Burgerlijk Recht 2 Klapper 2016/2017
Burgerlijk recht 2 Klapper Antwoorden
Werkgroepen week 1-7
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,Burgerlijk Recht 2 Klapper 2016/2017
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ..................................................................................................................................... 2
Burgerlijk Recht 2, Week 1A, Vertegenwoordiging ................................................................................. 3
Burgerlijk Recht 2, Week 1B, Algemene voorwaarden ............................................................................ 6
Burgerlijk Recht 2, Week 2A, (Niet-)nakoming in het algemeen, toerekening en non-conformiteit ...... 9
Burgerlijk Recht 2, Week 2B, Ingebrekestelling vereist? Overige inhoud van afdeling 6.1.9 BW ......... 11
Burgerlijk Recht 2, Week 3A, Ontbinding en opschorting ..................................................................... 14
Burgerlijk Recht 2, Week 3B, Verjaring, rechtsverwerking en afstand .................................................. 16
Burgerlijk Recht 2, Week 4A, Rechtsgevolgen van de overeenkomst ten aanzien van partijen ........... 19
Burgerlijk Recht 2, Week 4B, Overdracht onder voorwaarde, beschikkingsbevoegdheid,
eigendomsvoorbehoud en fiduciaverbod .............................................................................................. 21
Burgerlijk Recht 2, Week 5A, Levering van registergoederen en derdenbescherming ......................... 24
Burgerlijk Recht 2, Week 5B, Levering van roerende zaken (bij voorbaat) en derdebescherming ....... 27
Burgerlijk Recht 2, Week 6A, Levering van vorderingen op naam (bij voorbaat) en derdebescherming
................................................................................................................................................................ 29
Burgerlijk Recht 2, Week 6B, Gemeenschap .......................................................................................... 33
Burgerlijk Recht 2, Week 7A, Natrekking, zaaksvorming en (oneigenlijke) vermenging ....................... 34
Burgerlijk Recht 2, Week 7B, Verjaring en bezit .................................................................................... 35
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,Burgerlijk Recht 2 Klapper 2016/2017
Burgerlijk Recht 2, Week 1A, Vertegenwoordiging
1. De vraag is of in casu aan Boom een volmacht is verleend zodat de schaderegeling
namens Van der Hoek door Boom kon worden getroffen. Van der Hoek heeft
Boom louter opdracht gegeven het pand op te knappen en daarmee kan Van der
Hoek in beginsel niet gebonden zijn aan enige door Boom zogenaamd namens Van
der Hoek verrichte rechtshandelingen. Ook mag niet worden aangenomen dat een
stilzwijgende volmachtverlening voortkomend uit de aanstelling tot architect tot
stand is gekomen: hiervoor is immers nodig dat een uitdrukkelijke wil van Van
der Hoek uit zijn gedragingen blijkt (art. 3:33 jo. 37). Een aanstelling als architect
impliceert volgens de verkeersopvattingen geen stilzwijgende volmacht om
schaderegelingen te treffen. In dit geval moet gewezen worden op art. 3:62 lid 2:
een bijzondere volmacht strekt tot het verrichten van handelingen die dienstig
kunnen zijn tot het bereiken van het doel, niet tot daarbuiten liggende
handelingen. Dan resteert de vraag of Sleutel in zijn vertrouwen wordt
beschermd door art. 3:61 lid 2: is bij hem een gerechtvaardigd vertrouwen
opgewekt dat Boom namens Van der Hoek een schaderegeling mocht treffen?
Wellicht heeft Sleutel daadwerkelijk op de bevoegdheid van Boom vertrouwd,
maar mijns inziens had hij niet zo snel die bevoegdheid mogen aannemen (vgl.
art. 3:11), zodat bij hem geen gerechtvaardigd vertrouwen is ontstaan en Van der
Hoek dus niet aan de schaderegeling gebonden is.
