Inleiding IT-recht Collegeaantekeningen 2016/2017
Inleiding IT-recht
Collegeaantekeningen
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,Inleiding IT-recht Collegeaantekeningen 2016/2017
Inhoud
Inleiding IT-recht Week 1 HC A (15-11-2016, Recht in de digitale samenleving
(informatiesamenleving, techniek, recht)) .............................................................................................. 4
De digitale wereld ................................................................................................................................ 4
Inleiding IT-recht Week 1 HC B (18-11-2016, Internet Goverenance) ..................................................... 6
Internet Governance ............................................................................................................................ 6
Globalisering, privatisering en zelfregulering ...................................................................................... 7
Inleiding IT-recht Week 2 HC A (22-11-2016, e-overheid) ..................................................................... 10
Digitalisering van de overheid............................................................................................................ 10
Vormvereisten .................................................................................................................................... 11
Inleiding IT-recht Week 2 HC B (25-11-2016, Wet hergebruik overheidsinformatie) ........................... 13
Actualiteiten ....................................................................................................................................... 13
Wet hergebruik overheidsinformatie ................................................................................................ 13
Inleiding IT-recht Week 3 HC A (29-11-2016, Privacyrecht: vrijheid, eigendom en veiligheid) ............ 16
Traditioneel vs. Modern recht ........................................................................................................... 16
Privacyrecht........................................................................................................................................ 17
Inleiding IT-recht Week 3 HC B (2-12-2016, Privacyrecht: vrijheid, eigendom en veiligheid) ............... 18
Krachtenveld tussen privacy en openbaarheid.................................................................................. 18
Openbaarheid en ITransparency ........................................................................................................ 18
Eigendom vs. Privacy: juridische en technische dimensies van identificatie en anonimiteit ............ 19
Inleiding IT-recht Week 4 HC A (6-12-2016, Telecommunicatierecht) .................................................. 20
Context ............................................................................................................................................... 20
Telecommunicatiewet........................................................................................................................ 21
Spam ................................................................................................................................................... 22
Cookies ............................................................................................................................................... 22
Dataretentie ....................................................................................................................................... 23
Inleiding IT-recht Week 4 HC B (9-12-2016, Intellectueel Eigendomsrecht I) ....................................... 23
Context ............................................................................................................................................... 23
Intellectueel eigendomsrecht ............................................................................................................ 23
Auteursrecht ...................................................................................................................................... 24
Databankenrecht................................................................................................................................ 26
Inleiding IT-recht Week 5 HC A (13-12-2016, Intellectueel Eigendomsrecht II) .................................... 27
Merkenrecht....................................................................................................................................... 27
Handelsnamen ................................................................................................................................... 29
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,Inleiding IT-recht Collegeaantekeningen 2016/2017
Domeinnamen .................................................................................................................................... 29
Onrechtmatige daad .......................................................................................................................... 29
Handhaving ........................................................................................................................................ 30
Inleiding IT-recht Week 5 HC B (16-12-2016, IT-contracten)................................................................. 30
Automatiseringscontracten ............................................................................................................... 30
Standaardsoftware en maatwerksofware ......................................................................................... 31
