Samenvatting Kennistoets 5: Kwaliteitsdomeinen, kwaliteitssystemen
(VMS), Motto-model, Invloed Patiëntveiligheid, PDSA cyclus,
Meldingsystemen (VIM), BIG-registratie, Kwaliteitsmethoden
Inhoudsopgave
Samenvatting Kennistoets 5: Kwaliteitsdomeinen, kwaliteitssystemen (VMS), Motto-model, Invloed
Patiëntveiligheid, PDSA cyclus, Meldingsystemen (VIM), BIG-registratie, Kwaliteitsmethoden ............ 1
Korte inleiding ...................................................................................................................................... 1
Kwaliteitsdomeinen ............................................................................................................................. 1
Kwaliteitssystemen (VMS) ................................................................................................................... 5
MOTTO-model .................................................................................................................................... 15
Invloed patiëntveiligheid.................................................................................................................... 26
PDSA Cyclus ........................................................................................................................................ 30
Meldingsystemen (VIM) ..................................................................................................................... 32
BIG-registratie .................................................................................................................................... 35
Kwaliteitsmethoden ........................................................................................................................... 36
Korte inleiding
In deze samenvatting vind je stof met betrekking tot kwaliteit. Deze onderwerpen moet je kennen
voor Kennistoets 5 in het tweede jaar HBO Verpleegkunde op de Hogeschool Utrecht, schooljaar
2016-2017.
Toch liever de volledige samenvatting van Kennistoets 5 waarin (vrijwel) alle onderwerpen aan bod
komen? Deze is ook beschikbaar.
Voor deze stof werd oorspronkelijk enkel het boek ‘Patiëntveiligheid voor verpleegkundigen (2016)’
van Ridder opgegeven. Echter hadden wij enkel de oude versie moeten aanschaffen en waren deze
boeken ook niet beschikbaar voor ons. Daarom is later ook het boek ‘Theoretisch kader voor de
verpleegkundige beroepsuitoefening (2015)’ onder redactie van Drs. J.A.M. Kerstens er aan
toegevoegd. Ik zal dus vanuit beide boeken proberen aan te vullen. Bij de leerdoelen uit het
leerdoelendocument staan ook leerdoelen die uit literatuur komt die niet in de toetsmatrijs staat. Ik
zal dan aangeven wanneer het niet in de toetsmatrijs staat. Ik maak ook gebruik van aantekeningen
in de les.
Kwaliteitsdomeinen
Leerdoelen:
1. De student kan de zes domeinen van kwaliteit van zorg benoemen.
, 2. De student kan een definitie van kwaliteit van zorg benoemen.
Definitie kwaliteit van Donabedian (1980)
Kwaliteit is de mate van overeenkomst tussen criteria van goede zorg (wenselijke zorg) en de praktijk
van die zorg (feitelijke zorg).
Aantal kenmerken kwaliteit:
Kwaliteit is subjectief (op verschillende manieren interpreteerbaar)
Kwaliteit is normatief
o Er wordt een bepaalde waardering voor iets mee uitgedrukt.
Kwaliteit is abstract
o Het is op zichzelf niet meetbaar
Kwaliteit is relatief
o Onder verschillende omstandigheden kan men andere opvattingen of belevingen
hebben van het begrip kwaliteit.
3. De student weet hoe aan kwaliteit van zorg gewerkt kan worden binnen het
verpleegkundig domein.
Wat heeft de verpleegkundige met kwaliteit te maken?
Maak met elkaar op het bord een overzicht van de manieren waarop je als verpleegkundige in de
praktijk aan kwaliteit werkt. Welke hulpmiddelen heeft de verpleegkundige hiervoor?
Aandachtsgebieden
, Werkoverleg
Zorgdossiers bijhouden
Protocollen/richtlijnen
Werkgroepen
Overdracht en rapportage
Intercollegiale toetsing (proeve van bekwaamheid)
Checklist
4. De student kan benoemen wat het begrip ‘toegankelijkheid van zorg’ inhoudt en weet
knelpunten hierbinnen te benoemen.
Toegang tot (zorg)voorzieningen en interventies wordt niet belemmerd door persoonlijke
kenmerken zoals geslacht of etniciteit.
