Inhoudsopgave
CE stof:...................................................................................................................................................2
Aarde als systeem...................................................................................................................................2
Begrippen en realties..........................................................................................................................2
Toelichting..........................................................................................................................................2
Opbouw aarde........................................................................................................................................2
Begrippen en relaties..........................................................................................................................2
Toelichting..........................................................................................................................................3
Platentektoniek......................................................................................................................................3
Begrippen en relaties..........................................................................................................................3
Toelichting..........................................................................................................................................3
Verschijnselen door platentektoniek......................................................................................................3
Begrippen en relaties..........................................................................................................................3
Toelichting..........................................................................................................................................4
Gevolgen platentektoniek:.....................................................................................................................4
Begrippen en relaties..........................................................................................................................4
Toelichting..........................................................................................................................................5
Ontstaan zichtbare elementen op landoppervlak:.................................................................................6
Begrippen en relaties..........................................................................................................................6
Toelichting..........................................................................................................................................6
Hydrologische kringloop:........................................................................................................................6
Begrippen en relaties..........................................................................................................................6
Toelichting..........................................................................................................................................7
Gesteentekringloop:...............................................................................................................................7
Begrippen en relaties..........................................................................................................................7
Toelichting..........................................................................................................................................7
Afbraak...................................................................................................................................................8
Begrippen en relaties..........................................................................................................................8
Toelichting..........................................................................................................................................9
Opbouw landsvormen door sedimentatie..............................................................................................9
Begrippen en relaties..........................................................................................................................9
Landschapvormen in hoge en lage gebieden..........................................................................................9
Begrippen en relaties..........................................................................................................................9
Toelichting........................................................................................................................................10
SE Stof:.................................................................................................................................................11
1
, Paragraaf 7 & 8.................................................................................................................................11
Aardrijkskunde Hoofdstuk 2
CE stof:
Aarde als systeem
Begrippen en realties
Natuurlijke elementen beïnvloeden elkaar door endo- en exogene processen
-Exogene processen = Werken aan buitenkant van de aardkorst, zoals door stromend water en wind
-Endogene processen = Werken in en vanuit de aardkorst, zoals aardbevingen en vulkanisme
Werking aarde wordt ook bekeken vanuit deze bepaalde elementen
1) Lithosfeer = Gesteente, inclusief reliëf en bodem
2) Atmosfeer = Lucht, gassen rond de aarde
3) Hydrosfeer = Water, inclusief waterdamp, sneeuw en ijs
4) Biosfeer = Planten en dieren, levende natuur, organisme en organisch materiaal
5) Antroposfeer = Mens, deel van de aardkorst waarop de mens grote invloed uitoefent
Toelichting
Het systeem
- Aarde verandert voortdurend en is dynamisch door allerlei processen, kringlopen en uitwisselingen
tussen verschillende onderdelen, sferen.
- Door exogene processen ontstaan bijvoorbeeld: circulaties, stromingen van wind en water
- Het endogeen proces vulkanisme veroorzaakt uitstroming van lava en uitstoot van gassen in de
atmosfeer, door deze gassen kan het klimaat veranderen
- Systeem aarde is dynamisch, voortdurende veranderingen
- Natuurlijke elementen beïnvloeden elkaar door endogene en exogene processen
Opbouw aarde
Begrippen en relaties
Aardkern = Het binnenste deel is vast en het buitenste deel is vloeibaar, hierin ontstaat het
aardmagnetisme
Aardmantel, binnenmantel = Grootste deel met vast gesteente, met daaromheen een dunne laag
waarin convectiestromen kunnen optreden. Buitenste laag is koud en daardoor vast.
