Inhoud
Week 1............................................................................................................................................................................ 3
Inleiding financieel management................................................................................................................................3
Inleiding...................................................................................................................................................................3
Relaties met andere vakgebieden...........................................................................................................................4
Bedrijven zonder rechtspersoonlijkheid..................................................................................................................4
Bedrijven met rechtspersoonlijkheid.......................................................................................................................5
Resultatenrekening.....................................................................................................................................................8
Inleiding...................................................................................................................................................................8
Kosten......................................................................................................................................................................8
Structuur resultatenrekening..................................................................................................................................9
Liquiditeitsoverzicht..................................................................................................................................................10
Inleiding.................................................................................................................................................................10
Ontvangsten..........................................................................................................................................................10
Uitgaven................................................................................................................................................................ 10
Week 2.......................................................................................................................................................................... 12
Balans........................................................................................................................................................................ 12
Debet en credit......................................................................................................................................................12
Scontro versus staffelvorm....................................................................................................................................12
Veelvoorkomende balansposten...........................................................................................................................13
Ondernemingsplan....................................................................................................................................................13
Investeringsplan en financieringsplan...................................................................................................................13
Resultaten- en liquiditeitsbegroting en balans......................................................................................................14
Ratioanalyse..............................................................................................................................................................14
Liquiditeitsratio’s...................................................................................................................................................14
Solvabiliteitsratio...................................................................................................................................................15
Rentabiliteitsratio’s...............................................................................................................................................15
Activiteitenratio’s..................................................................................................................................................16
Beoordelen van ratio’s..........................................................................................................................................17
Eigen vermogen........................................................................................................................................................17
Eigen vermogen en rechtsvormen.........................................................................................................................17
Aandelen en aandelenemissie...............................................................................................................................17
Reserves................................................................................................................................................................ 18
Winst en winstverdeling........................................................................................................................................18
Aandelenwaarde...................................................................................................................................................18
Vreemd vermogen.....................................................................................................................................................19
Lang en kort vreemd vermogen.............................................................................................................................19
Voorzieningen........................................................................................................................................................20
Zekerheidsverschaffing..........................................................................................................................................20
1
, Andere vormen vreemd vermogen.......................................................................................................................21
Inleiding financiële rekenkunde.............................................................................................................................21
Interest.................................................................................................................................................................. 22
Renten................................................................................................................................................................... 23
Week 3.......................................................................................................................................................................... 24
Vaste activa...............................................................................................................................................................24
Soorten vaste activa..............................................................................................................................................24
Investeringsselectie o.b.v. kasstromen zonder tijdvoorkeur.................................................................................25
Investeringsselectie o.b.v. kasstromen met tijdsvoorkeur....................................................................................25
Vlottende activa........................................................................................................................................................26
Voorraden.............................................................................................................................................................26
Debiteuren............................................................................................................................................................27
Liquide middelen en overige vlottende activa.......................................................................................................29
De cashconversioncyclus.......................................................................................................................................29
Week 4.......................................................................................................................................................................... 30
Inleiding management accounting............................................................................................................................30
Planning en control................................................................................................................................................30
Management accounting, financial accounting en cost accounting......................................................................30
Opbrengsten en kosten versus inkomsten en uitgaven.........................................................................................31
Kosten........................................................................................................................................................................ 31
Vaste en variabele kosten......................................................................................................................................31
Directe en indirecte kosten...................................................................................................................................31
Kostenindeling naar soort......................................................................................................................................32
Sunk costs en opportunity costs............................................................................................................................33
Week 5.......................................................................................................................................................................... 34
Integralekostprijscalculatie (absorption costing).......................................................................................................34
De kostprijs............................................................................................................................................................34
Bedrijfsresultaat....................................................................................................................................................34
Invloed van wijzigingen in voorraad......................................................................................................................35
Fabricagekostprijs en commerciële kostprijs.........................................................................................................35
Variabelekostprijscalculatie.......................................................................................................................................35
Kostprijs.................................................................................................................................................................35
Bedrijfsresultaat....................................................................................................................................................35
Direct costing of absorption costing......................................................................................................................36
Week 6.......................................................................................................................................................................... 37
Break-evenanalyse....................................................................................................................................................37
Break-evenpunt.....................................................................................................................................................37
Hefboomwerking...................................................................................................................................................37
2
,Week 1
Module inleiding
Schaarste: de beschikbare middelen zijn onvoldoende om in alle behoeften te voorzien. Economie is de wetenschap
die bestudeert hoe mensen omgaan met het keuzeprobleem dat ontstaat door schaarste.