2. a. Ook hier moet worden beoordeeld of een volmacht tot stand is gekomen en zo
niet, of Bakker BV in gerechtvaardigd vertrouwen verkeerde ten aanzien van het
bestaan van de volmacht (art. 3:60 lid 1). Ten eerste ben ik van mening dat de
(stilzwijgende) volmacht niet bestond, aangezien weliswaar Tieleman chef
bouwplaats was, maar daaruit naar verkeersopvattingen niet het stilzwijgende
volmacht mag worden afgeleid dat Tielemans ook namens Hartman het veel
duurdere afvoeren van vervuilde grond mocht doen plaatsvinden. Heeft Bakker
BV gerechtvaardigd vertrouwd op het wel bestaan van een dergelijke volmacht?
Ik denk in casu van wel, gelet op art. 3:61 lid 2: Bakker BV vertrouwde erop dat
de chef bouwplaats ook bevoegd was beslissingen ten aanzien van de bouwplaats
namens Hartman te nemen, waaronder de afvoer van vervuilde grond. Hartman
heeft dit vertrouwen niet door zijn toedoen heeft gewekt, waardoor Hartman
gebonden moet worden geacht. Kortom: Tieleman was niet bevoegd, en Bakker
BV ging niet in gerechtvaardigd vertrouwen uit van diens bevoegdheid, waardoor
Hartman niet gebonden is (art. 3:61 lid 2).
b. Waarschijnlijk niet. Hiervoor is namelijk vereist dat Tielemans een
onrechtmatige gedraging heeft verricht als in art. 6:162 en deze gedraging in
dienst van Hartman heeft verricht, zodat Hartman daarvoor op grond van
art.6:170 aansprakelijk zou zijn. In casu was Tieleman weliswaar onbevoegd,
maar enkele onbevoegdheid schept geen onrechtmatige daad: daarvoor is vereist
dat Tieleman in strijd met het maatschappelijk betamelijke heeft gehandeld door
bijvoorbeeld te kwader trouw op te treden (Globe/Provincie Groningen). Hiervan
lijkt geen sprake te zijn. Ook is van aansprakelijkheid ex art. 6:172 geen sprake:
Tielemans was immers onbevoegd.
c. Dat lijkt er wel op, en wel op grond van art. 6:70: de gevolmachtigde staat in
voor het bestaan en de omvang van de volmacht (deze bestond dus niet ten
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,Burgerlijk Recht 2 Klapper 2016/2017
aanzien van de afvoer van vervuilde grond), hetgeen inhoudt dat Tieleman
schadeplichtig is jegens de wederpartij (Bakker BV) voor zijn onbevoegdheid.
3. In casu staat vast dat S. onbevoegd was de overeenkomst met H. aan te gaan.
Resteert de vraag of H. in gerechtvaardigd vertrouwen verkeerde dat S. wel
bevoegd was. Hiervoor is blijkens art. 3:61 lid 2 vereist dat door een verklaring of
gedraging (toedoen) van de korpschef H. in gerechtvaardigd vertrouwen
verkeerde omtrent de bevoegdheid van S. in casu is geen sprake van toedoen,
maar dan nog kan sprake zijn van bescherming van H., als het gerechtvaardigd
vertrouwen van H. in de risicosfeer ligt van de korpschef/de Rijkspolitie. In casu
draagt H. argumenten aan, ontleend aan Felix/Aruba. H. heeft in zoverre gelijk
dat S. een hoge ambtenaar was en gezien zijn positie wellicht dergelijke
contracten namens de Rijkspolitie mocht sluiten en dat de organisatie
ondoorzichtig was. Gelet op de aard van de functie, de aard van de transactie en
de ondoorzichtigheid is mijns inziens hier sprake van een terecht beroep op
gerechtvaardigd vertrouwen (hoewel ten aanzien van de ondoorzichtige
organisatiestructuur opgemerkt zou kunnen worden dat H. onderzoek in de zin
van art. 3:11 had moeten doen).
4. a. Dit hangt ervan af of sprake is van volmachtverlening of louter lastgeving (art.
