming.
Methoden die je kiest hebben belangrijke consequenties voor ‘het patiënten/burgerperspectief’ dat
dan naar voren komt, dus daarom moet er in de praktijk altijd op zoek worden gegaan naar passende
participatie.
Burgerparticipatie in het toezicht (Suzanne Rutz, IGJ)
Rapport toezicht op jongeren die leven in armoede
Burgerparticipatie in de praktijk is lastig, want inbreng kan botsen met het perspectief van een
toezichthouder, en het inspectieproces is lastig te veranderen. Er waren hier beleidsassumpties (eigen
regie vs. preventie) die moeilijk samen gingen.
Rapport Raad van Kinderen 2018/2019
Hoe kunnen wij er met ons toezicht voor zorgen dat jeugdigen goede hulp krijgen? De raad van
Kinderen was een groep 8 met verschillende achtergronden, waarvan enkelen ervaring met
jeugdhulp. Ze werden een jaar lang gevolgd en zijn vaker langs geweest bij de inspectie.
Deze manier van betrekken is raadplegen, adviseren, coproduceren, meebeslissen.
Burgerparticipatie en de praktijk van de jeugdzorg
kan verschillende vormen van burgerparticipatie beschrijven
uitleggen hoe padafhankelijkheid van beleid een rol speelt bij de vormgeving van
burgerparticipatie
reflecteren op dilemma's bij burgerparticipatie
Video 1 Collectieve participatie in het sociaal domein
Participatie = actief burgerschap op verschillende niveaus:
- individueel: individu moet actief worden in zijn eigen zorg en in de maatschappij
- collectief: participatie/vertegenwoordiging van burgers/patiënten bij collectieve besl.vorming
In beide geldt responsibilisering: een goede burger is een actieve burger (dit is een verwachting)
Video 2 Achtergronden participatie agenda
In de 1960s kwam een roep om de democratie te versterken: meer participatiemogelijkheden voor
burgers. Dit was bijvoorbeeld nationaal, gemeentelijk, op universiteiten en in de zorg.
Door de jaren heen zijn er allerlei nieuwe mogelijkheden om je stem te laten horen (Michels, 2018).
De wens tot democratisering geldt al lang, maar blijft actueel en heeft met de decentralisaties van
het sociaal domein ook een nieuwe impuls gekregen
Raadplegen Adviseren Coproduceren Meebeslissen
Spreekuur Stadsdebat Werkateliers Dorps- en wijkraden
Enquête/burgerpanel Rondetafelgesprek Werkgroepen Wijkbudgetten
Wijkplatform Adviesraden Wijk- of gebiedsgericht
Politiek café Kwaliteitsschouw werken
Vanaf de jaren ’60 is er aandacht voor participatie in de zorg (o.a. anti-psychiatrie beweging) op
verschillende niveaus: individueel -> zorgorganisaties -> lokaal en nationaal beleid
Waarom willen we patiënten/burgerparticipatie?
- Democratische besluitvorming:
o Nothing about me without me
o Responsibilisering: rechten en plichten, goed burgerschap
- Effectieve besluitvorming:
o Participatie -> betere kwaliteit van zorg
o Ervaringskennis is een aanvullende kennisbron
Participatieladder: is meer beter?
‘Participatie’ is een ‘Hoera-woord’: those evocative political words that can be used to patch up a
rambling argument, to evoke an image of trustworthiness, fidelity, and justice, or to keep critics at a
distance (Bovens). Hoerawoorden houden een kritische blik op afstand. Daarom is het belangrijk om
niet kritiekloos met deze woorden mee te gaan.
, Video 3 Complexiteit in de praktijk
Wie hoor je? (Van de Bovenkamp & Vollaard, 2017) -> ‘hét patiënten/burger perspectief’ bestaat niet.
- Directe participatie door patiënten/burgers zelf
o Let op bias: wie is meer geneigd om actief te worden?
- Vertegenwoordiging: verschillende actoren zeggen mensen te vertegenwoordigen.
o Let op: sommigen claimen groepen te vertegenwoordigen die niet geneigd zijn om
zelf actief te worden
Hoe hoor je? Keuze voor hoorwijze bepaalt het perspectief dat naar voren komt.
- Formeel: aansluiten bij bestaande formele overlegstructuren (cliëntenraden,
patiëntenorganisaties) die focussen op grote besluiten. In Nederland is er veel nadruk op
bijvoorbeeld padafhankelijkheid
- Informeel: hier worden vaak specifieke trajecten georganiseerd om te focussen op kleine
kwaliteitspuntjes (bijv dmv interviews)
Wanneer hoor je?
- Agendasetting: meeste invloed, want de kaders moeten nog worden bepaald.
- Vaak gebeurt het pas tijdens het proces van besluitvorming. De kaders zijn dan al vastgesteld.
- Verantwoording: naderhand
De complexiteit van de vertaalslag inbreng -> beleid
- De inbreng is alleen maar een aanvulling op andere perspectieven. Het kan botsen, en bij
botsen delft deze inbreng vaak het onderspit aan andere partijen (padafhankelijkheid).
- Denk na: hoe doe je recht aan diversiteit? Kan goed door op individueel niveau te vertalen.
Conclusies video’s
Participatie en vertegenwoordiging van burgers/patiënten in de zorg en het sociale domein en
daarbuiten komt steeds meer op de kaart, alleen het blijkt in de praktijk nog een complexe zoektocht
naar de beste manieren om hen een stem te geven binnen besluitvorming.
Methoden die je kiest hebben belangrijke consequenties voor ‘het patiënten/burgerperspectief’ dat
dan naar voren komt, dus daarom moet er in de praktijk altijd op zoek worden gegaan naar passende
participatie.
Burgerparticipatie in het toezicht (Suzanne Rutz, IGJ)
Rapport toezicht op jongeren die leven in armoede
Burgerparticipatie in de praktijk is lastig, want inbreng kan botsen met het perspectief van een
toezichthouder, en het inspectieproces is lastig te veranderen. Er waren hier beleidsassumpties (eigen
regie vs. preventie) die moeilijk samen gingen.
Rapport Raad van Kinderen 2018/2019
Hoe kunnen wij er met ons toezicht voor zorgen dat jeugdigen goede hulp krijgen? De raad van
Kinderen was een groep 8 met verschillende achtergronden, waarvan enkelen ervaring met
jeugdhulp. Ze werden een jaar lang gevolgd en zijn vaker langs geweest bij de inspectie.
Deze manier van betrekken is raadplegen, adviseren, coproduceren, meebeslissen.
