In contact met ouders
Hoofdstuk 3: Tools voor de jeugdprofessional
3.1 Tools voor het verkennen van de opvoedvraag
Deze tools helpen je bij een gesprek met een ouder op de opvoedvraag in beeld te brengen. De tools
worden ingezet als verkenningsinstrument. Je kiest er een of meerder, de tools worden niet achter
elkaar ingezet.
Tool empowermentcyclus
Met deze tool kun je concrete acties koppelen aan het empowermentproces dat de ouder doorloopt
en daarmee invulling geven aan je gidsende rol.
Wordt toegepast in een eenmalig gesprek waarbij je snel wil inspelen op de vraag van de ouder.
Bestaat uit 4 componenten:
De doelen voor de ouder haalbaar maken
De ouder weet hoe hij de situatie moet aanpakken
Handelwijze van de ouder heeft een goede impact op het gezin
Voldoende hulpbronnen aanwezig voor de ouder
Tool Verhaalanalsye
Met deze tool kun je, samen met ouders, informatie over de opvoedvraag verzamelen. Deze
informatie kan inzicht geven in de aanpak van de ouder en de effecten van de aanpak tot nu toe.
Informatie is essentieel om een opvoedvraag goed te kunnen plaatsen. De volgende vragen dragen
daaraan bij:
Achtergrond Vraagstelling Ervaren ernst
Kenmerken van het kind/ Welke vraag speelt er? Welke emoties spelen een rol
kinderen
Kenmerken ouders/gezin Hoelang duurt het al? Wat is de aanpak tot nu toe?
Kenmerken omgeving Wie heeft het probleem Wat lukt wel, wat lukt minder?
Tool erkennen
Met deze tool kun je op een juiste manier de gevoelens van de opvoeder erkennen. Dit draagt bij aan
het kunnen formuleren van doelen die voor de ouder betekenisvol zijn.
Juiste vormen van erkenning zijn professioneel en benoem het gevoel dat de ouder heeft. (letterlijk
herhalen van de ouder)
Tool Opvoedbalans
Met deze tool kun je, samen met ouders, in beeld brengen of de manier van opvoeden aansluit bij de
leeftijd van het kind. Daardoor kun je vaststellen of de doelen van de ouder haalbaar en kansrijk zijn.
Er zijn pieken in de autonomiedrang van kinderen en opvoeders. Bij een disbalans wordt een
opvoedprobleem ervaren. Inzicht geven met een grafiek. Met de ouders de resultaten bespreken wat
zij kunnen doen op het balans te herstellen.
Tool Ontwikkelingsverloop
Door middel van deze tool kun je met ouders bespreken of het gedrag dat zij van hun kind verwachten
bij de leeftijd van het kind past. Hebben zij realistische doelen en past hun aanpak daarbij?
, Tijdens het luisteren naar de ouders verzamel je informatie. Bespreek met de ouders wat de oorzaak
zou kunnen zijn en dat de verwachtingen van hen niet realistisch zijn. Bijvoorbeeld omdat het kind te
jong is of het nog niet geleerd heeft. Ouders kunnen geadviseerd worden voor onderzoeken of testen
(ontwikkelstoornis).
Tool Ernst van de opvoedsituatie
Met deze tool kun je met ouders inschatten of voorlichting en ondersteuning voldoende is om verder
te komen met de opvoedvraag.
Is de voorlichting voldoende dan os de hulpvraag niet ernstig te noemen. In andere gevallen verwijs
je de ouder door.
Grens tussen preventie en curatief
Preventie Preventie Hulp Hulp
Situatie 1 vragen 2 spanning 3 crisis 4 nood
Inschatting Niet ernstig Kan ernstig Ernstig Zeer ernstig
worden
Aanbod Voorlichting Ondersteuning Hulp Zorg
Verschil Opvoedingsondersteuning Hulpverlening
Opvoedingsondersteuning wordt geboden in de eerste twee situaties:
1. Opvoedvragen: hebben soms vragen
2. Opvoedingsspanning: hebben problemen
Hulpverlening wordt geboden in de laatste twee situaties:
3. Opvoedingscrisis: opvoeden is een probleem
4. Opvoedingsnood: ouders kunnen de opvoeding niet (meer) aan
3.2 Tools voor het oplossingsgericht benaderen van de opvoedvraag.
Je kiest er een of meerder, de tools worden niet achter elkaar ingezet. Er wordt gekeken naar de
kansen en mogelijkheden. De tools worden gezien als veranderingsinstrument.
Tool Positie van het kind
Met deze tool kun je bespreekbaar maken hoe het kind de opvoedsituatie ervaart. Daardoor wordt
bespreekbaar wat de impact van de aanpak is en kun je tot het formuleren van nieuwe doelen komen.
Doel: ouders hebben inzicht in positie/beleving/perspectief van het kind.
Ouders komen met een opvoedvraag. De kinderen ervaren misschien wel geen probleem of ze
hebben het gevoel er niks aan te kunnen doen. Laat de ouder de opvoedvraag vanuit het perspectief
van het kind zien. Bijvoorbeeld: Ouders: ze luistert niet Kind: ik ben bezig.
Tool Positie van de ouder
Met deze tool ga je samen op zoek naar de dieper liggende doelen van ouder(s).
Ga opzoek naar de positieve intentie waarmee de ouder het kind benaderd. Spreek vanuit de
wondervraag (hoe ziet de positie eruit als het probleem opgelost is). Maak de ouder actief en
positief. Zorg ervoor dat het doel positief vanuit de ouder gesteld gaat worden. Bijv. ouder1: ik
begrijp mijn kind niet ouder2: ik wil mijn kind begrijpen.