- Binnen organisaties ook keuzeprobleem door schaarste: hoe maken individuen binnen organisatie deze keuze?
Finance & control neemt dit onder de loep. Hun doel is om organisaties beter bestuurbaar te maken
o Beter bestuurbaar door inachtneming verwachtingen, wensen en eisen
Wat is financieel management?
- Hoe vehrouden de gewenste investeringen zich tot de beschikbare financiering?
- Zijn de verwachte opbrengsten hoog genoeg om de verwachte kosten te dekken
- Heeft de organisatie op termijn voldoende geld om de betalingsverplichtingen na te komen
- Welke investering zal vanuit financieel perspectief de hoogste toegevoegde waarde opleveren
- Hoe zal de gerealiseerde winst verdeeld worden
- Met welke kosten moet ik rekening houden bij het aangaan van een lening
Wat is management accounting
- Hoe kan ik op systematische wijze de organisatie beheersen
- Hoe bereken ik de kostprijs van mij product
- Welk bedrijfsresultaat kan ik verwachten op basis van de berekende kostprijs
- Op welke manier kan ik indirecte kosten toerekenen aan mijn producten
- Hoeveel producten zal ik moeten verkopen om quitte te spelen
- Hoe kan ik het verschil tussen werkelijke en toegestane koste verklaren
Inleiding financieel management
Inleiding
Macro-economische omgeving van een bedrijf is de economie als geheel, waarbij we vaak op landelijk niveau kijken
Meso-economie draait om een bepaalde bedrijfstak en de factoren die daarop van invloed zijn
Micro-economie draait om beslissingen op bedrijfsniveau
Bedrijfseconomie houdt zich bezig met economische handelingen die door een bedrijf worden uitgevoerd
- Bedrijfseconomie behoort tot de micro economie, houdt zich bezig met ontvangsten, uitgaven, kosten,
opbrengsten en winstgevendheid
- Bedrijven zijn in drie categorieën op te delen
1. Handelsbedrijven: koopt producten in en verkoopt deze dan weer, product verandert niet(supermarkt)
2. Productiebedrijven: gebruikt materialen en/of grondstoffen om nieuw product te maken(bierbrouwerij)
3. Dienstverlenende bedrijven: verleent diensten(kapper, transport, fysiotherapeut, hotel)
- Continuïteit, een duurzaam voortbestaan, is belangrijkste doel van bedrijven
o Voor profitorganisaties is winst maken het middel van continuïteit
o Non-profitorganisaties hebben een maatschappelijk doel, waarbij bedrijfseconomische doelstelling minder
belangrijk zijn. Ze hoeven geen winst te maken, maar moeten wel een geode financiële basis hebben
- Financieel management is onderdeel van bedrijfseconomie. Verdieping hiervan wordt ook wel
ondernemingsfinanciering genoemd en gaat om financiële overzichten
Resultatenrekening
- Resultatenrekening laat zien of een onderneming winst of verlies maakt, dit resultaat heeft direct invloed op het
bestaansrecht van een onderneming
o Resultaat is ook nodig voor belastingaangifte, het bijhouden van winst- en verliesrekening is dus verplicht
- De balans is een overzicht van alle bezittingen en schulden(activa, passiva) van onderneming op een bepaald
moment. Balans is verplicht jaarlijks onderdeel om te publiceren voor een bedrijf
- Liquiditeitsoverzicht wordt niet gepubliceerd, maar is intern voor bedrijf van groot belang
liquiditeitsbegroting is de begrote resultatenrekening en begrote balans, die de verwachte uitkomsten laten zien
bij het opstarten van de onderneming
o Wordt vaak gebruikt om financiering, lening/bank, te krijgen voor onderneming
- Een rationanalyse analyseert/beoordeelt gerealiseerde en verwachte financiële resultaten
o Hiermee kan je bijv. kerngetallen vergelijken met voorgaande jaren of andere cijfer uit branche
3
, Balans
- Bestaat uit bezittingen(activa) en schulden(passiva).
