Structuuropzetten blok 2.7: orthopedagogiek
Inhoudsopgave
...................................................................................................................................................................... 3
Probleem 1: persoonlijkheidsstoornis............................................................................................................ 4
L1: wat is het verschil tussen temperament en persoonlijkheid?.....................................................................4
Prins......................................................................................................................................................................4
L2: wanneer spreek je van een Persoonlijkheidsstoornis?...................................................................................6
Kennisclip..............................................................................................................................................................6
L3: hoe wordt een stoornis/gedragsprobleem vastgesteld?.............................................................................7
L4: wat is de relatie tussen psychopathologie en persoonlijkheid?..................................................................8
Prins......................................................................................................................................................................8
Pauw en mervielde...............................................................................................................................................9
Shiner en caspi......................................................................................................................................................9
Probleem 2: ADHD....................................................................................................................................... 11
L1: wat is ADHD, wat zijn de kenmerken van ADHD?.....................................................................................11
Kennisclip ADHD deel 1......................................................................................................................................11
Kennisclip ADHD deel 2......................................................................................................................................12
Verhulst H11 blz 226 (digitaal 328)....................................................................................................................13
Prins handboek Klinische ontwikkeling H12 (dig. 287-308)...............................................................................13
L2: wat zijn de oorzaken van ADHD?............................................................................................................. 13
Prins (287-308)...................................................................................................................................................13
Wicks-Nelson (2015)..........................................................................................................................................14
Barkley aandachtsmodel (gecombineerde ADHD type) = multifaced model.....................................................14
L3 hoe kun je ADHD diagnosticeren?............................................................................................................ 16
Prins....................................................................................................................................................................16
Wicks-Nelson (2015)..........................................................................................................................................17
Verhulst..............................................................................................................................................................17
L4 hoe kun je ADHD behandelen?................................................................................................................. 17
Wicks-Nelson......................................................................................................................................................18
Jensen (2007).....................................................................................................................................................18
Verhulst..............................................................................................................................................................18
Probleem 3: ODD/CD................................................................................................................................... 20
, L1: Wat zijn de criteria/kenmerken van externaliserende gedragsproblemen..................................................21
(specifiek ODD/CD)............................................................................................................................................21
Kennisclip – ODD/CD..........................................................................................................................................21
Verhulst H12.......................................................................................................................................................23
L2: Wat zijn mogelijke oorzaken en/of verklaringen voor deze externaliserende gedragsproblemen?............23
Prins....................................................................................................................................................................23
Wicks-Nelson......................................................................................................................................................26
L3: Hoe kun je ODD/CD diagnosticeren?............................................................................................................26
Verhulst H12.......................................................................................................................................................26
Wicks-Nelson......................................................................................................................................................27
Prins....................................................................................................................................................................27
L4: hoe kun je deze externaliserende gedragsproblemen behandelen?............................................................27
Probleem 4: autismespectrumstoornis......................................................................................................... 29
L1: wat is autisme, wat zijn de kenmerken van autisme?..................................................................................29
Kennisclip autisme deel 1: DSM-5 criteria..........................................................................................................29
Kennisclip autisme deel 2: beloop stroonis, bijkomende problemen, prevalentie, comorbiditeit......................30
L2: wat zijn de oorzaken en/of verklaringen voor autisme?..............................................................................31
Prins....................................................................................................................................................................32
