Samenvatting
Internal Control & Accounting
Information Systems 1 (ICAIS1)
B-Accountancy
Collegejaar: 2022-2023
,Samenvatting Internal Control & Accounting Information Systems 1 (ICAIS1) | ACVH17ICA1A | B-Accountancy
Inleiding
Voor deze samenvatting is gebruik gemaakt van de volgende literatuur:
• BIV in Praktijk (Beoordelen en Ontwerpen van Bestuurlijke Informatieverzorging voor
Studie en Beroep)
• Materiaal van Blackboard (BB):
- Werk- en Hoorcollege Slides ICAIS1
- Theorievragen ICAIS1
- IT-Reader ICAIS1 (ITGC & Application Controls op gebaseerd)
- Cases AA1 – ICAIS1
- Uitwerkingen Cases AA1 – ICAIS1
Bij het studieonderdeel Internal Control & Accounting Information Systems 1 (ICAIS1) – en dus
in deze samenvatting - zullen de volgende onderwerpen behandeld worden:
• Ontwerpen en Schrijven van de AO/IB van 14 typologieën, waarin de volgende
onderdelen zijn verwerkt:
- Typologie
- Steunpunten
- Attentiepunten
- Functiescheidingen
- Begrotingen en tarieven
- Automatiseringsaspecten
- Richtlijnen voor de directie
- Beschrijving per functioneel proces
- Interne controlemaatregel per functioneel proces
• Verschillende Processen (Inkoopproces, Crediteurenproces, Voorraadproces
Verkoopproces, Productieproces, Personeelsproces)
• Verschillende Modellen (COSO Internal Control Framework, De Levers of Control van
Simons, KAD-model, TOL-model)
• Overige Theoretische Onderdelen (zoals IT-controls)
In deze samenvatting is alle theorie behandeld die volgens de weekplanning ICAIS1 als
tentamenstof staat voorgeschreven. Vooral voor de uitwerking van de betreffende AO/IB
beschrijvingen van de verschillende typologieën zal gebruik worden gemaakt van
voorbeelden. Wanneer theorie uit de weekplanning niet wordt opgenomen in deze
samenvatting, zal dit te vinden zijn in de opmerkingen hieronder.
Maak naast deze samenvatting gebruik van de oefenopgaven (casussen) zoals deze zijn
voorgeschreven in de weekplanning, en van het proeftentamen Internal Control & Accounting
Information Systems 1 (ICAIS1). Aan het eind van deze samenvatting is een lijst opgenomen
met de te maken opdrachten behorende bij het studieonderdeel Internal Control &
Accounting Information Systems 1 (ICAIS1).
2
,Samenvatting Internal Control & Accounting Information Systems 1 (ICAIS1) | ACVH17ICA1A | B-Accountancy
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Inleiding, Betrouwbaarheid (IC) & Beheersing ................................................................ 4
1.1 Het begrip bestuurlijke informatieverzorging ......................................................................... 4
1.2 Betrouwbaarheidstypologie van Starreveld ............................................................................ 5
1.3 Uitwerkingsformat Administratieve Organisatie (AO) ............................................................ 7
1.4 Managementinformatie en het tolmodel ............................................................................... 8
1.5 Betrouwbaarheid en interne controle .................................................................................. 13
1.6 Beheersing (Levers of Control van Simons, COSO & KAD-model) ......................................... 28
Hoofdstuk 2: Procesbeschrijvingen ...................................................................................................... 33
2.1 Inkoopproces ......................................................................................................................... 33
2.2 Crediteurenproces / Inkoopfactuurproces............................................................................ 40
2.3 Investeringsproces................................................................................................................. 46
2.4 Voorraadproces ..................................................................................................................... 51
2.5 Verkoopproces ...................................................................................................................... 57
2.5.1 Standaard verkoopproces op rekening ............................................................................. 57
2.5.2 Verkoopproces op maat .................................................................................................... 61
2.5.3 Verkoopproces tegen contante betaling ........................................................................... 65
2.6 Debiteurenproces .................................................................................................................. 68
