Week Onderwerp Jurisprudentie
1 Handhaving: bestuurssancties I • EHRM Öztürk
• EHRM Saunders
• ABRvS Inspectie kinderopvang
2 Handhaving: bestuurssancties II • ABRvS Chalet Caris
• ABRvS Ligplaats Goes
• ABRvS Gedoogde Hoogeloonse stal
• ABRvS Amsterdams dakterras
3 Handhaving: bestuurlijke en andere sancties • HR Punitieve boete en sr. onrechtmatig
verkregen bewijs
• HR Zomerhuisje Nieuwveen
• ABRvS Ahold Vastgoed B.V.
• ABRvS Bestuurlijke waarschuwing
4 Hist. ontwikkeling stelsel bestuursrechtelijke -
rechtsbescherming & bevoegdheid bestuursrechter
5 Algemene karakteristieken bestuursprocesrecht en • ABRvS Zwarte Piet
ontvankelijkheidsvereisten • ABRvS Bibob-beleidsregels Eindhoven
6 Bezwaarschriftprocedure, procedure bij • ABRvS SenterNovem
bestuursrechter & voorlopige • ABRvS Bibob-beleidsregels Eindhoven
voorzieningenprocedure
7 Trechtermodel, bewijsrecht & omvang van het geding • CRvB Ambtshalve aanvulling rechtsgronden
• ABRvS Winterbewaarprei
• CRvB Strijd met goede procesorde
• CRvB Aangepaste auto
• ABRvS B&B Den Bosch
• ABRvS Aanlijngebod Bordeaux dog
• ABRvS Prostitutie-inrichtingen A-kwartier
8 Uitspraakbevoegdheden & bestuurlijke lus • ABRvS Planschade Oisterwijk
• ABRvS Omega Properties
• ABRvS Paardenstal Haaren
9 Taakverdeling bestuursrechter & burgerlijke rechter • HR Noordwijkerhout/Guldemond
• HR Heesch/Van de Akker
• HR Leenders/Ubbergen
• HR Van Gog/Nederweert
• HR St. Oedenrode/Van Aerle
• HR Togolese asielzoekster
10 Taakverdeling bestuursrechter & burgerlijke rechter • HR Amsterdam/IKON
• ABRvS Benzinestation Ameland
• ABRvS Interbest
11 Nadeelcompensatie bij rechtmatig • HR Duinwaterleiding
overheidshandelen • ABRvS Paul Krugerbrug I
• HR Varkensmester I; Leffers/Staat
• ABRvS Van Vlodrop
• ABRvS Venlo; égalité-beginsel
• HR Asha Horeca BV/Amersfoort
• ABRvS AH Cassandraplein
• ABRvS Tipgeld bouwfraude
12 EVRM en Unierecht • EHRM Golder
• EHRM Benthem
• HvJ EG Francovich
• EHRM Schouten en Meldrum
• EHRM Kleyn
• HvJ EG Kühne en Heitz
• HvJ EG Van der Weer e.a./Nederland
• HvJ EU Dominguez
• ABRvS Uniformering redelijke termijn
• EHRM Korosec
• HvJ EU Puskár
Week 1 – Handhaving: bestuurssancties I
,Handhaving
Bestuursrechtelijk toezicht moet worden onderscheiden van strafrechtelijke opsporing.
Bij een gebrek aan bestuursrechtelijk toezicht zal men de regels minder snel in acht
nemen.
Hoofdstuk 5 Awb is van toepassing op handhavingstoezicht.
Art. 5:11 Awb formuleert de definitie van ‘toezichthouder’.
Uit de daaropvolgende artikelen volgen bevoegdheden van deze toezichthouder.
• Betreden van plaatsen (art. 5:15 Awb)
• Vorderen inlichtingen (art. 5:16 Awb)
• Inzage identiteitsbewijs (art. 5:16a Awb)
• Inzage gegevens (art. 5:17 Awb)
• Monsterneming (art. 5:18 Awb)
• Vervoermiddelen (art. 5:19 Awb)
De toezichthouder moet zich houden aan de proportionaliteitsnorm uit art. 5:13 Awb.
Voor de burger geldt in beginsel een medewerkingsplicht (art. 5:20 Awb).
Bestuurlijke sanctie
Handhaving bestuurlijke sanctie
Wanneer door handhavingstoezicht blijkt dat er in strijd met de regels wordt gehandeld,
kan dit leiden tot een bestuurlijke sanctie. De sanctie vormt het sluitstuk van het
bestuursrechtelijke toezicht.
Let op: discretionaire bevoegdheid, vergt een belangenafweging!