Hoofdstuk 3: Tools voor de jeugdprofessional
3.1 Tools voor het verkennen van de opvoedvraag
Deze tools helpen je bij een gesprek met een ouder op de opvoedvraag in beeld te brengen. De tools
worden ingezet als verkenningsinstrument. Je kiest er een of meerder, de tools worden niet achter
elkaar ingezet.
Tool empowermentcyclus
Met deze tool kun je concrete acties koppelen aan het empowermentproces dat de ouder doorloopt
en daarmee invulling geven aan je gidsende rol.
Wordt toegepast in een eenmalig gesprek waarbij je snel wil inspelen op de vraag van de ouder.
Bestaat uit 4 componenten:
De doelen voor de ouder haalbaar maken
De ouder weet hoe hij de situatie moet aanpakken
Handelwijze van de ouder heeft een goede impact op het gezin
Voldoende hulpbronnen aanwezig voor de ouder
Tool Verhaalanalsye
Met deze tool kun je, samen met ouders, informatie over de opvoedvraag verzamelen. Deze
informatie kan inzicht geven in de aanpak van de ouder en de effecten van de aanpak tot nu toe.
Informatie is essentieel om een opvoedvraag goed te kunnen plaatsen. De volgende vragen dragen
daaraan bij:
Achtergrond Vraagstelling Ervaren ernst
Kenmerken van het kind/ Welke vraag speelt er? Welke emoties spelen een rol
kinderen
Kenmerken ouders/gezin Hoelang duurt het al? Wat is de aanpak tot nu toe?
Kenmerken omgeving Wie heeft het probleem Wat lukt wel, wat lukt minder?
Tool erkennen
Met deze tool kun je op een juiste manier de gevoelens van de opvoeder erkennen. Dit draagt bij aan
het kunnen formuleren van doelen die voor de ouder betekenisvol zijn.
Juiste vormen van erkenning zijn professioneel en benoem het gevoel dat de ouder heeft. (letterlijk
herhalen van de ouder)
Tool Opvoedbalans
Met deze tool kun je, samen met ouders, in beeld brengen of de manier van opvoeden aansluit bij de
leeftijd van het kind. Daardoor kun je vaststellen of de doelen van de ouder haalbaar en kansrijk zijn.
Er zijn pieken in de autonomiedrang van kinderen en opvoeders. Bij een disbalans wordt een
opvoedprobleem ervaren. Inzicht geven met een grafiek. Met de ouders de resultaten bespreken wat
zij kunnen doen op het balans te herstellen.
Tool Ontwikkelingsverloop
Door middel van deze tool kun je met ouders bespreken of het gedrag dat zij van hun kind verwachten
bij de leeftijd van het kind past. Hebben zij realistische doelen en past hun aanpak daarbij?
, Tijdens het luisteren naar de ouders verzamel je informatie. Bespreek met de ouders wat de oorzaak
zou kunnen zijn en dat de verwachtingen van hen niet realistisch zijn. Bijvoorbeeld omdat het kind te
jong is of het nog niet geleerd heeft. Ouders kunnen geadviseerd worden voor onderzoeken of testen
(ontwikkelstoornis).
Tool Ernst van de opvoedsituatie
Met deze tool kun je met ouders inschatten of voorlichting en ondersteuning voldoende is om verder
te komen met de opvoedvraag.
Is de voorlichting voldoende dan os de hulpvraag niet ernstig te noemen. In andere gevallen verwijs
je de ouder door.
Grens tussen preventie en curatief
Preventie Preventie Hulp Hulp
Situatie 1 vragen 2 spanning 3 crisis 4 nood
Inschatting Niet ernstig Kan ernstig Ernstig Zeer ernstig
worden
Aanbod Voorlichting Ondersteuning Hulp Zorg
Verschil Opvoedingsondersteuning Hulpverlening
Opvoedingsondersteuning wordt geboden in de eerste twee situaties:
1. Opvoedvragen: hebben soms vragen
2. Opvoedingsspanning: hebben problemen
Hulpverlening wordt geboden in de laatste twee situaties:
3. Opvoedingscrisis: opvoeden is een probleem
4. Opvoedingsnood: ouders kunnen de opvoeding niet (meer) aan
3.2 Tools voor het oplossingsgericht benaderen van de opvoedvraag.
Je kiest er een of meerder, de tools worden niet achter elkaar ingezet. Er wordt gekeken naar de
kansen en mogelijkheden. De tools worden gezien als veranderingsinstrument.
Tool Positie van het kind
Met deze tool kun je bespreekbaar maken hoe het kind de opvoedsituatie ervaart. Daardoor wordt
bespreekbaar wat de impact van de aanpak is en kun je tot het formuleren van nieuwe doelen komen.
Doel: ouders hebben inzicht in positie/beleving/perspectief van het kind.
Ouders komen met een opvoedvraag. De kinderen ervaren misschien wel geen probleem of ze
hebben het gevoel er niks aan te kunnen doen. Laat de ouder de opvoedvraag vanuit het perspectief
van het kind zien. Bijvoorbeeld: Ouders: ze luistert niet Kind: ik ben bezig.
Tool Positie van de ouder
Met deze tool ga je samen op zoek naar de dieper liggende doelen van ouder(s).
Ga opzoek naar de positieve intentie waarmee de ouder het kind benaderd. Spreek vanuit de
wondervraag (hoe ziet de positie eruit als het probleem opgelost is). Maak de ouder actief en
positief. Zorg ervoor dat het doel positief vanuit de ouder gesteld gaat worden. Bijv. ouder1: ik
begrijp mijn kind niet ouder2: ik wil mijn kind begrijpen.