Application Service Providing............................................................................................................. 32
Diensten rondom automatisering ...................................................................................................... 33
Inleiding IT-recht Week 6 HC A (20-12-2016, E-commerce) .................................................................. 33
Elektronische handel .......................................................................................................................... 33
Reclame op internet ........................................................................................................................... 34
Aansprakelijkheid van tussenpersonen ............................................................................................. 34
Inleiding IT-recht Week 6 HC B (23-12-2016, E-commerce) .................................................................. 35
Informatieplichten ............................................................................................................................. 35
Totstandkoming contracten ............................................................................................................... 36
Overeenkomsten op afstand.............................................................................................................. 36
Vorm en bewijs .................................................................................................................................. 36
Inleiding IT-recht Week 7 HC A (10-1-2017, Materieel Strafrecht) ....................................................... 37
Computercriminaliteit in enge zin...................................................................................................... 38
Computercriminaliteit in ruime zin I (aangepaste strafbepalingen) .................................................. 39
Computercriminaliteit in ruime zin II ('oude' bepalingen) ................................................................. 39
Inleiding IT-recht Week 7 HC B (13-1-2017, Formeel Strafrecht) .......................................................... 40
Grondslagen voor opsporingsmethodes ............................................................................................ 40
Capita bevoegdheden/dwangmiddelen in relatie tot IT .................................................................... 41
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,Inleiding IT-recht Collegeaantekeningen 2016/2017
Inleiding IT-recht Week 1 HC A (15-11-2016, Recht in de digitale
samenleving (informatiesamenleving, techniek, recht))
De digitale wereld
Informatietechnologie (IT) roept fundamentele nieuwe rechtsvragen op. De digitale wereld maakt niet
deel uit van de nationale of internationale wereld, omdat het daar zelfs bovenuit stijgt. De digitale
wereld is noch nationaal noch internationaal, omdat die termen uitgaan van een bepaald grondgebied,
terwijl de digitale wereld juist losgekoppeld is van de fysieke wereld. Wel zijn er bepaalde actoren in
dit netwerk van communicatie en technologie fysiek, zoals wijzelf. De digitale wereld is geen integraal
onderdeel van de/een nationale of internationale samenleving. Om de problemen en rechtsvragen die
hiermee samenhangen op te lossen, moet men zich bijvoorbeeld afvragen wat het gemeenschappelijke
belang bij IT en communicatie is. Het gaat wel om stoffelijke dingen in de fysieke wereld, maar die
zijn in verregaande mate gedigitaliseerd. Eigenlijk zou men dus niet het onderscheid fysieke wereld en
niet-fysieke wereld moeten hanteren, maar internet en niet-internet of wel IT en niet-IT. Twee trends
zijn globalisering en digitalisering:
Globalisering: bereik van communicatie en technologie vergroot aanzienlijk;
Digitalisering: identificatie verandert van organische entiteit naar digitale entiteit. De identiteit
van de achterliggende fysieke persoon hoeft niet eens meer vastgesteld te worden in de
digitale wereld. Soms leidt dit ertoe dat de kloof tussen de digitale en fysieke wereld
onoverbrugbaar wordt. Men zou zich zelfs kunnen afvragen of de regels volgens welke de
technologie gelden, niet de wetgeving zelf wordt die op de digitale wereld van toepassing is
(‘code is law’). Niet alleen de rechtssubjecten zijn gedigitaliseerd, maar ook het rechtsverkeer
(transacties en dergelijke) en voorwerpen (software gemakkelijk kopiëren en dergelijke).
Niet alleen de rechtssubjecten, rechtsverkeer en de voorwerpen daarvan worden gedigitaliseerd, maar
ook de verhouding tussen de overheid en subjecten verandert en digitaliseert daarmee (privatisering
e.d.). Dit wordt internet governance genoemd Staten krijgen daardoor een veranderde rol. Dit geldt
voor alle drie de traditionele rechtsmachten (wetgeving, bestuur en rechtspraak).
IT recht is modern nationaal én internationaal recht (eigenlijk exonationaal recht). Het IT-recht omvat
voorts rechtsvragen binnen alle rechtsgebieden en over primaire belangen (privacy, eigendom,
contracten, veiligheid, criminaliteit en dergelijke):
Staatsrecht: IT-recht omvat wetgeving bestuur en rechtspraak:
o Private regelgeving: internet governance, standaards en grondrechten;
o Privaat bestuur: overeenkomst bedrijven en Internetgebruikers;
o Private rechtspraak: Online Dispute Resolution (privaatrechtelijke rechtspraak).
Bedrijfsrecht (intellectuele eigendom, telewerken etc.);
Bestuursrecht: e-overheid (Awb Wob), veiligheid (bedrijven);
Privaatrecht: e-commerce, intellectuele eigendom, IT-contracten;
Strafrecht: computercrimialiteit.
Privacyrecht, Telecommunicatierecht, Belastingrecht, etc.
