Samenvatting Kunst Algemeen Hoofdstuk 5: Burgerlijke Cultuur van Nederland, Havo 4/5

Hoofdstuk 1:

Tragedies en komedies (Theater)
- 6e eeuw v.Chr.
- Dionysus: dagenlange feesten
- Tragedie: treurspel, ernstig, exitus infelix (niet blij eind)
 Doel: een reinigende invloed uit te oefenen op de geest van de toeschouwers
de zogenaamde catharsis.
- Komedie: blijspel, satirisch, seksueel, ‘geëngageerd’ (maatschappelijk betrokken
kunst), exitus felix (een blij eind)
 Doel: te amuseren en met humor aan het lachen te maken
- Aeschylus, Sophocles, Euripides
- Thema: onoplosbaar conflict


- Aristoteles (filosoof = liefde voor de wijsheid)
 Eenheid van tijd, plaats en handeling !!!!
 Angst en medelijden voelen -> catharsis (reiniging)
 Herkenning en identificatie -> leven beter begrijpen
 Saamhorigheid
 Het zet aan tot gesprek (ethiek)
- Hoe zag het theater eruit?
 Halve cirkel
 Speelvlak: cirkel (orchestra)
 Scènegebouw: kleedruimte
 15.000 bezoekers


Mythische muziek en godenbeelden (Muziek)

- Mythologie: Apollo (Lier & Kithara, snaren) vs. Dionysus (Aulos, fluit)
- Pythagoras:
 Muziektheorie (intervallen: toonafstanden)
 Muziek & wiskunde: het legt de harmonie en orde van het universum bloot
 Consonant en Dissonant
- Goede muziek betekent goed leven
- Rome: uitwisseling van kennis met andere culturen:
 Blaasinstrumenten
 Christendom stopt abrupt met de muzikale optreden van de Romeinen

- Klassieke beeldhouwkunsten:
 ‘Perfecte en atletische lichaam’
 Grieken: evenwicht tussen natuurgetrouwheid en idealisatie (geen persoon,
maar volmaakt menstype)

,  Romeinen: lijkt op Griekse voorbeeld en wel persoonlijk en weergave van een
heerser.


Tempels en amfitheaters (Beeldende kunst)
Grieken:
- Zuilen -> bouworde
 Dorisch, Ionisch, Korintisch
 Architraaf

Romeinen:
 Bakstenen (gietbeton)
 Boogconstructies: aquaducten en bruggen
 Vitrivius: Romeinse bouwmeester

Romeinse theaters:
 Verhoogd podium
 Zuilen dienen als decor
 Amfitheater: Colosseum (stadion)
 Halfzuilen en pilasters (pilaar)

Renaissance:
 Wedergeboorte van de Klassieke oudheid vanaf 1400

Christendom:
 313 Keizer Constatijn: geloofsvrijheid
 Griekse en Romeinse kunst is volgens de Christelijke dogma: ‘heidens’
 West Romeinse Rijk wordt overgenomen door:
- Germanen
- Hunnen
-


Hoofdstuk 2:
De Europese samenleving tijdens de middeleeuwen:
- Katholieke geloof verspreidde zich over Europa.
- Standenmaatschappij:
- Geestelijkheid (Oratores)
- Adel (Bellatores)
- Boeren en burgers

Invloed Katholieke kerk:
- Het laatste oordeel: beslissing of je in de hemel zou komen.
- Handel in aflaten leverde veel geld op.
- Mariadevotie en heiligenverering.

, o Relieken: overblijfselen van heiligen.
o Pelgrimstochten naar belangrijke relieken.
o Verspreiden en in stand houden christendom.
o Kerkelijke feestdagen met uitbeelding van Bijbelse verhalen.

Ontstaan scholen en universiteiten:
- Vanaf 1200 bedelorden, verleenden diensten aan de stad.

Kathedraalscholen:
- vrije kunsten (artes liberales)
- ambachten (artes mechanicae)
Ontstaan van universiteiten

Verbinding religie, natuur en wetenschap
- onderwijs ingericht op basis van scholastiek.
- Verbinding leer Katholieke Kerk en filosofen uit de klassieke oudheid
- Bestiaria gebaseerd op onder meer klassieke en Bijbelse bronnen.

Opdrachtgevers en de rol van kunst:
- Kerk is belangrijkste opdrachtgever
- Kunst ten dienste van het geloof:
o Religieuze functie
o Educatieve functie
- Kunstenaars hadden weinig aanzien

Bijdrage riddercultuur aan liedcultuur en dans:
Riddercultuur:
- Hoofs gedrag
- Hoofse liefde

Liederen:
- Onbereikbare liefde
- Heldendaden
- Troubadours en vaganten

Hoofse dans:
- Begin hofdansen

Verschillen in geloofsopvatting van kloosterorden:
- Kloosters kregen steeds meer kapitaal
- Cluniacenzers:
- Leven in rijkdom en luxe, ter ere van God
- Veel geld voor kunst

Cisterciënzers
- leven in soberheid, in navolging van Christus.