Samenvatting Verpleegkunde Kennistoets 5: Klinisch redeneren bij ouderen (Bakker)

Samenvatting BOKtoets 5: Bakker: Klinisch redeneren bij ouderen

Inhoudsopgave
Samenvatting BOKtoets 5: Bakker: Klinisch redeneren bij ouderen ....................................................... 1
Korte inleiding ...................................................................................................................................... 2
Depressie bij ouderen .......................................................................................................................... 2
8c.2 Prevalentie ................................................................................................................................ 2
8c.3 Anatomie en fysieke functies ................................................................................................... 2
8c.4 Externe en persoonlijke factoren ............................................................................................. 2
8c.5 Assessment en diagnostiek ...................................................................................................... 3
8c.6 Interventies............................................................................................................................... 4
Pijn bij ouderen .................................................................................................................................... 6
7i.1 Inleiding ..................................................................................................................................... 6
7i.2 Prevalentie ................................................................................................................................ 8
7i.3 Anatomie en fysieke functies .................................................................................................... 9
7i.4 Externe en persoonlijke factoren ............................................................................................ 10
7i.5 Assessment en diagnostiek ..................................................................................................... 11
7i.6 Interventies ............................................................................................................................. 14
7i.7 Rol van de behandelaar ........................................................................................................... 15
Comprehensive Geriatrisch Assessment (CGA) ................................................................................. 16
4.1 Kwetsbaarheid.......................................................................................................................... 16
4.2 Screenen en comprehensive geriatric assessment (CGA) ....................................................... 16
4.3 Vaststellen van effectiviteit van systematisch opsporen en begeleiden van kwetsbare
ouderen .......................................................................................................................................... 18
Ketenzorg/transmurale zorg(brug) .................................................................................................... 18
1.1 De gevolgen van ziekenhuisopname bij ouderen .............................................................. 18
1.2 Het voorkomen van negatieve gevolgen van ziekenhuisopname ..................................... 19
1.3 Evidence ............................................................................................................................. 19
2.1 Transmurale zorgbrug: In het ziekenhuis ................................................................................. 19
2.2 Transmurale zorgbrug: Thuis ................................................................................................... 21
Powerpoint Transmurale Zorgbrug ................................................................................................ 22
Samenwerken met diverse niveaus in de zorg .................................................................................. 23
14.1 Inleiding .................................................................................................................................. 23
14.2 Kansen en uitdagingen ........................................................................................................... 23
14.3 Aanbevelingen........................................................................................................................ 25
Bakker Paragraaf 5.3 ICF .................................................................................................................... 28

1

,Korte inleiding
In deze samenvatting vind je stof uit het boek ‘Klinisch redeneren bij ouderen’ van Bakker. Deze
onderwerpen moet je kennen voor Kennistoets 5 in het tweede jaar HBO Verpleegkunde op de
Hogeschool Utrecht, schooljaar 2016-2017.

Toch liever de volledige samenvatting van Kennistoets 5 waarin (vrijwel) alle onderwerpen aan bod
komen? Deze is ook beschikbaar.

Depressie bij ouderen
Boek: Klinisch redeneren bij ouderen, Bakker et al. 8c Depressie en verwante beelden

Hierover zijn geen leerdoelen terug te vinden: hoofdstuk samengevat

8c.2 Prevalentie
 1 tot 5% van de 55-plussers in algemene bevolking (depressieve stoornis, ziekte)
 Mildere depressieve syndromen (psychische beelden die de criteria net niet halen maar wel
hardnekkig duurzaam aanwezig blijven); 10-15%
 Drie kwart van de depressies ontstaat op latere leeftijd, andere 25% eerdere episoden in
voorgeschiedenis (extra kwetsbaarheid voor nieuwe depressieve episoden)

