Hoorcolleges Integratieweken Arbeidsrecht in
de Onderneming
Week 4-7
Collegejaar 2022/2023
Kim Vrolijk
, Arbeidsrecht in de onderneming
Integratieweken
AOK = arbeidsovereenkomst
RP = rechtspersoon
RL = richtlijn
OR = ondernemingsraad
COR = centrale ondernemingsraad
WOR = wet op de ondernemingsraden
Week 4 AIDO
Ondernemingsraad
Een OR wordt ingesteld bij een onderneming (art. 1 lid 1 sub c WOR), dus arbeidsorganisatie
met minimaal 50 werknemers (art. 2 WOR): ‘elke in de maatschappij als zelfstandige eenheid
optredend organisatorisch verband waarin krachtens arbeidsovereenkomst (…) arbeid wordt
verricht). Institutioneel ondernemingsbegrip, de onderneming als arbeidsorganisatie. Dat
betekent dat je voor het zijn van onderneming in de zin van de WOR kijkt naar de vraag of er
een zelfstandige arbeidsorganisatie is.
De ondernemer is verplicht tot instellen van de OR (art. 1 lid 1 sub d WOR): De
ondernemer is de natuurlijke persoon of de rp die de onderneming in stand houdt.
Ondernemer (rp) kan op verschillende locaties ondernemingen hebben
(arbeidsorganisaties). Als die voldoende zelfstandig zijn dan betekent dat dat één
ondernemer op verschillende plekken een OR moet instellen.
Begrippenkader WOR
De gesprekspartner van die OR is over het algemeen de bestuurder (art. 1 lid 1 sub e). Die
bestuurder is: ‘hij die alleen danwel tezamen met anderen in de onderneming rechtstreeks de
hoogste zeggenschap uitoefent bij de leiding van de arbeid.’ Diegene die als bestuurder in de zin
van de WOR wordt aangemerkt kan de statutair bestuurder zijn maar hoeft niet.
Een centrale ondernemingsraad (COR) wordt ingesteld (Art. 33 WOR) indien dit
bevorderlijk is voor een goede toepassing van de WOR:
Voorwaarden:
- Indien een onderneming meerdere OR’en heeft ingesteld (lid 1)
- Wanneer twee of meer ondernemers in een groep (vgl. 2:24b BW) zijn verbonden (lid 3).
Ondernemer – onderneming
Op rechts zie je de vennootschapsrechtelijke organisatie waar je de NV of BV hebt met een
AV met alle rechten in 2:207/217. Je hebt een statutair bestuur, je hebt een duale
organisatie dus je hebt een AVA en een bestuur en mogelijkerwijs een vrijwillige of
verplichte RvC -> in structuurvennootschap verplicht en anders vrijwillig. Als je in tekening
kijkt is de NV/BV de ondernemer die de arbeidsorganisatie in stand houdt. De onderneming
is de arbeidsorganisatie. Dus NIET de rechtspersoon, maar de groep van werknemers die
organisatorisch zijn verbonden. De bestuurder is degene die de arbeidsorganisatie
2
,aanstuurt: hoogste zeggenschap over de arbeidsuitoefening. Dat kan degene zijn die in het
statutair bestuur zit maar dat hoeft niet. In oranje zie je de verschillende lagen van WOR
bepalingen.
Concern
Je ziet dat je verschillende dingen kunt doen. Je kunt de OR’en bij diverse
dochtermaatschappijen instellen. Hieronder staat de ideale situatie COR hoog in de groep
gevestigd bij de moedervennootschap. Dit is de plek waar beleid wordt uitgeoefend en
waar je het liefst de COR wil hebben. In de praktijk zie je dat vaak in een internationale
verhouding COR bij holding bevindt of sub-holding. Als Nederlandse holding is dan degene
die in Nederland concern aanstuurt. Als het een sub-holding is dan is dat vaak een
doorgeefluik van beslissingen die hoger in de groep worden genomen. Medezeggenschap
heeft dan niet veel tandjes omdat COR zit op een niveau waar weinig gebeurt.
3
, Bevoegdheden OR in WOR
OR heeft een hele set van bevoegdheden in de WOR. Die bevoegdheden strekken zich uit
van het krijgen van informatie tot het hebben van een heel pittig adviesrecht als het gaat
om financieel economische besluiten. Het informatierecht is vastgelegd in art. 31 en 31A-F
WOR. Informatierecht ziet op zowel algemene informatie (art. 31) dus de OR kan vragen
aan de ondernemer om alle inlichtingen te verstrekken die deze voor de vervulling van de
taak redelijkerwijs nodig heeft.
Informatierecht
Onderneming moet die informatie dan verstrekken aan de OR. Dit is algemeen
informatierecht van art. 31 WOR. In art. 31a-f zitten nog specifieke informatierechten.