2.7 Productieproces .................................................................................................................... 71
2.8 Personeelsproces .................................................................................................................. 79
Hoofdstuk 3: Typologieën .................................................................................................................... 84
3.1 Handelsbedrijven................................................................................................................... 85
3.1.1 Handelsbedrijven die op rekening leveren........................................................................ 85
3.1.2 Handelsbedrijven die tegen contante betaling leveren .................................................... 89
3.2 Heterogene massaproductie ................................................................................................. 91
3.3 Stukproductie ........................................................................................................................ 96
3.4 Agrarische & Extractieve bedrijven ..................................................................................... 100
3.5 Dienstverlenende bedrijven ................................................................................................ 105
3.6.1 Dienstverlening met doorstroming van eigen goederen ................................................ 105
3.6.2 Dienstverlening met levering via vaste leidingen............................................................ 109
3.6.3 Dienstverlening met doorstroming van goederen van derden ....................................... 113
3.6.4 Dienstverlening bestaande uit leveren van informatiediensten ..................................... 118
3.6.5 Dienstverlening met beschikbaarstellen van ruimtes met specifieke reservering ......... 122
3.6.6 Dienstverlening met beschikbaarstellen van ruimtes zonder specifieke reservering..... 126
3.6.7 Overige dienstverlening .................................................................................................. 130
Te maken vraagstukken per onderwerp ............................................................................................ 135
3
, Samenvatting Internal Control & Accounting Information Systems 1 (ICAIS1) | ACVH17ICA1A | B-Accountancy
Hoofdstuk 1: Inleiding, Betrouwbaarheid (IC) & Beheersing
1.1 Het begrip bestuurlijke informatieverzorging
Bestuurlijke informatievoorziening (BIV) / Administratieve Organisatie (AO) wordt als volgt
gedefinieerd:
‘’Alle activiteiten met betrekking tot het systematisch verzamelen, vastleggen en verwerken
van gegevens gericht op het verstrekken van informatie ten behoeve van het nemen van
beslissingen, het dagelijks functioneren, het beheersen van de organisatie en het afleggen van
verantwoording’’
Het doel van BIV is het verstrekken van informatie en daarvoor moeten gegevens worden
verzameld, vastgelegd en verwerkt. Met deze informatie kan men:
• Beslissingen nemen.
Het gaat dan vooral om regelmatig terugkerende beslissingen. Zo kan de directeur
van de organisatie bijvoorbeeld een beslissing nemen om in te krimpen of uit te brei-
den. Alleen dan heeft het economisch zin om van medewerkers te verlangen daar sy-
stematisch gegevens voor vast te leggen.
• Doen functioneren.
Het gaat hierbij vooral om operationele informatie. Dus de informatie om direct besl-
issingen te kunnen nemen.
• Beheersen.
Denk hierbij vooral aan informatie met betrekking tot de werkelijke uitvoering van een
proces in relatie tot geplande uitvoering om op basis van eventueel geconstateerde
afwijkingen tot bijsturen (en daarmee beheersen) van dit proces te besluiten.
• Verantwoording afleggen.
Medewerkers leggen gegevens vast om daarmee hun chef informatie te geven over
hun functioneren. Afdelingshoofden doen dit om de directie inzicht te geven in hun
functioneren. Directie stellen overzichten op om verantwoording af te leggen aan
aandeelhouders, overheden, toezichthouders etc.
De informatie zal om deze functies te kunnen vervullen moeten voldoen aan een aantal
kwaliteitseisen. De belangrijkste kwaliteitseisen zijn:
• Relevantie.
Het gaat hierbij om de bruikbaarheid van de informatie voor een gebruiker. Kan de
gebruiker met deze informatie een betere beslissing nemen dan zonder informatie?
• Betrouwbaarheid.
Hierbij gaat het om de vraag of de informatie overeenkomt met de werkelijkheid.
Betrouwbaarheid kan worden gewaarborgd door het interne
betrouwbaarheidssysteem.