8c.3 Anatomie en fysieke functies
 Brein
o Verstoring in het vermogen de regulatie van het normale gevoelsleven te
handhaven, inclusief de daarbij dikwijls voorkomende veranderingen in bioritmen
zoals het slaap-waakritme.
o Verschillende uitingsvormen:
 Geremd
 Angstig
 Geagiteerde, ontstemde indruk
o Gemeenschappelijk: autonoom worden van klachten
 Blijft maar voortduren  lichamelijke processen en gevoels- en
belevingsprocessen vanuit hersenen schiet tekort  ziekteverschijnselen en
functieproblemen
o Somatische ziekten met forst functieverlies  risicofactor voor depressie
 Als je depressie + hartaandoening hebt dan ga je ook sneller dood
 Circulair verband tussen depressie (als hersenaandoening) en lichamelijke
ziekten

8c.4 Externe en persoonlijke factoren
 Levensgeschiedenis en sociale omgevingskenmerken
o Factoren
 Erfelijk
 Psychisch (eerdere depressies in voorgeschiedenis, veel doorleefde stress)
 Sociale factoren (eenzaamheid, minder inkomen)
o Biopsychosociaal ziektemodel




2

,8c.5 Assessment en diagnostiek
 DSM
o Er moet sprake zijn van aanhoudende somberheid of het verlies van interesse (en/of
plezier) in dingen.  een van de twee
o Minimaal vier andere symptomen:
 Gewichtsverandering (toe- of afname) of eetlustverandering (toe- of afname)
 Slapeloosheid of overmatig slapen
 Agitatie of remming
 Moeheid of verlies van energie
 Gevoelens van waardeloosheid of buitensporige of onterechte
schuldgevoelens
 Besluiteloosheid of concentratieproblemen
 Terugkerende gedachten aan de dood of aan suïcide, of een suïcidepoging
o Ander belangrijk criterium: mate waarin depressie voortduurt en hardnekkig intens
aanwezig blijft
 Minimaal 14 dagen achtereen
 Onveranderbare hardnekkigheid in de presentatie van de klachten, pijnlijke
belevingen en negatieve ervaringen in het contact met anderen
o Ernstige problemen in het functioneren
 Er bestaat een verband tussen de aanwezigheid van depressieve symptomen bij ouderen en
de stijging van medische consumptie en kosten
 Depressies bij ouderen worden niet altijd goed herkend
o Atypische presentatie van klachten (geheugenklachten, prikkelbaarheid,
aanhoudende vermoeidheid, andere lichamelijke symptomen)
 Als je vermoedt dat iemand lijdt aan depressie, is je doel symptomen die hierbij passen te
verzamelen, ernst bepalen, eventuele aanleidingen op te sporen en mogelijke andere
aandoeningen uit sluiten. Daarnaast in het doel van comprehensive geriatric assessment
naar relevante comorbiditeit en functieproblemen kijken.  DSA-redeneerhulp
 Diagnostisch proces
o Gesprek met de oudere

3

, o Observaties
 Risicofactoren
 Symptomen
o Afnemen screeningsinstrumenten
 Geriatric Depression Scale (GDS)
 Beoordelingsschaal volgens Cornell (als er sprake is van dementie en
depressie)
o Heteroanamnese!  sommige ouderen uiten depressieve klachten niet
 Kan sprake zijn van dementie  verminderd ziektebesef  vraag naar
geheugen- en oriëntatieproblemen
o Somatisch onderzoek (uitsluiten lichamelijke stoornissen)




8c.6 Interventies
8c.6.1 Zelfmanagementondersteuning
 Patiënt en naasten op de hoogte van het ziektebeeld en de symptomen en wat de patiënt
zelf kan doen om symptomen positief te beïnvloeden
 Informatie schriftelijk en mondelijk
 Aanspreekpunt
 Cursussen
o In de puit, uit de put  praktische vaardigheden
o Mindfulness
 Lotgenotencontact
 Voorlichtingsbijeenkomsten

8c.6.2 Preventieve en curatieve interventies

4