L3: hoe kun je autisme diagnosticeren?.............................................................................................................32
Prins....................................................................................................................................................................32
L4: hoe kun je autisme behandelen?..................................................................................................................33
Prins....................................................................................................................................................................33
Wicks & Nelson...................................................................................................................................................35
Probleem 5 – leerstoornissen (dyslexie en dyscalculie).................................................................................36
L1: wat zijn leerstoornissen (dyslexie/dyscalculie)?...........................................................................................36
Kennisclip leerstoornissen deel 1 DSM criteria dyslexie en dyscalculie..............................................................36
Kennisclip deel 2 prevalentie, geslachtsverschillen, comorbiditeit en verloop..................................................38
Ghesquiere, 2011...............................................................................................................................................38
Verhulst..............................................................................................................................................................39
L2: hoe zijn dyslexie en dyscalculie te verklaren? Automatiseren......................................................................39
Ghesquiere.........................................................................................................................................................39
Wicks & Nelson...................................................................................................................................................40
Verhulst..............................................................................................................................................................41
Prins....................................................................................................................................................................41
L3: hoe kun je leerstoornissen diagnosticeren?..................................................................................................42
Protocol..............................................................................................................................................................42
L4: Hoe kun je leerstoornissen behandelen?......................................................................................................43
Ghesquiere.........................................................................................................................................................43
, Wicks & Nelson...................................................................................................................................................43
Probleem 6: stemmingsstoornissen.............................................................................................................. 44
L1: Wat zijn criteria/kenmerken van depressie en andere stemmingsstoornissen?..........................................44
Kennisclip stemmingsstoornissen deel 1 (DSM-criteria algemeen, depressie en bipolair)................................44
Kennisclip stemmingsstoornissen deel 2 (prevalentie, beloop/prognose, differentiaal diagnose en
comorbiditeit + rol SES)......................................................................................................................................46
L2: Wat zijn mogelijke oorzaken en verklaringen voor stemmingsstoornissen?..............................................47
L3: wat zijn verschillen tussen jongens en meisjes in verklaringen voor stemmingsstoornissen? Mezulis........50
Verhulst..............................................................................................................................................................52
L4: welke interventies zijn er voor deze problemen?..........................................................................................52
Probleem 7: Angststoornissen...................................................................................................................... 55
L1: Wat zijn kenmerken van angststoornissen (soorten)?..................................................................................55
Wat is angst?......................................................................................................................................................55
Wanneer is angst problematisch?......................................................................................................................55
Welke subtypen zijn er? (overeenkomsten/verschillen).....................................................................................56
Kennisclip 2.........................................................................................................................................................56
Kennisclip 3.........................................................................................................................................................57
Leerdoel 2: wat zijn de oorzaken van een angststoornis?..................................................................................58
Leerdoel 3: hoe wordt het gediagnosticeerd?....................................................................................................61
Leerdoel 4: hoe wordt het behandeld?..............................................................................................................61
, Probleem 1: persoonlijkheidsstoornis
L1: wat is het verschil tussen temperament en persoonlijkheid?
Prins
Temperament
Aangeboren/genetisch
Vroeg in ontwikkeling aanwezig
Consistent in verschillende situ’s
Voorloper van uiteindelijke persoonlijkheid (klassieke benadering)
Persoonlijkheid
Vloeit voort uit temperament, te zien in volwassenheid (klassieke opvatting)
Minder genetische basis, komt later tot uiting
Theorieën/modellen temperament
1. Gedragsstijlen benadering (Thomas en Chess)
Persoonlijkheidsontwikkeling: interactie tussen temperamentfactoren en omgeving ,
hiermee aandacht voor de individuele verschillen bij het kind
9 categorieën
3 soorten persoonlijkheidseigenschappen (temperament)
Gemakkelijke kind: positieve stemming
Moeilijk kind: negatieve stemming
Traag-op-gang-komende kind: negatieve gemoedsstemming
Kritiek: op methode, getest op 144 baby’s, maar gebaseerd op 22 kids
2. Kritische benadering/ Criteriale benadering (Buss en Plomin)
Temparament ontwikkeling voorloper op volwassen persoonlijkheid
- Terugkoppeling klassieke benadering
Meer gebaseerd op volwassenen
5 criteria
4 dimensies
3. Psychobiologische benadering (Rothbart)
Psychobiologische processen bepalen het temperament in de vorm van zelf-
regulatie en reactiviteit (reactie op prikkel)
3 dimensies temperament
- Negative affect
- Surgency
- Effortful control