Deze rechtsgebieden zullen niet meer kunnen worden geïntegreerd binnen het traditionele recht.
Nieuwe problemen en regels moeten worden bedacht, ontwikkeld en toegepast en de oude regels zijn
veelal ongeschikt om rechtstreeks te kunnen worden toegepast op de nieuwe casus en problemen
(rechtsvinding en -vorming in plaats van rechtsgeleerdheid).
Er zijn dus rechtsvragen op alle klassieke vakgebieden, maar er zijn vooral rechtsgebied
overschrijdende rechtsvragen:
Welk recht is van toepassing en welke rechter is bevoegd (jurisdictie)? Klinkt als een
contradictio in terminis om je af te vragen welk recht van toepassing is buiten het nationale en
internationale recht, maar het is de realiteit.
IT en e-commerce en veiligheid e.d.
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
, Inleiding IT-recht Collegeaantekeningen 2016/2017
Ook regelgeving van de EU bevestigt het belang van de digitale wereld:
Richtlijnen, privacyrecht, digitale handtekening, e-commerce, intellectuele eigendom.
Computercriminaliteit, telecommunicatie etc.
Arresten van het Hof van justitie van de EU (oplossingen):
o Usedsoft: gedownload software (en muziek en films) zijn zaken en kunnen na koop
worden doorverkocht;
o Svensson: Hyperlink (verwijzing) geen inbreuk op Auteursrecht. Alleen het verwijzen
naar informatie is geen inbreuk op het auteursrecht omdat het niet gaat om verschaffen
of openbaar maken;
o Digital rights: Richtlijn Dataretentie is ongeldig;
o ACI/thuiskopie: het downloaden van illegale muziek (en software en films) is niet
toegestaan (tot dan downloaden mag, uploaden niet);
o Google: Search engine verwerkt persoonsgegevens (recht op verwijdering, recht om
vergeten te worden), maar dit is een illusie;
o Schrems-Data Protection Commissioner: De V.S is geen veilige haven (safe haven)
voor Europese persoonsgegevens.
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
Inleiding IT-recht
Collegeaantekeningen
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,Inleiding IT-recht Collegeaantekeningen 2016/2017
Inhoud
Inleiding IT-recht Week 1 HC A (15-11-2016, Recht in de digitale samenleving
(informatiesamenleving, techniek, recht)) .............................................................................................. 4
De digitale wereld ................................................................................................................................ 4
Inleiding IT-recht Week 1 HC B (18-11-2016, Internet Goverenance) ..................................................... 6
Internet Governance ............................................................................................................................ 6
Globalisering, privatisering en zelfregulering ...................................................................................... 7
Inleiding IT-recht Week 2 HC A (22-11-2016, e-overheid) ..................................................................... 10
Digitalisering van de overheid............................................................................................................ 10
Vormvereisten .................................................................................................................................... 11
Inleiding IT-recht Week 2 HC B (25-11-2016, Wet hergebruik overheidsinformatie) ........................... 13
Actualiteiten ....................................................................................................................................... 13
Wet hergebruik overheidsinformatie ................................................................................................ 13
Inleiding IT-recht Week 3 HC A (29-11-2016, Privacyrecht: vrijheid, eigendom en veiligheid) ............ 16
Traditioneel vs. Modern recht ........................................................................................................... 16
Privacyrecht........................................................................................................................................ 17
Inleiding IT-recht Week 3 HC B (2-12-2016, Privacyrecht: vrijheid, eigendom en veiligheid) ............... 18
Krachtenveld tussen privacy en openbaarheid.................................................................................. 18
Openbaarheid en ITransparency ........................................................................................................ 18
Eigendom vs. Privacy: juridische en technische dimensies van identificatie en anonimiteit ............ 19
Inleiding IT-recht Week 4 HC A (6-12-2016, Telecommunicatierecht) .................................................. 20
Context ............................................................................................................................................... 20
Telecommunicatiewet........................................................................................................................ 21
Spam ................................................................................................................................................... 22
Cookies ............................................................................................................................................... 22
Dataretentie ....................................................................................................................................... 23
Inleiding IT-recht Week 4 HC B (9-12-2016, Intellectueel Eigendomsrecht I) ....................................... 23
Context ............................................................................................................................................... 23
Intellectueel eigendomsrecht ............................................................................................................ 23
Auteursrecht ...................................................................................................................................... 24