- Bezittingen/activa wordt onderscheid gemaakt tussen vaste activa(duurzame activa) en vlottende activa
o Vaste activa hebben vaak hoge waarde, er moet veel geld in geïnvesteerd worden(pand/nieuwe machine)
Er is een investeringsselectie nodig om te bepalen welke activa in aanmerking komen om in te
investeren
o Vlottende activa is het werkkapitaal van de onderneming: bezittingen en geld die nodig zijn om alles van
dag tot dag draaiende te houden
- Passiva bestaat uit eigen vermogen en vreemd vermogen.
o Eigen vermogen is ingebracht vanuit ondernemer/eigenaar
o Vreemd vermogen is afkomstig uit bank of leveranciers
- Financiële overzichten en analyse van de juiste financiering voor bezittingen van onderneming, vormen samen
belangrijke financiële sturingsinformatie
o Kan als basis worden gebruikt voor publiceren financiële prestaties externe verslaggeving
Deze overzichten van belang voor iedereen die belang heeft bij bedrijf zoals stakeholders
- Stakeholder en shareholder zijn niet hetzelfde
Relaties met andere vakgebieden
Management accounting is verzamelen van informatie en nagaan of een bedrijf op koers ligt om haar doelstellingen
te halen. Is toekomstgericht en draait om interne informatiebeschikking richting management.
- Externe verslaggeving gaat om publiceren van wettelijke vereiste informatie
- Bedrijf van bepaalde grote is verplicht hun jaarrekening te laten controleren door accountant
Rechtspersoonlijkheid
- De belasting die bedrijf betaalt, verschilt per rechtsvorm
- Bedrijfsadministratie: verwerken van financiële gebeurtenissen, zoals loonbelasting, omzetbelasting, btw
- Marketing zorgt ervoor dat er omzet gegenereerd wordt
o Marketingstrategie wordt door directie gekozen
- De gekozen rechtsvorm is gerelateerd aan ondernemingsrecht
- Zonder rechtspersoonlijkheid ben je als ondernemer met privévermogen aansprakelijk voor schulden van bedrijf
- Rechtsvorm met rechtspersoonlijkheid niet aansprakelijk voor schulden van bedrijf
Bedrijven zonder rechtspersoonlijkheid
De rechtsvorm van een onderneming is belangrijk voor
- Aansprakelijkheid
- Belastingplicht van ondernemer
- Manier waarop een onderneming financiering kan aantrekken
- Invloed op hoe de continuïteit van een bedrijf is geregeld
Vier rechtsvormen zonder persoonlijkheid, ze hebben in het gemeen dat oprichten van onderneming eenvoudig is
o Ze hoeven financiële resultaten niet te publiceren
o Wel wettelijk verplicht administratie te voeren
1. Eenmanszaak
2. Vennootschap onder firma
3. Commanditaire vennootschap
4. Maatschap
Eenmanszaak
- Eén persoon is in alle opzichten verantwoordelijk voor onderneming, deze is ook eigenaar/baas, als deze stopt,
stopt ook onderneming onzekerheid over continuïteit onderneming
- Bij inschrijving KvK is onderneming opgericht
- Ondernemer is verantwoordelijk voor alle overeenkomsten
- Onderneming kan zelf geen activiteiten uitvoeren, ondernemer kan dat alleen als natuurlijk persoon
- Juridisch geen onderscheid tussen privévermogen en ondernemingsvermogen baas is hoofdelijk aansprakelijk
voor alle schulden onderneming
- Voor benodigde financiering is eigenaar op zichzelf aangewezen
o Eigen vermogen: geld dat ondernemer zelf inbrengt
4
Week 1............................................................................................................................................................................ 3
Inleiding financieel management................................................................................................................................3
Inleiding...................................................................................................................................................................3
Relaties met andere vakgebieden...........................................................................................................................4
Bedrijven zonder rechtspersoonlijkheid..................................................................................................................4
Bedrijven met rechtspersoonlijkheid.......................................................................................................................5
Resultatenrekening.....................................................................................................................................................8
Inleiding...................................................................................................................................................................8
Kosten......................................................................................................................................................................8
Structuur resultatenrekening..................................................................................................................................9
Liquiditeitsoverzicht..................................................................................................................................................10
Inleiding.................................................................................................................................................................10
Ontvangsten..........................................................................................................................................................10
Uitgaven................................................................................................................................................................ 10
Week 2.......................................................................................................................................................................... 12
Balans........................................................................................................................................................................ 12
Debet en credit......................................................................................................................................................12
Scontro versus staffelvorm....................................................................................................................................12
Veelvoorkomende balansposten...........................................................................................................................13
Ondernemingsplan....................................................................................................................................................13
Investeringsplan en financieringsplan...................................................................................................................13
Resultaten- en liquiditeitsbegroting en balans......................................................................................................14
Ratioanalyse..............................................................................................................................................................14
Liquiditeitsratio’s...................................................................................................................................................14
Solvabiliteitsratio...................................................................................................................................................15
Rentabiliteitsratio’s...............................................................................................................................................15
Activiteitenratio’s..................................................................................................................................................16
Beoordelen van ratio’s..........................................................................................................................................17
Eigen vermogen........................................................................................................................................................17