4. Goldsmith en Campos
Inhoudsopgave
...................................................................................................................................................................... 3
Probleem 1: persoonlijkheidsstoornis............................................................................................................ 4
L1: wat is het verschil tussen temperament en persoonlijkheid?.....................................................................4
Prins......................................................................................................................................................................4
L2: wanneer spreek je van een Persoonlijkheidsstoornis?...................................................................................6
Kennisclip..............................................................................................................................................................6
L3: hoe wordt een stoornis/gedragsprobleem vastgesteld?.............................................................................7
L4: wat is de relatie tussen psychopathologie en persoonlijkheid?..................................................................8
Prins......................................................................................................................................................................8
Pauw en mervielde...............................................................................................................................................9
Shiner en caspi......................................................................................................................................................9
Probleem 2: ADHD....................................................................................................................................... 11
L1: wat is ADHD, wat zijn de kenmerken van ADHD?.....................................................................................11
Kennisclip ADHD deel 1......................................................................................................................................11
Kennisclip ADHD deel 2......................................................................................................................................12
Verhulst H11 blz 226 (digitaal 328)....................................................................................................................13
Prins handboek Klinische ontwikkeling H12 (dig. 287-308)...............................................................................13
L2: wat zijn de oorzaken van ADHD?............................................................................................................. 13
Prins (287-308)...................................................................................................................................................13
Wicks-Nelson (2015)..........................................................................................................................................14
Barkley aandachtsmodel (gecombineerde ADHD type) = multifaced model.....................................................14
L3 hoe kun je ADHD diagnosticeren?............................................................................................................ 16
Prins....................................................................................................................................................................16
Wicks-Nelson (2015)..........................................................................................................................................17
Verhulst..............................................................................................................................................................17
L4 hoe kun je ADHD behandelen?................................................................................................................. 17
Wicks-Nelson......................................................................................................................................................18
Jensen (2007).....................................................................................................................................................18
Verhulst..............................................................................................................................................................18
Probleem 3: ODD/CD................................................................................................................................... 20
, L1: Wat zijn de criteria/kenmerken van externaliserende gedragsproblemen..................................................21
(specifiek ODD/CD)............................................................................................................................................21
Kennisclip – ODD/CD..........................................................................................................................................21
Verhulst H12.......................................................................................................................................................23
L2: Wat zijn mogelijke oorzaken en/of verklaringen voor deze externaliserende gedragsproblemen?............23
Prins....................................................................................................................................................................23
Wicks-Nelson......................................................................................................................................................26
L3: Hoe kun je ODD/CD diagnosticeren?............................................................................................................26
Verhulst H12.......................................................................................................................................................26
Wicks-Nelson......................................................................................................................................................27
Prins....................................................................................................................................................................27
L4: hoe kun je deze externaliserende gedragsproblemen behandelen?............................................................27
Probleem 4: autismespectrumstoornis......................................................................................................... 29
L1: wat is autisme, wat zijn de kenmerken van autisme?..................................................................................29
Kennisclip autisme deel 1: DSM-5 criteria..........................................................................................................29
Kennisclip autisme deel 2: beloop stroonis, bijkomende problemen, prevalentie, comorbiditeit......................30
L2: wat zijn de oorzaken en/of verklaringen voor autisme?..............................................................................31
Prins....................................................................................................................................................................32