Deze bepaling wordt steeds meer uitgebreid. Wat prof belangrijk vindt is art. 31a. In dit
artikel zie je dat informatie moet worden verstrekt over de financiële situatie onderneming
of groep. Daar wordt specifieke financiële informatie verstrekt en de geconsolideerde
jaarrekening wordt verstrekt en besproken. Dat zijn wezenlijke bepalingen als het gaat
over de wetenschap over hoe de onderneming ervoor staat.
Overlegrecht en initiatiefrecht (art. 23 en 23 lid 3 WOR)
Met de OR wordt op regelmatige basis overleg gevoerd. Dit zijn de overlegvergaderingen
en hier komen de onder ondernemer en OR bijeen (art. 23 WOR). Namens de ondernemer
wordt overleg gevoerd met bestuurder in de zin van de WOR. Dat is persoon die
rechtstreeks hoogste zeggenschap uitoefent over leiding van de arbeid. Wat de OR extra
pit geeft is dat de OR een initiatiefrecht heeft. Tijdens overlegvergadering en daarbuiten
initiatieven voorstellen aan onderneming (art. 23 lid 3 WOR).
Instemmingsrecht arbeidsorganisatorische besluiten (art. 27 WOR)
Gaat niet om besluiten zelf, maar meer om de arbeidsorganisatorische gevolgen dat is het
instemmingsrecht. In art. 27 ziet instemmingsrecht vooral op arbeidsvoorwaarden die
werknemers hebben. Bijvoorbeeld: een regeling op gebied van
aanstellingen/ontslag/personeelsbeoordeling. Dat zijn allemaal zaken die zijn
onderworpen aan instemming met bijbehorend een aparte procedure voor geval
instemming niet wordt verleend. Herstructureringsproces is vooral 25 WOR van belang.
Daar vallen de meeste transacties onder die we in de praktijk vaak zijn.
Uitbreiding bevoegdheden bij CAO of ondernemingsovereenkomst (art. 32 WOR)
In art. 32 WOR staat de zogenoemde ondernemingsovereenkomst. Je kunt een contract
sluiten tussen de ondernemer (dus de rp) en de OR waarin je ofwel de
medezeggenschapsrechten uitbreidt of afspraken maakt over de contouren van de
medezeggenschap door bijvoorbeeld met elkaar een aantal begrippen te definiëren. Die
definities kan je opnemen in ondernemingsovereenkomst. Bijvoorbeeld over de vraag
wanneer een besluit belangrijk is: in ondernemingsovereenkomst kan je in
herstructureringsproces vastleggen wat de fasen zullen zijn waar je medezeggenschap als
OR kan uitoefenen.
4
de Onderneming
Week 4-7
Collegejaar 2022/2023
Kim Vrolijk
, Arbeidsrecht in de onderneming
Integratieweken
AOK = arbeidsovereenkomst
RP = rechtspersoon
RL = richtlijn
OR = ondernemingsraad
COR = centrale ondernemingsraad
WOR = wet op de ondernemingsraden
Week 4 AIDO
Ondernemingsraad
Een OR wordt ingesteld bij een onderneming (art. 1 lid 1 sub c WOR), dus arbeidsorganisatie
met minimaal 50 werknemers (art. 2 WOR): ‘elke in de maatschappij als zelfstandige eenheid
optredend organisatorisch verband waarin krachtens arbeidsovereenkomst (…) arbeid wordt
verricht). Institutioneel ondernemingsbegrip, de onderneming als arbeidsorganisatie. Dat
betekent dat je voor het zijn van onderneming in de zin van de WOR kijkt naar de vraag of er
een zelfstandige arbeidsorganisatie is.
De ondernemer is verplicht tot instellen van de OR (art. 1 lid 1 sub d WOR): De
ondernemer is de natuurlijke persoon of de rp die de onderneming in stand houdt.
Ondernemer (rp) kan op verschillende locaties ondernemingen hebben
(arbeidsorganisaties). Als die voldoende zelfstandig zijn dan betekent dat dat één
ondernemer op verschillende plekken een OR moet instellen.
Begrippenkader WOR
De gesprekspartner van die OR is over het algemeen de bestuurder (art. 1 lid 1 sub e). Die
bestuurder is: ‘hij die alleen danwel tezamen met anderen in de onderneming rechtstreeks de
hoogste zeggenschap uitoefent bij de leiding van de arbeid.’ Diegene die als bestuurder in de zin
van de WOR wordt aangemerkt kan de statutair bestuurder zijn maar hoeft niet.
Een centrale ondernemingsraad (COR) wordt ingesteld (Art. 33 WOR) indien dit
bevorderlijk is voor een goede toepassing van de WOR:
Voorwaarden:
- Indien een onderneming meerdere OR’en heeft ingesteld (lid 1)
- Wanneer twee of meer ondernemers in een groep (vgl. 2:24b BW) zijn verbonden (lid 3).