Soms zijn er echter wel knelpunten, zoals in de stellingen in de les over dit onderwerp.
o Meisje met borderline wat om de haverklap de huisarts belt, ook als er niks aan de
hand is. Op gegeven moment kan de huisarts vooroordeel hebben als ze bijvoorbeeld
opbelt met buikpijn. Op dat moment kan hij misschien makkelijker zeggen dat ze niet
kan langskomen en dan wordt het dus niet toegankelijk vanwege haar psychische
aandoening.
o Bijv. discussie over kankermedicijnen. Deze zijn vaak heel duur en worden niet
vergoed. Dan hebben arme mensen met kanker dus geen toegang tot deze zorg.
Vijf factoren die de huidige toegankelijkheid van zorg kunnen bedreigen:
Financiële status
Taal (taalbarrières)
Etniciteit
Beschikbaarheid (te kort aan werknemers in de thuiszorg bijvoorbeeld)
Opleiding
5. De student weet de definities van Patiëntveiligheid en Doelgroepgerichtheid.
Patiëntveiligheid
o Vermijden van schade bij interventies die bedoeld zijn voor het bevorderen van de
gezondheid.
Doelgroepgerichtheid
o Respecteren van voorkeuren, noden en waarden van doelgroepen en daarnaar
handelen.
6. De student kan benoemen wat efficiënte zorg is.
Efficiëntie
o Zorg die verspilling vermijdt.
7. De student kan verspillingen in de zorg benoemen en weet wat hij als (beginnend)
verpleegkundige hierin kan doen
Vormen van verspilling
Onnodige complexiteit: bijv. ingewikkelde instructies, wisselen tussen meerdere systemen
Verspilling talent: ervaren/hoog opgeleide medewerkers op simpele handeling
Voorraad: al het werk wat nog in het proces zit. Bijv: post, patiënten in wachtkamer, naalden
Foutherstel: laat ontdekken van fouten. Bijv: vermijdbare infectie; aanvraagformulier waar
niet alle vereiste gegevens zijn ingevuld
Beweging: onnodige beweging van onderdelen of mensen tussen processen. Bijv lopen
tussen kamers
, Extra werk: meer doen dan de behoefte van de klant. Bijv. onnodige diagnostiek, onnodige
medicatie
Transport: onnodig verplaatsen van materiaal en papier. Bijv: order op papier invullen ipv
digitaal versturen
Wachten: mensen of onderdelen die wachten op een werkcyclus die voltooid wordt. Bijv.
wachten op collega of onderzoeksresultaten.
Verspillingen in de zorg
Mensen
o Overbezet
o Onderbezetting
o Hoger opgeleiden voor eenvoudig werk
o Beweging: te veel lopen
o Te veel handelingen doen
o Wachten: onnodig wachten
Processen
o Onvolledige formulieren
o Niet goed overdragen
o Protocollen niet duidelijk
o Hoge werkdruk
Materialen
o Medicijnen
o Incomateriaal
o Te veel materiaal gebruiken
o Te duur materiaal gebruiken
o Onzorgvuldig met materiaal omgaan, waardoor extra reparaties
o Verspillen/weggooien van materialen
Als beginnend verpleegkundige wil je mensen bewust maken. Je kan er dus wat van zeggen en
mensen bewust maken van hoe ze hun materiaal bijvoorbeeld gebruiken.
8. De student weet wat het begrip Tijdigheid inhoudt.
Tijdigheid
o Op het juiste tijdstip aanbieden van (preventieve) zorg en voorkomen van onnodige
wachttijden na een positieve screeningsuitslag.
9. De student kan het begrip Tijdigheid linken aan Kwaliteit van zorg
Voorbeeld van tijdigheid uit zich op borstkankerpolis. Daar kom je binnen, word je onderzocht, krijg
je diagnose en heb je dezelfde dag nog een behandelplan. Dan kan je dus snel behandeld worden en
dat vergroot overlevingskansen. Dat is betere kwaliteit van zorg.
Een mindere kant: er zijn lange wachttijden. Bijvoorbeeld als een huisarts je verwijst naar een
specialist. Dan zijn er heel erg lange wachttijden. Eigenlijk wordt daardoor de toegankelijkheid en de
tijdigheid van zorg teniet gedaan.
10. De student kan benoemen wat het begrip effectiviteit inhoudt.
Effectiviteit
o De mate waarin (vooraf) geformuleerde doelstellingen in de praktijk worden bereikt.