3:61 resp. 7:414 lid 1). In het eerste geval verricht Beau in naam van Fiona de
rechtshandeling tot ruil, waardoor Fiona bij de rechtshandeling
(ruilovereenkomst) partij is ex art. 3:66 lid 1. In het tweede geval verricht Beau
de rechtshandeling in eigen naam, maar komen de economische (rechts)gevolgen
voor rekening van Fiona. Aangezien in casu gesproken wordt van ‘opdracht’ en
niet van het ‘in naam verrichten van een rechtshandeling’, is hier mijns inziens
sprake van lastgeving (waarbij de lasthebber de rechtshandeling in eigen naam
verricht) en niet van volmacht/vertegenwoordiging. Beau is dus partij bij de
overeenkomst (zie kribbebijtersarrest)
b. Op grond van art. 7:419 kan Beau, zonder zelf schade te hebben geleden, ten
behoeve van Fiona de schadevergoeding van Linda vorderen. Indien Beau dit
nalaat, kan Fiona op grond van art. 7:420 lid 1 dit recht om schadevergoeding te
vorderen middels schriftelijke verklaring aan Beau en Linda op zich doen
overgaan, waardoor ook Fiona de schadevergoeding kan vorderen, ondanks dat zij
geen partij is bij de overeenkomst.
5. a. Pieter Zalm heeft als lasthebber op eigen naam de rechtshandeling voor
rekening van lastgever Yakikushi. Yakikushi is dus zelf geen partij bij de
overeenkomst, terwijl de schade niet is geleden door Zalm. Op grond van art.
7:419 kan (de curator van) Zalm de derde, Xantic, aanspreken uit wanprestatie.
Nu hij dit nalaat en in staat van faillissement verkeert kan Yakikushi dit recht
op zich doen overgaan (soort separeren uit faillissement van Zalm) en zelf ageren
uit wanprestatie tegen Xantic, na een schriftelijke verklaring daartoe aan (de
curator van) Zalm en Xantic te hebben uitgebracht (art. 7:420 lid 1)
Is vastgesteld dat geen (stilzwijgende) volmacht voor de betreffende rechtshandeling is
verleend, dan:
Komt geen rechtshandeling tot stand tussen pseudo-volmachtgever en
wederpartij (a contrario art. 3:66 lid 1);
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
, Burgerlijk Recht 2 Klapper 2016/2017
Of er komt wel een rechtshandeling tot stand:
o Als er vertrouwensbescherming voor de derde is ex art. 3:61 lid 2 of 3:76;
o Of bekrachtiging door de pseudo-volmachtgever (art. 3:69).
Kribbebijtersarrest:
‘dat het antwoord op de vraag of iemand jegens een ander bij het sluiten van een
overeenkomst in eigen naam – dat wil zeggen als wederpartij van die ander – is
opgetreden, afhangt van hetgeen hij en die ander daaromtrent jegens elkaar hebben
verklaard en over en weer uit elkaars verklaringen en gedragingen hebben afgeleid en
mochten afleiden; dat een bevestigend antwoord op deze vraag, die van feitelijke aard is,
niet wordt uitgesloten door de omstandigheid dat die ander wist dat degene met wie hij
handelde, dit ten behoeve van een opdrachtgever deed; (...)
dat iemand die in eigen naam maar ten behoeve van een opdrachtgever met een ander
een overeenkomst sluit, in beginsel ook in eigen naam ten behoeve van die
opdrachtgever de uit die overeenkomst voortvloeiende rechten geldend kan maken;
dat dit met name ook geldt voor een vordering (...) strekkende tot vergoeding van de
schade die als gevolg van ontbinding van de overeenkomst wegens wanprestatie aan de
zijde van de partij jegens wie de wanprestatie is gepleegd, is geleden;’
Volmacht impliceert het in naam van de achterman handelen, terwijl lastgeving ook in
eigen naam kan. Lastgeving in naam van de lastgever impliceert dus een volmacht
(binnen de door de lastgevingovereenkomst getrokken grenzen). Volmacht impliceert
geen lastgeving, omdat volmacht een eenzijdige rechtshandeling is en lastgeving een
meerzijdige, waarmee samenhangt dat lastgeving een verplichting is krachtens
overeenkomst op rechtshandelingen voor rekening van de lastgever te verrichten en
volmacht een louter een bevoegdheid van de tussenpersoon waarvan hij geen gebruik
hoeft te maken.