Bevoegdheid tot het opleggen van een sanctie:
1. Sprake van ‘overtreding’ (art. 5:1 lid 1 Awb)
2. Bevoegdheid blijkt uit wet (art. 5:4 Awb)
Lex certa beginsel (art. 7 EVRM)
Van belang met name voor punitieve sanctie (bestuurlijke boete)
Bestuurlijke sanctie
Art. 5:2 Awb
Herstelsanctie (titel 5.3 Awb): Bestraffende sanctie (titel 5.4 Awb)
- Last onder bestuursdwang - Bestuurlijke boete
- Last onder dwangsom
Herstelsancties (titel 5.3 Awb)
2
, • Doel = herstel van de rechtmatige situatie
• Vergunning: duurzame intrekking (geïmpliceerde bevoegdheid)
• Marginale/afstandelijke toetsing door bestuursrechter
Punitieve sanctie (titel. 5:4 Awb)
• Doel = toevoegen van leed
• Vergunning: tijdelijke intrekking (geïmpliceerde bevoegdheid)
• Art. 6 EVRM (‘criminal charge’)
• Volle toets door bestuursrechter
EHRM Öztürk
Het is de vraag of de verkeersboete van de Duitse overheid is aan te merken als
‘criminal charge’ (art. 6 EVRM). Aan ‘criminal charge’ wordt door het EHRM een
autonome betekenis toegekend.
‘Criminal charge’ = overheidshandeling waar punitieve/criminal sanctie uit volgt.
Of sprake is van een ‘criminal charge’ hangt af van een drietal factoren.
I. Nationale classificatie
Is de sanctie naar nationaal recht punitief of herstellend van aard?
II. Aard van de overtreding
Tot wie is de overschreden norm gericht?
Criminal/punitief wanneer de norm tot eenieder is gericht.
III. Aard en zwaarte van de sanctie
Criminal/punitief wanneer sanctie ziet op toevoegen van leed en relatief
hoog is.
Toezichthouden = feitelijk handelen.
Algemene beginselen van behoorlijk bestuur moeten ook bij feitelijk handelen in acht
worden genomen (art. 3:1 lid 2 Awb).
Wanneer eenmaal een sanctie is opgelegd is er een besluit genomen.
EVRM
1. Fundamenteel recht in het geding
2. Rechtmatige inmenging
- Inbreuk voorzien bij wet
- Nodig voor beschermingswaardig doel
- Noodzakelijk in democratische samenleving
3. Margin of appreciation
Medewerkingsplicht
3
1 Handhaving: bestuurssancties I • EHRM Öztürk
• EHRM Saunders
• ABRvS Inspectie kinderopvang
2 Handhaving: bestuurssancties II • ABRvS Chalet Caris
• ABRvS Ligplaats Goes
• ABRvS Gedoogde Hoogeloonse stal
• ABRvS Amsterdams dakterras
3 Handhaving: bestuurlijke en andere sancties • HR Punitieve boete en sr. onrechtmatig
verkregen bewijs
• HR Zomerhuisje Nieuwveen
• ABRvS Ahold Vastgoed B.V.
• ABRvS Bestuurlijke waarschuwing
4 Hist. ontwikkeling stelsel bestuursrechtelijke -
rechtsbescherming & bevoegdheid bestuursrechter
5 Algemene karakteristieken bestuursprocesrecht en • ABRvS Zwarte Piet
ontvankelijkheidsvereisten • ABRvS Bibob-beleidsregels Eindhoven
6 Bezwaarschriftprocedure, procedure bij • ABRvS SenterNovem
bestuursrechter & voorlopige • ABRvS Bibob-beleidsregels Eindhoven
voorzieningenprocedure
7 Trechtermodel, bewijsrecht & omvang van het geding • CRvB Ambtshalve aanvulling rechtsgronden
• ABRvS Winterbewaarprei
• CRvB Strijd met goede procesorde
• CRvB Aangepaste auto
• ABRvS B&B Den Bosch
• ABRvS Aanlijngebod Bordeaux dog
• ABRvS Prostitutie-inrichtingen A-kwartier
8 Uitspraakbevoegdheden & bestuurlijke lus • ABRvS Planschade Oisterwijk
• ABRvS Omega Properties
• ABRvS Paardenstal Haaren
9 Taakverdeling bestuursrechter & burgerlijke rechter • HR Noordwijkerhout/Guldemond
• HR Heesch/Van de Akker
• HR Leenders/Ubbergen
• HR Van Gog/Nederweert
• HR St. Oedenrode/Van Aerle
• HR Togolese asielzoekster
10 Taakverdeling bestuursrechter & burgerlijke rechter • HR Amsterdam/IKON
• ABRvS Benzinestation Ameland
• ABRvS Interbest
11 Nadeelcompensatie bij rechtmatig • HR Duinwaterleiding
overheidshandelen • ABRvS Paul Krugerbrug I
• HR Varkensmester I; Leffers/Staat
• ABRvS Van Vlodrop
• ABRvS Venlo; égalité-beginsel
• HR Asha Horeca BV/Amersfoort
• ABRvS AH Cassandraplein
• ABRvS Tipgeld bouwfraude
12 EVRM en Unierecht • EHRM Golder
• EHRM Benthem
• HvJ EG Francovich
• EHRM Schouten en Meldrum
• EHRM Kleyn
• HvJ EG Kühne en Heitz
• HvJ EG Van der Weer e.a./Nederland
• HvJ EU Dominguez
• ABRvS Uniformering redelijke termijn
• EHRM Korosec
• HvJ EU Puskár
Week 1 – Handhaving: bestuurssancties I
,Handhaving
Bestuursrechtelijk toezicht moet worden onderscheiden van strafrechtelijke opsporing.