Eigen vermogen en rechtsvormen.........................................................................................................................17
Aandelen en aandelenemissie...............................................................................................................................17
Reserves................................................................................................................................................................ 18
Winst en winstverdeling........................................................................................................................................18
Aandelenwaarde...................................................................................................................................................18
Vreemd vermogen.....................................................................................................................................................19
Lang en kort vreemd vermogen.............................................................................................................................19
Voorzieningen........................................................................................................................................................20
Zekerheidsverschaffing..........................................................................................................................................20
1
, Andere vormen vreemd vermogen.......................................................................................................................21
Inleiding financiële rekenkunde.............................................................................................................................21
Interest.................................................................................................................................................................. 22
Renten................................................................................................................................................................... 23
Week 3.......................................................................................................................................................................... 24
Vaste activa...............................................................................................................................................................24
Soorten vaste activa..............................................................................................................................................24
Investeringsselectie o.b.v. kasstromen zonder tijdvoorkeur.................................................................................25
Investeringsselectie o.b.v. kasstromen met tijdsvoorkeur....................................................................................25
Vlottende activa........................................................................................................................................................26
Voorraden.............................................................................................................................................................26
Debiteuren............................................................................................................................................................27
Liquide middelen en overige vlottende activa.......................................................................................................29
De cashconversioncyclus.......................................................................................................................................29
Week 4.......................................................................................................................................................................... 30
Inleiding management accounting............................................................................................................................30
Planning en control................................................................................................................................................30
Management accounting, financial accounting en cost accounting......................................................................30
Opbrengsten en kosten versus inkomsten en uitgaven.........................................................................................31
Kosten........................................................................................................................................................................ 31
Vaste en variabele kosten......................................................................................................................................31
Directe en indirecte kosten...................................................................................................................................31
Kostenindeling naar soort......................................................................................................................................32
Sunk costs en opportunity costs............................................................................................................................33
Week 5.......................................................................................................................................................................... 34
Integralekostprijscalculatie (absorption costing).......................................................................................................34
De kostprijs............................................................................................................................................................34
Bedrijfsresultaat....................................................................................................................................................34
Invloed van wijzigingen in voorraad......................................................................................................................35
Fabricagekostprijs en commerciële kostprijs.........................................................................................................35
Variabelekostprijscalculatie.......................................................................................................................................35
Kostprijs.................................................................................................................................................................35
Bedrijfsresultaat....................................................................................................................................................35
Direct costing of absorption costing......................................................................................................................36
Week 6.......................................................................................................................................................................... 37
Break-evenanalyse....................................................................................................................................................37
Break-evenpunt.....................................................................................................................................................37
Hefboomwerking...................................................................................................................................................37
2
,Week 1
Module inleiding
Schaarste: de beschikbare middelen zijn onvoldoende om in alle behoeften te voorzien. Economie is de wetenschap
die bestudeert hoe mensen omgaan met het keuzeprobleem dat ontstaat door schaarste.