11. De student kent de rol van zorgpaden, protocollen en richtlijnen in relatie tot effectiviteit.
Staat al heel veel over zorgpaden, protocollen en richtlijnen in andere leerdoelen
(VMS), Motto-model, Invloed Patiëntveiligheid, PDSA cyclus,
Meldingsystemen (VIM), BIG-registratie, Kwaliteitsmethoden
Inhoudsopgave
Samenvatting Kennistoets 5: Kwaliteitsdomeinen, kwaliteitssystemen (VMS), Motto-model, Invloed
Patiëntveiligheid, PDSA cyclus, Meldingsystemen (VIM), BIG-registratie, Kwaliteitsmethoden ............ 1
Korte inleiding ...................................................................................................................................... 1
Kwaliteitsdomeinen ............................................................................................................................. 1
Kwaliteitssystemen (VMS) ................................................................................................................... 5
MOTTO-model .................................................................................................................................... 15
Invloed patiëntveiligheid.................................................................................................................... 26
PDSA Cyclus ........................................................................................................................................ 30
Meldingsystemen (VIM) ..................................................................................................................... 32
BIG-registratie .................................................................................................................................... 35
Kwaliteitsmethoden ........................................................................................................................... 36
Korte inleiding
In deze samenvatting vind je stof met betrekking tot kwaliteit. Deze onderwerpen moet je kennen
voor Kennistoets 5 in het tweede jaar HBO Verpleegkunde op de Hogeschool Utrecht, schooljaar
2016-2017.
Toch liever de volledige samenvatting van Kennistoets 5 waarin (vrijwel) alle onderwerpen aan bod
komen? Deze is ook beschikbaar.
Voor deze stof werd oorspronkelijk enkel het boek ‘Patiëntveiligheid voor verpleegkundigen (2016)’
van Ridder opgegeven. Echter hadden wij enkel de oude versie moeten aanschaffen en waren deze
boeken ook niet beschikbaar voor ons. Daarom is later ook het boek ‘Theoretisch kader voor de
verpleegkundige beroepsuitoefening (2015)’ onder redactie van Drs. J.A.M. Kerstens er aan
toegevoegd. Ik zal dus vanuit beide boeken proberen aan te vullen. Bij de leerdoelen uit het
leerdoelendocument staan ook leerdoelen die uit literatuur komt die niet in de toetsmatrijs staat. Ik
zal dan aangeven wanneer het niet in de toetsmatrijs staat. Ik maak ook gebruik van aantekeningen
in de les.
Kwaliteitsdomeinen
Leerdoelen:
1. De student kan de zes domeinen van kwaliteit van zorg benoemen.
, 2. De student kan een definitie van kwaliteit van zorg benoemen.
Definitie kwaliteit van Donabedian (1980)
Kwaliteit is de mate van overeenkomst tussen criteria van goede zorg (wenselijke zorg) en de praktijk
van die zorg (feitelijke zorg).
Aantal kenmerken kwaliteit:
Kwaliteit is subjectief (op verschillende manieren interpreteerbaar)
Kwaliteit is normatief
o Er wordt een bepaalde waardering voor iets mee uitgedrukt.
Kwaliteit is abstract
o Het is op zichzelf niet meetbaar
Kwaliteit is relatief
o Onder verschillende omstandigheden kan men andere opvattingen of belevingen
hebben van het begrip kwaliteit.
3. De student weet hoe aan kwaliteit van zorg gewerkt kan worden binnen het
verpleegkundig domein.
Wat heeft de verpleegkundige met kwaliteit te maken?
Maak met elkaar op het bord een overzicht van de manieren waarop je als verpleegkundige in de
praktijk aan kwaliteit werkt. Welke hulpmiddelen heeft de verpleegkundige hiervoor?
Aandachtsgebieden
, Werkoverleg
Zorgdossiers bijhouden
Protocollen/richtlijnen
Werkgroepen
Overdracht en rapportage
Intercollegiale toetsing (proeve van bekwaamheid)
Checklist
4. De student kan benoemen wat het begrip ‘toegankelijkheid van zorg’ inhoudt en weet
knelpunten hierbinnen te benoemen.
Toegang tot (zorg)voorzieningen en interventies wordt niet belemmerd door persoonlijke
kenmerken zoals geslacht of etniciteit.