L3: hoe kun je autisme diagnosticeren?.............................................................................................................32
Prins....................................................................................................................................................................32
L4: hoe kun je autisme behandelen?..................................................................................................................33
Prins....................................................................................................................................................................33
Wicks & Nelson...................................................................................................................................................35
Probleem 5 – leerstoornissen (dyslexie en dyscalculie).................................................................................36
L1: wat zijn leerstoornissen (dyslexie/dyscalculie)?...........................................................................................36
Kennisclip leerstoornissen deel 1 DSM criteria dyslexie en dyscalculie..............................................................36
Kennisclip deel 2 prevalentie, geslachtsverschillen, comorbiditeit en verloop..................................................38
Ghesquiere, 2011...............................................................................................................................................38
Verhulst..............................................................................................................................................................39
L2: hoe zijn dyslexie en dyscalculie te verklaren? Automatiseren......................................................................39
Ghesquiere.........................................................................................................................................................39
Wicks & Nelson...................................................................................................................................................40
Verhulst..............................................................................................................................................................41
Prins....................................................................................................................................................................41
L3: hoe kun je leerstoornissen diagnosticeren?..................................................................................................42
Protocol..............................................................................................................................................................42
L4: Hoe kun je leerstoornissen behandelen?......................................................................................................43
Ghesquiere.........................................................................................................................................................43
, Wicks & Nelson...................................................................................................................................................43
Probleem 6: stemmingsstoornissen.............................................................................................................. 44
L1: Wat zijn criteria/kenmerken van depressie en andere stemmingsstoornissen?..........................................44
Kennisclip stemmingsstoornissen deel 1 (DSM-criteria algemeen, depressie en bipolair)................................44
Kennisclip stemmingsstoornissen deel 2 (prevalentie, beloop/prognose, differentiaal diagnose en
comorbiditeit + rol SES)......................................................................................................................................46
L2: Wat zijn mogelijke oorzaken en verklaringen voor stemmingsstoornissen?..............................................47
L3: wat zijn verschillen tussen jongens en meisjes in verklaringen voor stemmingsstoornissen? Mezulis........50
Verhulst..............................................................................................................................................................52
L4: welke interventies zijn er voor deze problemen?..........................................................................................52
Probleem 7: Angststoornissen...................................................................................................................... 55
L1: Wat zijn kenmerken van angststoornissen (soorten)?..................................................................................55
Wat is angst?......................................................................................................................................................55
Wanneer is angst problematisch?......................................................................................................................55
Welke subtypen zijn er? (overeenkomsten/verschillen).....................................................................................56
Kennisclip 2.........................................................................................................................................................56
Kennisclip 3.........................................................................................................................................................57
Leerdoel 2: wat zijn de oorzaken van een angststoornis?..................................................................................58
Leerdoel 3: hoe wordt het gediagnosticeerd?....................................................................................................61
Leerdoel 4: hoe wordt het behandeld?..............................................................................................................61
, Probleem 1: persoonlijkheidsstoornis
L1: wat is het verschil tussen temperament en persoonlijkheid?
Prins
Temperament
Aangeboren/genetisch
Vroeg in ontwikkeling aanwezig
Consistent in verschillende situ’s
Voorloper van uiteindelijke persoonlijkheid (klassieke benadering)
Persoonlijkheid
Vloeit voort uit temperament, te zien in volwassenheid (klassieke opvatting)
Minder genetische basis, komt later tot uiting
Theorieën/modellen temperament
1. Gedragsstijlen benadering (Thomas en Chess)
Persoonlijkheidsontwikkeling: interactie tussen temperamentfactoren en omgeving ,
hiermee aandacht voor de individuele verschillen bij het kind
9 categorieën
3 soorten persoonlijkheidseigenschappen (temperament)
Gemakkelijke kind: positieve stemming
Moeilijk kind: negatieve stemming
Traag-op-gang-komende kind: negatieve gemoedsstemming
Kritiek: op methode, getest op 144 baby’s, maar gebaseerd op 22 kids
2. Kritische benadering/ Criteriale benadering (Buss en Plomin)
Temparament ontwikkeling voorloper op volwassen persoonlijkheid
- Terugkoppeling klassieke benadering
Meer gebaseerd op volwassenen
5 criteria
4 dimensies
3. Psychobiologische benadering (Rothbart)
Psychobiologische processen bepalen het temperament in de vorm van zelf-
regulatie en reactiviteit (reactie op prikkel)
3 dimensies temperament
- Negative affect
- Surgency
- Effortful control
4. Goldsmith en Campos