- Binnen organisaties ook keuzeprobleem door schaarste: hoe maken individuen binnen organisatie deze keuze?
Finance & control neemt dit onder de loep. Hun doel is om organisaties beter bestuurbaar te maken
o Beter bestuurbaar door inachtneming verwachtingen, wensen en eisen
Wat is financieel management?
- Hoe vehrouden de gewenste investeringen zich tot de beschikbare financiering?
- Zijn de verwachte opbrengsten hoog genoeg om de verwachte kosten te dekken
- Heeft de organisatie op termijn voldoende geld om de betalingsverplichtingen na te komen
- Welke investering zal vanuit financieel perspectief de hoogste toegevoegde waarde opleveren
- Hoe zal de gerealiseerde winst verdeeld worden
- Met welke kosten moet ik rekening houden bij het aangaan van een lening
Wat is management accounting
- Hoe kan ik op systematische wijze de organisatie beheersen
- Hoe bereken ik de kostprijs van mij product
- Welk bedrijfsresultaat kan ik verwachten op basis van de berekende kostprijs
- Op welke manier kan ik indirecte kosten toerekenen aan mijn producten
- Hoeveel producten zal ik moeten verkopen om quitte te spelen
- Hoe kan ik het verschil tussen werkelijke en toegestane koste verklaren
Inleiding financieel management
Inleiding
Macro-economische omgeving van een bedrijf is de economie als geheel, waarbij we vaak op landelijk niveau kijken
Meso-economie draait om een bepaalde bedrijfstak en de factoren die daarop van invloed zijn
Micro-economie draait om beslissingen op bedrijfsniveau
Bedrijfseconomie houdt zich bezig met economische handelingen die door een bedrijf worden uitgevoerd
- Bedrijfseconomie behoort tot de micro economie, houdt zich bezig met ontvangsten, uitgaven, kosten,
opbrengsten en winstgevendheid
- Bedrijven zijn in drie categorieën op te delen
1. Handelsbedrijven: koopt producten in en verkoopt deze dan weer, product verandert niet(supermarkt)
2. Productiebedrijven: gebruikt materialen en/of grondstoffen om nieuw product te maken(bierbrouwerij)
3. Dienstverlenende bedrijven: verleent diensten(kapper, transport, fysiotherapeut, hotel)
- Continuïteit, een duurzaam voortbestaan, is belangrijkste doel van bedrijven
o Voor profitorganisaties is winst maken het middel van continuïteit
o Non-profitorganisaties hebben een maatschappelijk doel, waarbij bedrijfseconomische doelstelling minder
belangrijk zijn. Ze hoeven geen winst te maken, maar moeten wel een geode financiële basis hebben
- Financieel management is onderdeel van bedrijfseconomie. Verdieping hiervan wordt ook wel
ondernemingsfinanciering genoemd en gaat om financiële overzichten
Resultatenrekening
- Resultatenrekening laat zien of een onderneming winst of verlies maakt, dit resultaat heeft direct invloed op het
bestaansrecht van een onderneming
o Resultaat is ook nodig voor belastingaangifte, het bijhouden van winst- en verliesrekening is dus verplicht
- De balans is een overzicht van alle bezittingen en schulden(activa, passiva) van onderneming op een bepaald
moment. Balans is verplicht jaarlijks onderdeel om te publiceren voor een bedrijf
- Liquiditeitsoverzicht wordt niet gepubliceerd, maar is intern voor bedrijf van groot belang
liquiditeitsbegroting is de begrote resultatenrekening en begrote balans, die de verwachte uitkomsten laten zien
bij het opstarten van de onderneming
o Wordt vaak gebruikt om financiering, lening/bank, te krijgen voor onderneming
- Een rationanalyse analyseert/beoordeelt gerealiseerde en verwachte financiële resultaten
o Hiermee kan je bijv. kerngetallen vergelijken met voorgaande jaren of andere cijfer uit branche
3
, Balans
- Bestaat uit bezittingen(activa) en schulden(passiva).