Ondernemer – onderneming
Op rechts zie je de vennootschapsrechtelijke organisatie waar je de NV of BV hebt met een
AV met alle rechten in 2:207/217. Je hebt een statutair bestuur, je hebt een duale
organisatie dus je hebt een AVA en een bestuur en mogelijkerwijs een vrijwillige of
verplichte RvC -> in structuurvennootschap verplicht en anders vrijwillig. Als je in tekening
kijkt is de NV/BV de ondernemer die de arbeidsorganisatie in stand houdt. De onderneming
is de arbeidsorganisatie. Dus NIET de rechtspersoon, maar de groep van werknemers die
organisatorisch zijn verbonden. De bestuurder is degene die de arbeidsorganisatie
2
,aanstuurt: hoogste zeggenschap over de arbeidsuitoefening. Dat kan degene zijn die in het
statutair bestuur zit maar dat hoeft niet. In oranje zie je de verschillende lagen van WOR
bepalingen.
Concern
Je ziet dat je verschillende dingen kunt doen. Je kunt de OR’en bij diverse
dochtermaatschappijen instellen. Hieronder staat de ideale situatie COR hoog in de groep
gevestigd bij de moedervennootschap. Dit is de plek waar beleid wordt uitgeoefend en
waar je het liefst de COR wil hebben. In de praktijk zie je dat vaak in een internationale
verhouding COR bij holding bevindt of sub-holding. Als Nederlandse holding is dan degene
die in Nederland concern aanstuurt. Als het een sub-holding is dan is dat vaak een
doorgeefluik van beslissingen die hoger in de groep worden genomen. Medezeggenschap
heeft dan niet veel tandjes omdat COR zit op een niveau waar weinig gebeurt.
3
, Bevoegdheden OR in WOR
OR heeft een hele set van bevoegdheden in de WOR. Die bevoegdheden strekken zich uit
van het krijgen van informatie tot het hebben van een heel pittig adviesrecht als het gaat
om financieel economische besluiten. Het informatierecht is vastgelegd in art. 31 en 31A-F
WOR. Informatierecht ziet op zowel algemene informatie (art. 31) dus de OR kan vragen
aan de ondernemer om alle inlichtingen te verstrekken die deze voor de vervulling van de
taak redelijkerwijs nodig heeft.
Informatierecht
Onderneming moet die informatie dan verstrekken aan de OR. Dit is algemeen
informatierecht van art. 31 WOR. In art. 31a-f zitten nog specifieke informatierechten.
Deze bepaling wordt steeds meer uitgebreid. Wat prof belangrijk vindt is art. 31a. In dit
artikel zie je dat informatie moet worden verstrekt over de financiële situatie onderneming
of groep. Daar wordt specifieke financiële informatie verstrekt en de geconsolideerde
jaarrekening wordt verstrekt en besproken. Dat zijn wezenlijke bepalingen als het gaat
over de wetenschap over hoe de onderneming ervoor staat.
Overlegrecht en initiatiefrecht (art. 23 en 23 lid 3 WOR)
Met de OR wordt op regelmatige basis overleg gevoerd. Dit zijn de overlegvergaderingen
en hier komen de onder ondernemer en OR bijeen (art. 23 WOR). Namens de ondernemer
wordt overleg gevoerd met bestuurder in de zin van de WOR. Dat is persoon die
rechtstreeks hoogste zeggenschap uitoefent over leiding van de arbeid. Wat de OR extra
pit geeft is dat de OR een initiatiefrecht heeft. Tijdens overlegvergadering en daarbuiten
initiatieven voorstellen aan onderneming (art. 23 lid 3 WOR).
Instemmingsrecht arbeidsorganisatorische besluiten (art. 27 WOR)
Gaat niet om besluiten zelf, maar meer om de arbeidsorganisatorische gevolgen dat is het
instemmingsrecht. In art. 27 ziet instemmingsrecht vooral op arbeidsvoorwaarden die
werknemers hebben. Bijvoorbeeld: een regeling op gebied van
aanstellingen/ontslag/personeelsbeoordeling. Dat zijn allemaal zaken die zijn
onderworpen aan instemming met bijbehorend een aparte procedure voor geval
instemming niet wordt verleend. Herstructureringsproces is vooral 25 WOR van belang.
Daar vallen de meeste transacties onder die we in de praktijk vaak zijn.
Uitbreiding bevoegdheden bij CAO of ondernemingsovereenkomst (art. 32 WOR)
In art. 32 WOR staat de zogenoemde ondernemingsovereenkomst. Je kunt een contract
sluiten tussen de ondernemer (dus de rp) en de OR waarin je ofwel de
medezeggenschapsrechten uitbreidt of afspraken maakt over de contouren van de
medezeggenschap door bijvoorbeeld met elkaar een aantal begrippen te definiëren. Die
definities kan je opnemen in ondernemingsovereenkomst. Bijvoorbeeld over de vraag
wanneer een besluit belangrijk is: in ondernemingsovereenkomst kan je in
herstructureringsproces vastleggen wat de fasen zullen zijn waar je medezeggenschap als
OR kan uitoefenen.
4