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
Burgerlijk recht 2 Klapper Antwoorden
Werkgroepen week 1-7
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,Burgerlijk Recht 2 Klapper 2016/2017
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ..................................................................................................................................... 2
Burgerlijk Recht 2, Week 1A, Vertegenwoordiging ................................................................................. 3
Burgerlijk Recht 2, Week 1B, Algemene voorwaarden ............................................................................ 6
Burgerlijk Recht 2, Week 2A, (Niet-)nakoming in het algemeen, toerekening en non-conformiteit ...... 9
Burgerlijk Recht 2, Week 2B, Ingebrekestelling vereist? Overige inhoud van afdeling 6.1.9 BW ......... 11
Burgerlijk Recht 2, Week 3A, Ontbinding en opschorting ..................................................................... 14
Burgerlijk Recht 2, Week 3B, Verjaring, rechtsverwerking en afstand .................................................. 16
Burgerlijk Recht 2, Week 4A, Rechtsgevolgen van de overeenkomst ten aanzien van partijen ........... 19
Burgerlijk Recht 2, Week 4B, Overdracht onder voorwaarde, beschikkingsbevoegdheid,
eigendomsvoorbehoud en fiduciaverbod .............................................................................................. 21
Burgerlijk Recht 2, Week 5A, Levering van registergoederen en derdenbescherming ......................... 24
Burgerlijk Recht 2, Week 5B, Levering van roerende zaken (bij voorbaat) en derdebescherming ....... 27
Burgerlijk Recht 2, Week 6A, Levering van vorderingen op naam (bij voorbaat) en derdebescherming
................................................................................................................................................................ 29
Burgerlijk Recht 2, Week 6B, Gemeenschap .......................................................................................... 33
Burgerlijk Recht 2, Week 7A, Natrekking, zaaksvorming en (oneigenlijke) vermenging ....................... 34
Burgerlijk Recht 2, Week 7B, Verjaring en bezit .................................................................................... 35
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,Burgerlijk Recht 2 Klapper 2016/2017
Burgerlijk Recht 2, Week 1A, Vertegenwoordiging
1. De vraag is of in casu aan Boom een volmacht is verleend zodat de schaderegeling
namens Van der Hoek door Boom kon worden getroffen. Van der Hoek heeft
Boom louter opdracht gegeven het pand op te knappen en daarmee kan Van der
Hoek in beginsel niet gebonden zijn aan enige door Boom zogenaamd namens Van
der Hoek verrichte rechtshandelingen. Ook mag niet worden aangenomen dat een
stilzwijgende volmachtverlening voortkomend uit de aanstelling tot architect tot
stand is gekomen: hiervoor is immers nodig dat een uitdrukkelijke wil van Van
der Hoek uit zijn gedragingen blijkt (art. 3:33 jo. 37). Een aanstelling als architect
impliceert volgens de verkeersopvattingen geen stilzwijgende volmacht om
schaderegelingen te treffen. In dit geval moet gewezen worden op art. 3:62 lid 2:
een bijzondere volmacht strekt tot het verrichten van handelingen die dienstig
kunnen zijn tot het bereiken van het doel, niet tot daarbuiten liggende
handelingen. Dan resteert de vraag of Sleutel in zijn vertrouwen wordt
beschermd door art. 3:61 lid 2: is bij hem een gerechtvaardigd vertrouwen
opgewekt dat Boom namens Van der Hoek een schaderegeling mocht treffen?
Wellicht heeft Sleutel daadwerkelijk op de bevoegdheid van Boom vertrouwd,
maar mijns inziens had hij niet zo snel die bevoegdheid mogen aannemen (vgl.
art. 3:11), zodat bij hem geen gerechtvaardigd vertrouwen is ontstaan en Van der
Hoek dus niet aan de schaderegeling gebonden is.