Bij een gebrek aan bestuursrechtelijk toezicht zal men de regels minder snel in acht
nemen.
Hoofdstuk 5 Awb is van toepassing op handhavingstoezicht.
Art. 5:11 Awb formuleert de definitie van ‘toezichthouder’.
Uit de daaropvolgende artikelen volgen bevoegdheden van deze toezichthouder.
• Betreden van plaatsen (art. 5:15 Awb)
• Vorderen inlichtingen (art. 5:16 Awb)
• Inzage identiteitsbewijs (art. 5:16a Awb)
• Inzage gegevens (art. 5:17 Awb)
• Monsterneming (art. 5:18 Awb)
• Vervoermiddelen (art. 5:19 Awb)
De toezichthouder moet zich houden aan de proportionaliteitsnorm uit art. 5:13 Awb.
Voor de burger geldt in beginsel een medewerkingsplicht (art. 5:20 Awb).
Bestuurlijke sanctie
Handhaving bestuurlijke sanctie
Wanneer door handhavingstoezicht blijkt dat er in strijd met de regels wordt gehandeld,
kan dit leiden tot een bestuurlijke sanctie. De sanctie vormt het sluitstuk van het
bestuursrechtelijke toezicht.
Let op: discretionaire bevoegdheid, vergt een belangenafweging!
Bevoegdheid tot het opleggen van een sanctie:
1. Sprake van ‘overtreding’ (art. 5:1 lid 1 Awb)
2. Bevoegdheid blijkt uit wet (art. 5:4 Awb)
Lex certa beginsel (art. 7 EVRM)
Van belang met name voor punitieve sanctie (bestuurlijke boete)
Bestuurlijke sanctie
Art. 5:2 Awb
Herstelsanctie (titel 5.3 Awb): Bestraffende sanctie (titel 5.4 Awb)
- Last onder bestuursdwang - Bestuurlijke boete
- Last onder dwangsom
Herstelsancties (titel 5.3 Awb)
2
, • Doel = herstel van de rechtmatige situatie
• Vergunning: duurzame intrekking (geïmpliceerde bevoegdheid)
• Marginale/afstandelijke toetsing door bestuursrechter
Punitieve sanctie (titel. 5:4 Awb)
• Doel = toevoegen van leed
• Vergunning: tijdelijke intrekking (geïmpliceerde bevoegdheid)
• Art. 6 EVRM (‘criminal charge’)
• Volle toets door bestuursrechter
EHRM Öztürk
Het is de vraag of de verkeersboete van de Duitse overheid is aan te merken als
‘criminal charge’ (art. 6 EVRM). Aan ‘criminal charge’ wordt door het EHRM een
autonome betekenis toegekend.
‘Criminal charge’ = overheidshandeling waar punitieve/criminal sanctie uit volgt.
Of sprake is van een ‘criminal charge’ hangt af van een drietal factoren.
I. Nationale classificatie
Is de sanctie naar nationaal recht punitief of herstellend van aard?
II. Aard van de overtreding
Tot wie is de overschreden norm gericht?
Criminal/punitief wanneer de norm tot eenieder is gericht.
III. Aard en zwaarte van de sanctie
Criminal/punitief wanneer sanctie ziet op toevoegen van leed en relatief
hoog is.
Toezichthouden = feitelijk handelen.
Algemene beginselen van behoorlijk bestuur moeten ook bij feitelijk handelen in acht
worden genomen (art. 3:1 lid 2 Awb).
Wanneer eenmaal een sanctie is opgelegd is er een besluit genomen.
EVRM
1. Fundamenteel recht in het geding
2. Rechtmatige inmenging
- Inbreuk voorzien bij wet
- Nodig voor beschermingswaardig doel
- Noodzakelijk in democratische samenleving
3. Margin of appreciation
Medewerkingsplicht
3