- Bezittingen/activa wordt onderscheid gemaakt tussen vaste activa(duurzame activa) en vlottende activa
o Vaste activa hebben vaak hoge waarde, er moet veel geld in geïnvesteerd worden(pand/nieuwe machine)
Er is een investeringsselectie nodig om te bepalen welke activa in aanmerking komen om in te
investeren
o Vlottende activa is het werkkapitaal van de onderneming: bezittingen en geld die nodig zijn om alles van
dag tot dag draaiende te houden
- Passiva bestaat uit eigen vermogen en vreemd vermogen.
o Eigen vermogen is ingebracht vanuit ondernemer/eigenaar
o Vreemd vermogen is afkomstig uit bank of leveranciers
- Financiële overzichten en analyse van de juiste financiering voor bezittingen van onderneming, vormen samen
belangrijke financiële sturingsinformatie
o Kan als basis worden gebruikt voor publiceren financiële prestaties externe verslaggeving
Deze overzichten van belang voor iedereen die belang heeft bij bedrijf zoals stakeholders
- Stakeholder en shareholder zijn niet hetzelfde
Relaties met andere vakgebieden
Management accounting is verzamelen van informatie en nagaan of een bedrijf op koers ligt om haar doelstellingen
te halen. Is toekomstgericht en draait om interne informatiebeschikking richting management.
- Externe verslaggeving gaat om publiceren van wettelijke vereiste informatie
- Bedrijf van bepaalde grote is verplicht hun jaarrekening te laten controleren door accountant
Rechtspersoonlijkheid
- De belasting die bedrijf betaalt, verschilt per rechtsvorm
- Bedrijfsadministratie: verwerken van financiële gebeurtenissen, zoals loonbelasting, omzetbelasting, btw
- Marketing zorgt ervoor dat er omzet gegenereerd wordt
o Marketingstrategie wordt door directie gekozen
- De gekozen rechtsvorm is gerelateerd aan ondernemingsrecht
- Zonder rechtspersoonlijkheid ben je als ondernemer met privévermogen aansprakelijk voor schulden van bedrijf
- Rechtsvorm met rechtspersoonlijkheid niet aansprakelijk voor schulden van bedrijf
Bedrijven zonder rechtspersoonlijkheid
De rechtsvorm van een onderneming is belangrijk voor
- Aansprakelijkheid
- Belastingplicht van ondernemer
- Manier waarop een onderneming financiering kan aantrekken
- Invloed op hoe de continuïteit van een bedrijf is geregeld
Vier rechtsvormen zonder persoonlijkheid, ze hebben in het gemeen dat oprichten van onderneming eenvoudig is
o Ze hoeven financiële resultaten niet te publiceren
o Wel wettelijk verplicht administratie te voeren
1. Eenmanszaak
2. Vennootschap onder firma
3. Commanditaire vennootschap
4. Maatschap
Eenmanszaak
- Eén persoon is in alle opzichten verantwoordelijk voor onderneming, deze is ook eigenaar/baas, als deze stopt,
stopt ook onderneming onzekerheid over continuïteit onderneming
- Bij inschrijving KvK is onderneming opgericht
- Ondernemer is verantwoordelijk voor alle overeenkomsten
- Onderneming kan zelf geen activiteiten uitvoeren, ondernemer kan dat alleen als natuurlijk persoon
- Juridisch geen onderscheid tussen privévermogen en ondernemingsvermogen baas is hoofdelijk aansprakelijk
voor alle schulden onderneming
- Voor benodigde financiering is eigenaar op zichzelf aangewezen
o Eigen vermogen: geld dat ondernemer zelf inbrengt
4