2. a. Ook hier moet worden beoordeeld of een volmacht tot stand is gekomen en zo
niet, of Bakker BV in gerechtvaardigd vertrouwen verkeerde ten aanzien van het
bestaan van de volmacht (art. 3:60 lid 1). Ten eerste ben ik van mening dat de
(stilzwijgende) volmacht niet bestond, aangezien weliswaar Tieleman chef
bouwplaats was, maar daaruit naar verkeersopvattingen niet het stilzwijgende
volmacht mag worden afgeleid dat Tielemans ook namens Hartman het veel
duurdere afvoeren van vervuilde grond mocht doen plaatsvinden. Heeft Bakker
BV gerechtvaardigd vertrouwd op het wel bestaan van een dergelijke volmacht?
Ik denk in casu van wel, gelet op art. 3:61 lid 2: Bakker BV vertrouwde erop dat
de chef bouwplaats ook bevoegd was beslissingen ten aanzien van de bouwplaats
namens Hartman te nemen, waaronder de afvoer van vervuilde grond. Hartman
heeft dit vertrouwen niet door zijn toedoen heeft gewekt, waardoor Hartman
gebonden moet worden geacht. Kortom: Tieleman was niet bevoegd, en Bakker
BV ging niet in gerechtvaardigd vertrouwen uit van diens bevoegdheid, waardoor
Hartman niet gebonden is (art. 3:61 lid 2).
b. Waarschijnlijk niet. Hiervoor is namelijk vereist dat Tielemans een
onrechtmatige gedraging heeft verricht als in art. 6:162 en deze gedraging in
dienst van Hartman heeft verricht, zodat Hartman daarvoor op grond van
art.6:170 aansprakelijk zou zijn. In casu was Tieleman weliswaar onbevoegd,
maar enkele onbevoegdheid schept geen onrechtmatige daad: daarvoor is vereist
dat Tieleman in strijd met het maatschappelijk betamelijke heeft gehandeld door
bijvoorbeeld te kwader trouw op te treden (Globe/Provincie Groningen). Hiervan
lijkt geen sprake te zijn. Ook is van aansprakelijkheid ex art. 6:172 geen sprake:
Tielemans was immers onbevoegd.
c. Dat lijkt er wel op, en wel op grond van art. 6:70: de gevolmachtigde staat in
voor het bestaan en de omvang van de volmacht (deze bestond dus niet ten
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,Burgerlijk Recht 2 Klapper 2016/2017
aanzien van de afvoer van vervuilde grond), hetgeen inhoudt dat Tieleman
schadeplichtig is jegens de wederpartij (Bakker BV) voor zijn onbevoegdheid.
3. In casu staat vast dat S. onbevoegd was de overeenkomst met H. aan te gaan.
Resteert de vraag of H. in gerechtvaardigd vertrouwen verkeerde dat S. wel
bevoegd was. Hiervoor is blijkens art. 3:61 lid 2 vereist dat door een verklaring of
gedraging (toedoen) van de korpschef H. in gerechtvaardigd vertrouwen
verkeerde omtrent de bevoegdheid van S. in casu is geen sprake van toedoen,
maar dan nog kan sprake zijn van bescherming van H., als het gerechtvaardigd
vertrouwen van H. in de risicosfeer ligt van de korpschef/de Rijkspolitie. In casu
draagt H. argumenten aan, ontleend aan Felix/Aruba. H. heeft in zoverre gelijk
dat S. een hoge ambtenaar was en gezien zijn positie wellicht dergelijke
contracten namens de Rijkspolitie mocht sluiten en dat de organisatie
ondoorzichtig was. Gelet op de aard van de functie, de aard van de transactie en
de ondoorzichtigheid is mijns inziens hier sprake van een terecht beroep op
gerechtvaardigd vertrouwen (hoewel ten aanzien van de ondoorzichtige
organisatiestructuur opgemerkt zou kunnen worden dat H. onderzoek in de zin
van art. 3:11 had moeten doen).
4. a. Dit hangt ervan af of sprake is van volmachtverlening of louter lastgeving (art.