Databankenrecht................................................................................................................................ 26
Inleiding IT-recht Week 5 HC A (13-12-2016, Intellectueel Eigendomsrecht II) .................................... 27
Merkenrecht....................................................................................................................................... 27
Handelsnamen ................................................................................................................................... 29
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,Inleiding IT-recht Collegeaantekeningen 2016/2017
Domeinnamen .................................................................................................................................... 29
Onrechtmatige daad .......................................................................................................................... 29
Handhaving ........................................................................................................................................ 30
Inleiding IT-recht Week 5 HC B (16-12-2016, IT-contracten)................................................................. 30
Automatiseringscontracten ............................................................................................................... 30
Standaardsoftware en maatwerksofware ......................................................................................... 31
Application Service Providing............................................................................................................. 32
Diensten rondom automatisering ...................................................................................................... 33
Inleiding IT-recht Week 6 HC A (20-12-2016, E-commerce) .................................................................. 33
Elektronische handel .......................................................................................................................... 33
Reclame op internet ........................................................................................................................... 34
Aansprakelijkheid van tussenpersonen ............................................................................................. 34
Inleiding IT-recht Week 6 HC B (23-12-2016, E-commerce) .................................................................. 35
Informatieplichten ............................................................................................................................. 35
Totstandkoming contracten ............................................................................................................... 36
Overeenkomsten op afstand.............................................................................................................. 36
Vorm en bewijs .................................................................................................................................. 36
Inleiding IT-recht Week 7 HC A (10-1-2017, Materieel Strafrecht) ....................................................... 37
Computercriminaliteit in enge zin...................................................................................................... 38
Computercriminaliteit in ruime zin I (aangepaste strafbepalingen) .................................................. 39
Computercriminaliteit in ruime zin II ('oude' bepalingen) ................................................................. 39
Inleiding IT-recht Week 7 HC B (13-1-2017, Formeel Strafrecht) .......................................................... 40
Grondslagen voor opsporingsmethodes ............................................................................................ 40
Capita bevoegdheden/dwangmiddelen in relatie tot IT .................................................................... 41
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
,Inleiding IT-recht Collegeaantekeningen 2016/2017
Inleiding IT-recht Week 1 HC A (15-11-2016, Recht in de digitale
samenleving (informatiesamenleving, techniek, recht))
De digitale wereld
Informatietechnologie (IT) roept fundamentele nieuwe rechtsvragen op. De digitale wereld maakt niet
deel uit van de nationale of internationale wereld, omdat het daar zelfs bovenuit stijgt. De digitale
wereld is noch nationaal noch internationaal, omdat die termen uitgaan van een bepaald grondgebied,
terwijl de digitale wereld juist losgekoppeld is van de fysieke wereld. Wel zijn er bepaalde actoren in
dit netwerk van communicatie en technologie fysiek, zoals wijzelf. De digitale wereld is geen integraal
onderdeel van de/een nationale of internationale samenleving. Om de problemen en rechtsvragen die
hiermee samenhangen op te lossen, moet men zich bijvoorbeeld afvragen wat het gemeenschappelijke
belang bij IT en communicatie is. Het gaat wel om stoffelijke dingen in de fysieke wereld, maar die
zijn in verregaande mate gedigitaliseerd. Eigenlijk zou men dus niet het onderscheid fysieke wereld en
niet-fysieke wereld moeten hanteren, maar internet en niet-internet of wel IT en niet-IT. Twee trends
zijn globalisering en digitalisering:
Globalisering: bereik van communicatie en technologie vergroot aanzienlijk;
Digitalisering: identificatie verandert van organische entiteit naar digitale entiteit. De identiteit
van de achterliggende fysieke persoon hoeft niet eens meer vastgesteld te worden in de
digitale wereld. Soms leidt dit ertoe dat de kloof tussen de digitale en fysieke wereld
onoverbrugbaar wordt. Men zou zich zelfs kunnen afvragen of de regels volgens welke de
technologie gelden, niet de wetgeving zelf wordt die op de digitale wereld van toepassing is
(‘code is law’). Niet alleen de rechtssubjecten zijn gedigitaliseerd, maar ook het rechtsverkeer
(transacties en dergelijke) en voorwerpen (software gemakkelijk kopiëren en dergelijke).