4
Internal Control & Accounting
Information Systems 1 (ICAIS1)
B-Accountancy
Collegejaar: 2022-2023
,Samenvatting Internal Control & Accounting Information Systems 1 (ICAIS1) | ACVH17ICA1A | B-Accountancy
Inleiding
Voor deze samenvatting is gebruik gemaakt van de volgende literatuur:
• BIV in Praktijk (Beoordelen en Ontwerpen van Bestuurlijke Informatieverzorging voor
Studie en Beroep)
• Materiaal van Blackboard (BB):
- Werk- en Hoorcollege Slides ICAIS1
- Theorievragen ICAIS1
- IT-Reader ICAIS1 (ITGC & Application Controls op gebaseerd)
- Cases AA1 – ICAIS1
- Uitwerkingen Cases AA1 – ICAIS1
Bij het studieonderdeel Internal Control & Accounting Information Systems 1 (ICAIS1) – en dus
in deze samenvatting - zullen de volgende onderwerpen behandeld worden:
• Ontwerpen en Schrijven van de AO/IB van 14 typologieën, waarin de volgende
onderdelen zijn verwerkt:
- Typologie
- Steunpunten
- Attentiepunten
- Functiescheidingen
- Begrotingen en tarieven
- Automatiseringsaspecten
- Richtlijnen voor de directie
- Beschrijving per functioneel proces
- Interne controlemaatregel per functioneel proces
• Verschillende Processen (Inkoopproces, Crediteurenproces, Voorraadproces
Verkoopproces, Productieproces, Personeelsproces)
• Verschillende Modellen (COSO Internal Control Framework, De Levers of Control van
Simons, KAD-model, TOL-model)
• Overige Theoretische Onderdelen (zoals IT-controls)
In deze samenvatting is alle theorie behandeld die volgens de weekplanning ICAIS1 als
tentamenstof staat voorgeschreven. Vooral voor de uitwerking van de betreffende AO/IB
beschrijvingen van de verschillende typologieën zal gebruik worden gemaakt van
voorbeelden. Wanneer theorie uit de weekplanning niet wordt opgenomen in deze
samenvatting, zal dit te vinden zijn in de opmerkingen hieronder.
Maak naast deze samenvatting gebruik van de oefenopgaven (casussen) zoals deze zijn
voorgeschreven in de weekplanning, en van het proeftentamen Internal Control & Accounting
Information Systems 1 (ICAIS1). Aan het eind van deze samenvatting is een lijst opgenomen
met de te maken opdrachten behorende bij het studieonderdeel Internal Control &
Accounting Information Systems 1 (ICAIS1).
2
,Samenvatting Internal Control & Accounting Information Systems 1 (ICAIS1) | ACVH17ICA1A | B-Accountancy
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Inleiding, Betrouwbaarheid (IC) & Beheersing ................................................................ 4
1.1 Het begrip bestuurlijke informatieverzorging ......................................................................... 4
1.2 Betrouwbaarheidstypologie van Starreveld ............................................................................ 5
1.3 Uitwerkingsformat Administratieve Organisatie (AO) ............................................................ 7
1.4 Managementinformatie en het tolmodel ............................................................................... 8
1.5 Betrouwbaarheid en interne controle .................................................................................. 13
1.6 Beheersing (Levers of Control van Simons, COSO & KAD-model) ......................................... 28
Hoofdstuk 2: Procesbeschrijvingen ...................................................................................................... 33
2.1 Inkoopproces ......................................................................................................................... 33
2.2 Crediteurenproces / Inkoopfactuurproces............................................................................ 40
2.3 Investeringsproces................................................................................................................. 46
2.4 Voorraadproces ..................................................................................................................... 51
2.5 Verkoopproces ...................................................................................................................... 57
2.5.1 Standaard verkoopproces op rekening ............................................................................. 57
2.5.2 Verkoopproces op maat .................................................................................................... 61
2.5.3 Verkoopproces tegen contante betaling ........................................................................... 65
2.6 Debiteurenproces .................................................................................................................. 68