3:61 resp. 7:414 lid 1). In het eerste geval verricht Beau in naam van Fiona de
rechtshandeling tot ruil, waardoor Fiona bij de rechtshandeling
(ruilovereenkomst) partij is ex art. 3:66 lid 1. In het tweede geval verricht Beau
de rechtshandeling in eigen naam, maar komen de economische (rechts)gevolgen
voor rekening van Fiona. Aangezien in casu gesproken wordt van ‘opdracht’ en
niet van het ‘in naam verrichten van een rechtshandeling’, is hier mijns inziens
sprake van lastgeving (waarbij de lasthebber de rechtshandeling in eigen naam
verricht) en niet van volmacht/vertegenwoordiging. Beau is dus partij bij de
overeenkomst (zie kribbebijtersarrest)
b. Op grond van art. 7:419 kan Beau, zonder zelf schade te hebben geleden, ten
behoeve van Fiona de schadevergoeding van Linda vorderen. Indien Beau dit
nalaat, kan Fiona op grond van art. 7:420 lid 1 dit recht om schadevergoeding te
vorderen middels schriftelijke verklaring aan Beau en Linda op zich doen
overgaan, waardoor ook Fiona de schadevergoeding kan vorderen, ondanks dat zij
geen partij is bij de overeenkomst.
5. a. Pieter Zalm heeft als lasthebber op eigen naam de rechtshandeling voor
rekening van lastgever Yakikushi. Yakikushi is dus zelf geen partij bij de
overeenkomst, terwijl de schade niet is geleden door Zalm. Op grond van art.
7:419 kan (de curator van) Zalm de derde, Xantic, aanspreken uit wanprestatie.
Nu hij dit nalaat en in staat van faillissement verkeert kan Yakikushi dit recht
op zich doen overgaan (soort separeren uit faillissement van Zalm) en zelf ageren
uit wanprestatie tegen Xantic, na een schriftelijke verklaring daartoe aan (de
curator van) Zalm en Xantic te hebben uitgebracht (art. 7:420 lid 1)
Is vastgesteld dat geen (stilzwijgende) volmacht voor de betreffende rechtshandeling is
verleend, dan:
Komt geen rechtshandeling tot stand tussen pseudo-volmachtgever en
wederpartij (a contrario art. 3:66 lid 1);
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
, Burgerlijk Recht 2 Klapper 2016/2017
Of er komt wel een rechtshandeling tot stand:
o Als er vertrouwensbescherming voor de derde is ex art. 3:61 lid 2 of 3:76;
o Of bekrachtiging door de pseudo-volmachtgever (art. 3:69).
Kribbebijtersarrest:
‘dat het antwoord op de vraag of iemand jegens een ander bij het sluiten van een
overeenkomst in eigen naam – dat wil zeggen als wederpartij van die ander – is
opgetreden, afhangt van hetgeen hij en die ander daaromtrent jegens elkaar hebben
verklaard en over en weer uit elkaars verklaringen en gedragingen hebben afgeleid en
mochten afleiden; dat een bevestigend antwoord op deze vraag, die van feitelijke aard is,
niet wordt uitgesloten door de omstandigheid dat die ander wist dat degene met wie hij
handelde, dit ten behoeve van een opdrachtgever deed; (...)
dat iemand die in eigen naam maar ten behoeve van een opdrachtgever met een ander
een overeenkomst sluit, in beginsel ook in eigen naam ten behoeve van die
opdrachtgever de uit die overeenkomst voortvloeiende rechten geldend kan maken;
dat dit met name ook geldt voor een vordering (...) strekkende tot vergoeding van de
schade die als gevolg van ontbinding van de overeenkomst wegens wanprestatie aan de
zijde van de partij jegens wie de wanprestatie is gepleegd, is geleden;’
Volmacht impliceert het in naam van de achterman handelen, terwijl lastgeving ook in
eigen naam kan. Lastgeving in naam van de lastgever impliceert dus een volmacht
(binnen de door de lastgevingovereenkomst getrokken grenzen). Volmacht impliceert
geen lastgeving, omdat volmacht een eenzijdige rechtshandeling is en lastgeving een
meerzijdige, waarmee samenhangt dat lastgeving een verplichting is krachtens
overeenkomst op rechtshandelingen voor rekening van de lastgever te verrichten en
volmacht een louter een bevoegdheid van de tussenpersoon waarvan hij geen gebruik
hoeft te maken.
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