Niet alleen de rechtssubjecten, rechtsverkeer en de voorwerpen daarvan worden gedigitaliseerd, maar
ook de verhouding tussen de overheid en subjecten verandert en digitaliseert daarmee (privatisering
e.d.). Dit wordt internet governance genoemd Staten krijgen daardoor een veranderde rol. Dit geldt
voor alle drie de traditionele rechtsmachten (wetgeving, bestuur en rechtspraak).
IT recht is modern nationaal én internationaal recht (eigenlijk exonationaal recht). Het IT-recht omvat
voorts rechtsvragen binnen alle rechtsgebieden en over primaire belangen (privacy, eigendom,
contracten, veiligheid, criminaliteit en dergelijke):
Staatsrecht: IT-recht omvat wetgeving bestuur en rechtspraak:
o Private regelgeving: internet governance, standaards en grondrechten;
o Privaat bestuur: overeenkomst bedrijven en Internetgebruikers;
o Private rechtspraak: Online Dispute Resolution (privaatrechtelijke rechtspraak).
Bedrijfsrecht (intellectuele eigendom, telewerken etc.);
Bestuursrecht: e-overheid (Awb Wob), veiligheid (bedrijven);
Privaatrecht: e-commerce, intellectuele eigendom, IT-contracten;
Strafrecht: computercrimialiteit.
Privacyrecht, Telecommunicatierecht, Belastingrecht, etc.
Deze rechtsgebieden zullen niet meer kunnen worden geïntegreerd binnen het traditionele recht.
Nieuwe problemen en regels moeten worden bedacht, ontwikkeld en toegepast en de oude regels zijn
veelal ongeschikt om rechtstreeks te kunnen worden toegepast op de nieuwe casus en problemen
(rechtsvinding en -vorming in plaats van rechtsgeleerdheid).
Er zijn dus rechtsvragen op alle klassieke vakgebieden, maar er zijn vooral rechtsgebied
overschrijdende rechtsvragen:
Welk recht is van toepassing en welke rechter is bevoegd (jurisdictie)? Klinkt als een
contradictio in terminis om je af te vragen welk recht van toepassing is buiten het nationale en
internationale recht, maar het is de realiteit.
IT en e-commerce en veiligheid e.d.
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
, Inleiding IT-recht Collegeaantekeningen 2016/2017
Ook regelgeving van de EU bevestigt het belang van de digitale wereld:
Richtlijnen, privacyrecht, digitale handtekening, e-commerce, intellectuele eigendom.
Computercriminaliteit, telecommunicatie etc.
Arresten van het Hof van justitie van de EU (oplossingen):
o Usedsoft: gedownload software (en muziek en films) zijn zaken en kunnen na koop
worden doorverkocht;
o Svensson: Hyperlink (verwijzing) geen inbreuk op Auteursrecht. Alleen het verwijzen
naar informatie is geen inbreuk op het auteursrecht omdat het niet gaat om verschaffen
of openbaar maken;
o Digital rights: Richtlijn Dataretentie is ongeldig;
o ACI/thuiskopie: het downloaden van illegale muziek (en software en films) is niet
toegestaan (tot dan downloaden mag, uploaden niet);
o Google: Search engine verwerkt persoonsgegevens (recht op verwijdering, recht om
vergeten te worden), maar dit is een illusie;
o Schrems-Data Protection Commissioner: De V.S is geen veilige haven (safe haven)
voor Europese persoonsgegevens.
Edwin van der Velde Rijksuniversiteit Groningen
