MA301 HC Hormonale therapie binnen de oncologie
Arief Lalmohamed
Aromataseremmers:
Anastrozol, exemestaan, letrozol (alle drie oraal)
Effect:
- Remming van de groei van oestrogeenreceptor-positieve tumoren;
- Regressie van oestrogeenreceptor-positieve tumoren.
Werkingsmechanisme:
Remmen selectief, competitief (anastrozol, letrozol) of irreversibel (exemestaan) het enzym aromatase in de
perifere weefsels. Hierdoor neemt de vorming van oestrogenen (estradiol, estron) uit androgene precursors
(androsteendion en testosteron) af.
Bijwerkingen:
Opvliegers, hoofdpijn, osteoporose(soms leidend tot fracturen); alopecia, hypercholesterolemie,
hypertensie
De belangrijkste vormen van hormonale therapie binnen de oncologie.
Het gaat hier voornamelijk over indicaties prostaat en borstkanker. De hormonale huishouding testosteron en
oestrogenen de overhand hebben bij malige prostaat en borstkanker. Daarom vormt de hormonale therapie hier
een belangrijke rol in.
Hormonale behandeling van prostaat kanker. De mortaliteit van prostaatkanker is aanzienlijk gedaald sinds eind
jaren 90. Deels is dit door de betere zorg maar zeker ook door de introductie en betere inzet van hormonale
therapie bij prostaatkanker.
Linksboven afbeelding T=1 met een hele kleine primaire tumor in het prostaat. Bij T=4 afbeelding rechtsonder
waarbij de tumor zich echt verspreid naar de zaadblaasjes. Op het moment dat de prostaatkanker stadiëring 3 of 4
heeft bereikt, dan kan dit een indicatie zijn om hormonale therapie te starten. De belangrijkste indicatie is echter
wanneer de tumor zich heeft uitgezaaid en dus gemetastaseerd naar andere organen. Dit is een harde indicatie om
te beginnen met hormonale therapie.
1
, Een van de belangrijkste groepen hormonale therapieën zijn de LHRH-agonisten(bv busereline, gosereline en
leuproreline). De normale testosteron huishouding begint helemaal bovenin bij de hypothalamus. De
hypothalamus scheid LHRH uit waardoor de hypofyse wordt geactiveerd om FSH en LH te maken. Met name LH
zet de testescellen weer aan om testosteron te produceren wat op zijn beurt weer de testes aanzet om te kunnen
groeien. De testosteron heeft ook weer een negatieve feedback loop heeft richting de hypofyse en hypothalamus
zodat de groei op een gecontroleerde manier plaatsvindt. Dat is dus ook precies waar de LHRH-agonisten gebruik
van maken. De LHRH-agonisten over-stimuleren de hypofyse waardoor in het begin extreem meer testosteron
krijgt wat weer een negatieve feedback heeft op de hypofyse en hypothalamus en op een langere termijn juist
weer heel weinig testosteron input hebt zitten. Dit is fysueel in de afbeelding hieronder te zien.
2
Arief Lalmohamed
Aromataseremmers:
Anastrozol, exemestaan, letrozol (alle drie oraal)
Effect:
- Remming van de groei van oestrogeenreceptor-positieve tumoren;
- Regressie van oestrogeenreceptor-positieve tumoren.
Werkingsmechanisme:
Remmen selectief, competitief (anastrozol, letrozol) of irreversibel (exemestaan) het enzym aromatase in de
perifere weefsels. Hierdoor neemt de vorming van oestrogenen (estradiol, estron) uit androgene precursors
(androsteendion en testosteron) af.
Bijwerkingen:
Opvliegers, hoofdpijn, osteoporose(soms leidend tot fracturen); alopecia, hypercholesterolemie,
hypertensie
De belangrijkste vormen van hormonale therapie binnen de oncologie.
Het gaat hier voornamelijk over indicaties prostaat en borstkanker. De hormonale huishouding testosteron en
oestrogenen de overhand hebben bij malige prostaat en borstkanker. Daarom vormt de hormonale therapie hier
een belangrijke rol in.
Hormonale behandeling van prostaat kanker. De mortaliteit van prostaatkanker is aanzienlijk gedaald sinds eind
jaren 90. Deels is dit door de betere zorg maar zeker ook door de introductie en betere inzet van hormonale
therapie bij prostaatkanker.
Linksboven afbeelding T=1 met een hele kleine primaire tumor in het prostaat. Bij T=4 afbeelding rechtsonder
waarbij de tumor zich echt verspreid naar de zaadblaasjes. Op het moment dat de prostaatkanker stadiëring 3 of 4
heeft bereikt, dan kan dit een indicatie zijn om hormonale therapie te starten. De belangrijkste indicatie is echter
wanneer de tumor zich heeft uitgezaaid en dus gemetastaseerd naar andere organen. Dit is een harde indicatie om
te beginnen met hormonale therapie.
1
, Een van de belangrijkste groepen hormonale therapieën zijn de LHRH-agonisten(bv busereline, gosereline en
leuproreline). De normale testosteron huishouding begint helemaal bovenin bij de hypothalamus. De
hypothalamus scheid LHRH uit waardoor de hypofyse wordt geactiveerd om FSH en LH te maken. Met name LH
zet de testescellen weer aan om testosteron te produceren wat op zijn beurt weer de testes aanzet om te kunnen
groeien. De testosteron heeft ook weer een negatieve feedback loop heeft richting de hypofyse en hypothalamus
zodat de groei op een gecontroleerde manier plaatsvindt. Dat is dus ook precies waar de LHRH-agonisten gebruik
van maken. De LHRH-agonisten over-stimuleren de hypofyse waardoor in het begin extreem meer testosteron
krijgt wat weer een negatieve feedback heeft op de hypofyse en hypothalamus en op een langere termijn juist
weer heel weinig testosteron input hebt zitten. Dit is fysueel in de afbeelding hieronder te zien.
2