Soms zijn er echter wel knelpunten, zoals in de stellingen in de les over dit onderwerp.
o Meisje met borderline wat om de haverklap de huisarts belt, ook als er niks aan de
hand is. Op gegeven moment kan de huisarts vooroordeel hebben als ze bijvoorbeeld
opbelt met buikpijn. Op dat moment kan hij misschien makkelijker zeggen dat ze niet
kan langskomen en dan wordt het dus niet toegankelijk vanwege haar psychische
aandoening.
o Bijv. discussie over kankermedicijnen. Deze zijn vaak heel duur en worden niet
vergoed. Dan hebben arme mensen met kanker dus geen toegang tot deze zorg.
Vijf factoren die de huidige toegankelijkheid van zorg kunnen bedreigen:
Financiële status
Taal (taalbarrières)
Etniciteit
Beschikbaarheid (te kort aan werknemers in de thuiszorg bijvoorbeeld)
Opleiding
5. De student weet de definities van Patiëntveiligheid en Doelgroepgerichtheid.
Patiëntveiligheid
o Vermijden van schade bij interventies die bedoeld zijn voor het bevorderen van de
gezondheid.
Doelgroepgerichtheid
o Respecteren van voorkeuren, noden en waarden van doelgroepen en daarnaar
handelen.
6. De student kan benoemen wat efficiënte zorg is.
Efficiëntie
o Zorg die verspilling vermijdt.
7. De student kan verspillingen in de zorg benoemen en weet wat hij als (beginnend)
verpleegkundige hierin kan doen
Vormen van verspilling
Onnodige complexiteit: bijv. ingewikkelde instructies, wisselen tussen meerdere systemen
Verspilling talent: ervaren/hoog opgeleide medewerkers op simpele handeling
Voorraad: al het werk wat nog in het proces zit. Bijv: post, patiënten in wachtkamer, naalden
Foutherstel: laat ontdekken van fouten. Bijv: vermijdbare infectie; aanvraagformulier waar
niet alle vereiste gegevens zijn ingevuld
Beweging: onnodige beweging van onderdelen of mensen tussen processen. Bijv lopen
tussen kamers
, Extra werk: meer doen dan de behoefte van de klant. Bijv. onnodige diagnostiek, onnodige
medicatie
Transport: onnodig verplaatsen van materiaal en papier. Bijv: order op papier invullen ipv
digitaal versturen
Wachten: mensen of onderdelen die wachten op een werkcyclus die voltooid wordt. Bijv.
wachten op collega of onderzoeksresultaten.
Verspillingen in de zorg
Mensen
o Overbezet
o Onderbezetting
o Hoger opgeleiden voor eenvoudig werk
o Beweging: te veel lopen
o Te veel handelingen doen
o Wachten: onnodig wachten
Processen
o Onvolledige formulieren
o Niet goed overdragen
o Protocollen niet duidelijk
o Hoge werkdruk
Materialen
o Medicijnen
o Incomateriaal
o Te veel materiaal gebruiken
o Te duur materiaal gebruiken
o Onzorgvuldig met materiaal omgaan, waardoor extra reparaties
o Verspillen/weggooien van materialen
Als beginnend verpleegkundige wil je mensen bewust maken. Je kan er dus wat van zeggen en
mensen bewust maken van hoe ze hun materiaal bijvoorbeeld gebruiken.
8. De student weet wat het begrip Tijdigheid inhoudt.
Tijdigheid
o Op het juiste tijdstip aanbieden van (preventieve) zorg en voorkomen van onnodige
wachttijden na een positieve screeningsuitslag.
9. De student kan het begrip Tijdigheid linken aan Kwaliteit van zorg
Voorbeeld van tijdigheid uit zich op borstkankerpolis. Daar kom je binnen, word je onderzocht, krijg
je diagnose en heb je dezelfde dag nog een behandelplan. Dan kan je dus snel behandeld worden en
dat vergroot overlevingskansen. Dat is betere kwaliteit van zorg.
Een mindere kant: er zijn lange wachttijden. Bijvoorbeeld als een huisarts je verwijst naar een
specialist. Dan zijn er heel erg lange wachttijden. Eigenlijk wordt daardoor de toegankelijkheid en de
tijdigheid van zorg teniet gedaan.
10. De student kan benoemen wat het begrip effectiviteit inhoudt.
Effectiviteit
o De mate waarin (vooraf) geformuleerde doelstellingen in de praktijk worden bereikt.
11. De student kent de rol van zorgpaden, protocollen en richtlijnen in relatie tot effectiviteit.
Staat al heel veel over zorgpaden, protocollen en richtlijnen in andere leerdoelen