2.7 Productieproces .................................................................................................................... 71
2.8 Personeelsproces .................................................................................................................. 79
Hoofdstuk 3: Typologieën .................................................................................................................... 84
3.1 Handelsbedrijven................................................................................................................... 85
3.1.1 Handelsbedrijven die op rekening leveren........................................................................ 85
3.1.2 Handelsbedrijven die tegen contante betaling leveren .................................................... 89
3.2 Heterogene massaproductie ................................................................................................. 91
3.3 Stukproductie ........................................................................................................................ 96
3.4 Agrarische & Extractieve bedrijven ..................................................................................... 100
3.5 Dienstverlenende bedrijven ................................................................................................ 105
3.6.1 Dienstverlening met doorstroming van eigen goederen ................................................ 105
3.6.2 Dienstverlening met levering via vaste leidingen............................................................ 109
3.6.3 Dienstverlening met doorstroming van goederen van derden ....................................... 113
3.6.4 Dienstverlening bestaande uit leveren van informatiediensten ..................................... 118
3.6.5 Dienstverlening met beschikbaarstellen van ruimtes met specifieke reservering ......... 122
3.6.6 Dienstverlening met beschikbaarstellen van ruimtes zonder specifieke reservering..... 126
3.6.7 Overige dienstverlening .................................................................................................. 130
Te maken vraagstukken per onderwerp ............................................................................................ 135
3
, Samenvatting Internal Control & Accounting Information Systems 1 (ICAIS1) | ACVH17ICA1A | B-Accountancy
Hoofdstuk 1: Inleiding, Betrouwbaarheid (IC) & Beheersing
1.1 Het begrip bestuurlijke informatieverzorging
Bestuurlijke informatievoorziening (BIV) / Administratieve Organisatie (AO) wordt als volgt
gedefinieerd:
‘’Alle activiteiten met betrekking tot het systematisch verzamelen, vastleggen en verwerken
van gegevens gericht op het verstrekken van informatie ten behoeve van het nemen van
beslissingen, het dagelijks functioneren, het beheersen van de organisatie en het afleggen van
verantwoording’’
Het doel van BIV is het verstrekken van informatie en daarvoor moeten gegevens worden
verzameld, vastgelegd en verwerkt. Met deze informatie kan men:
• Beslissingen nemen.
Het gaat dan vooral om regelmatig terugkerende beslissingen. Zo kan de directeur
van de organisatie bijvoorbeeld een beslissing nemen om in te krimpen of uit te brei-
den. Alleen dan heeft het economisch zin om van medewerkers te verlangen daar sy-
stematisch gegevens voor vast te leggen.
• Doen functioneren.
Het gaat hierbij vooral om operationele informatie. Dus de informatie om direct besl-
issingen te kunnen nemen.
• Beheersen.
Denk hierbij vooral aan informatie met betrekking tot de werkelijke uitvoering van een
proces in relatie tot geplande uitvoering om op basis van eventueel geconstateerde
afwijkingen tot bijsturen (en daarmee beheersen) van dit proces te besluiten.
• Verantwoording afleggen.
Medewerkers leggen gegevens vast om daarmee hun chef informatie te geven over
hun functioneren. Afdelingshoofden doen dit om de directie inzicht te geven in hun
functioneren. Directie stellen overzichten op om verantwoording af te leggen aan
aandeelhouders, overheden, toezichthouders etc.
De informatie zal om deze functies te kunnen vervullen moeten voldoen aan een aantal
kwaliteitseisen. De belangrijkste kwaliteitseisen zijn:
• Relevantie.
Het gaat hierbij om de bruikbaarheid van de informatie voor een gebruiker. Kan de
gebruiker met deze informatie een betere beslissing nemen dan zonder informatie?
• Betrouwbaarheid.
Hierbij gaat het om de vraag of de informatie overeenkomt met de werkelijkheid.
Betrouwbaarheid kan worden gewaarborgd door het interne
betrouwbaarheidssysteem.
4