- Convectiestromen = stromingen in taai-vloeibaar, en vast gesteente tegen aardkorst aan
Aardkorst = Buitenste schil van vast gesteente bestaand uit platen. Continentale platen, tussen de
30-50 km dik, opgebouwd uit graniet. Oceanische platen, tussen de 5-10 km dik, opgebouwd uit
basalt
2
CE stof:...................................................................................................................................................2
Aarde als systeem...................................................................................................................................2
Begrippen en realties..........................................................................................................................2
Toelichting..........................................................................................................................................2
Opbouw aarde........................................................................................................................................2
Begrippen en relaties..........................................................................................................................2
Toelichting..........................................................................................................................................3
Platentektoniek......................................................................................................................................3
Begrippen en relaties..........................................................................................................................3
Toelichting..........................................................................................................................................3
Verschijnselen door platentektoniek......................................................................................................3
Begrippen en relaties..........................................................................................................................3
Toelichting..........................................................................................................................................4
Gevolgen platentektoniek:.....................................................................................................................4
Begrippen en relaties..........................................................................................................................4
Toelichting..........................................................................................................................................5
Ontstaan zichtbare elementen op landoppervlak:.................................................................................6
Begrippen en relaties..........................................................................................................................6
Toelichting..........................................................................................................................................6
Hydrologische kringloop:........................................................................................................................6
Begrippen en relaties..........................................................................................................................6
Toelichting..........................................................................................................................................7
Gesteentekringloop:...............................................................................................................................7
Begrippen en relaties..........................................................................................................................7
Toelichting..........................................................................................................................................7
Afbraak...................................................................................................................................................8
Begrippen en relaties..........................................................................................................................8
Toelichting..........................................................................................................................................9
Opbouw landsvormen door sedimentatie..............................................................................................9
Begrippen en relaties..........................................................................................................................9
Landschapvormen in hoge en lage gebieden..........................................................................................9
Begrippen en relaties..........................................................................................................................9
Toelichting........................................................................................................................................10
SE Stof:.................................................................................................................................................11
1
, Paragraaf 7 & 8.................................................................................................................................11
Aardrijkskunde Hoofdstuk 2
CE stof:
Aarde als systeem
Begrippen en realties
Natuurlijke elementen beïnvloeden elkaar door endo- en exogene processen
-Exogene processen = Werken aan buitenkant van de aardkorst, zoals door stromend water en wind
-Endogene processen = Werken in en vanuit de aardkorst, zoals aardbevingen en vulkanisme
Werking aarde wordt ook bekeken vanuit deze bepaalde elementen
1) Lithosfeer = Gesteente, inclusief reliëf en bodem
2) Atmosfeer = Lucht, gassen rond de aarde
3) Hydrosfeer = Water, inclusief waterdamp, sneeuw en ijs
4) Biosfeer = Planten en dieren, levende natuur, organisme en organisch materiaal
5) Antroposfeer = Mens, deel van de aardkorst waarop de mens grote invloed uitoefent
Toelichting
Het systeem
- Aarde verandert voortdurend en is dynamisch door allerlei processen, kringlopen en uitwisselingen
tussen verschillende onderdelen, sferen.
- Door exogene processen ontstaan bijvoorbeeld: circulaties, stromingen van wind en water
- Het endogeen proces vulkanisme veroorzaakt uitstroming van lava en uitstoot van gassen in de
atmosfeer, door deze gassen kan het klimaat veranderen
- Systeem aarde is dynamisch, voortdurende veranderingen
- Natuurlijke elementen beïnvloeden elkaar door endogene en exogene processen
Opbouw aarde
Begrippen en relaties
Aardkern = Het binnenste deel is vast en het buitenste deel is vloeibaar, hierin ontstaat het
aardmagnetisme
Aardmantel, binnenmantel = Grootste deel met vast gesteente, met daaromheen een dunne laag
waarin convectiestromen kunnen optreden. Buitenste laag is koud en daardoor vast.
- Convectiestromen = stromingen in taai-vloeibaar, en vast gesteente tegen aardkorst aan
Aardkorst = Buitenste schil van vast gesteente bestaand uit platen. Continentale platen, tussen de
30-50 km dik, opgebouwd uit graniet. Oceanische platen, tussen de 5-10 km dik, opgebouwd uit
basalt
2
