2C-Vloei
Kennistoets
LOTTE BODEWES
Inhoudsopgave
Restart DCM Werkwijze................................................................................................................................. 3
Hoofdstuk 1...........................................................................................................................................................3
Hoofdstuk 2...........................................................................................................................................................4
Hoofdstuk 3...........................................................................................................................................................6
Hoofdstuk 4...........................................................................................................................................................7
Hoofdstuk 5...........................................................................................................................................................7
Hoofdstuk 6........................................................................................................................................................10
Hoofdstuk 7.........................................................................................................................................................13
Bezemer...................................................................................................................................................... 15
Hoofdstuk 1 t/m 4 (herhaling)............................................................................................................................15
Hoofdstuk 5.4 en 5.5.1........................................................................................................................................20
Hoofdstuk 8.1 t/m 8.2.........................................................................................................................................24
Hoofdstuk 8.3......................................................................................................................................................25
Studievragen............................................................................................................................................... 42
Studievragen Bezemer........................................................................................................................................42
Studievragen Restart DCM Werkwijze................................................................................................................45
Video’s........................................................................................................................................................ 47
Informatieverstrekkend gesprek.........................................................................................................................47
Gedragsveranderend gesprek.............................................................................................................................48
Mini-Kids informatie...........................................................................................................................................49
Kennisclip Directe therapie.................................................................................................................................49
Kennisclip Evidentie van therapie bij jonge kinderen..........................................................................................51
Overig.......................................................................................................................................................... 56
Handout HC1.......................................................................................................................................................56
Studievragen James............................................................................................................................................61
Artikel Platsky (intro, resultaten en conclusies)..................................................................................................63
Lidcombe.............................................................................................................................................................64
Overeenkomsten en verschillen Restart DCM – Lidcome...................................................................................66
,Overzicht leerstof
HC1
o Bezemer H1 t/m 4: herhaling vorig jaar (belangrijkste kenmerken van stotteren; ontstaan en
ontwikkeling van stotteren; onderzoek en diagnosestelling)
o Bezemer H5.4 en 5.5.1 (pag 146-155) + studievragen
o Hand-out hoorcollege
WC1
o Restart DCM Werkwijze H1 en H2 + studievragen
o Casus James studievragen
o SLS interpretatie
o Spreeksnelheid interpretatie
o Richtlijn stotteren: indicatie wel/niet starten logopedie
WC2
o Bezemer H8.1 t/m 8.2 + studievragen
o Restart DCM Werkwijze H3 + studievragen
o Diagnose vloeiendheidsstoornissen
o Video informatieverstrekkend oudergesprek
o Format Behandelplan jonge stotterende kinderen (indirecte therapie)
WC3
o Bezemer H8.3
o Restart DCM Werkwijze H4, 5 en 6
WC4
o Video gedragsveranderend gesprek
o Werkmodel ouders
o Hand-out het gedrag veranderend oudergesprek
WC5
o Restart DCM Werkwijze H7 Fase III Directer werken aan vloeiendheid
o Overzicht aanbevelingen Richtlijn stotteren
WC6
o Video Mini-Kids
o Kennisclips Directe Therapie
WC7
o Artikel Platsky (intro, resultaten en conclusies)
WC8
o Kennisclip Evidentie van therapie bij jonge kinderen
o Overeenkomsten en verschillen Restart DCM – Lidcome
,Restart DCM Werkwijze
Hoofdstuk 1
Wat is restart DCM?
In de jaren zeventig van de vorige eeuw begonnen meerdere wetenschappers-onderzoekers
behandelmethoden voor jonge kinderen die stotterden te ontwikkelen gebaseerd op het idee dat stotteren het
gevolg is van een onbalans: het jonge kind dat begint te stotteren heeft op dat moment te zwakke
mogelijkheden voor vloeiend spreken ten opzichte van de (interne en externe) verwachtingen die aan het
spreken worden gesteld. Dit idee is geformaliseerd in het Demands en Capacities Model.
Doel
De therapie die gebaseerd is op dit model heeft tot doel de verwachtingen (eisen, uitdagingen) aan de
communicatie van de peuter of kleuter die stottert (ontwikkelingsleeftijd 2-6 jaar) in balans te brengen met de
mogelijkheden (capaciteiten, vaardigheden) van het kind op motorisch, linguïstisch, emotioneel en cognitief
gebied.
Ten opzichte van de oorspronkelijke DCM-therapie is in de RESTART-benadering (1) de structuur van de
behandeling aangescherpt, (2) het verlagen van Emotionele Verwachtingen uitgebreid met een specifieke
methode, (3) het trainen van de Mogelijkheden uitgewerkt, o.a. met de Spraakmotorische training van Riley &
Riley en (4) binnen RESTART-DCM is modelen van de therapeutische doelen voor ouders een essentieel aspect
van de behandeling. Een RESTART-DCMbehandeling kan daarom nooit bestaan uit slechts adviezen aan de
ouders. Afhankelijk van wat nodig blijkt, wordt er in de logopedie(-stottertherapie) samen met ouders gewerkt
aan gedragsveranderingen en aan training van vaardigheden.
Opbouw
De RESTART-DCM benadering volgt een vaste structuur.
- Als eerste wordt een assessment gedaan. Dit omvat:
o een oudergesprek
o een ouder-kind video-interactie-analyse en;
o een uitgebreid onderzoek van het kind (zie 2 Het assessment).
- Na afronding van het assessment volgt een uitslag-adviesgesprek met de ouder(s).
o Hierin worden de uitkomsten van het assessment besproken.
o Daarnaast worden het Ouder-kind kwartier en het logboek geïntroduceerd (zie 3 Het eerste
oudergesprek). Dit gesprek slaat een brug tussen het assessment en RESTART-DCM therapie.
- Qua structuur onderscheidt RESTART-DCM behandeling 3 fasen (I-III).
o Iedere therapie start met Fase I (zie 5 Fase I: Het verlagen van Verwachtingen).
Het doel van Fase I is verlaging van de Verwachtingen van personen in de communicatieve
omgeving van het kind maar ook van het kind zelf. Er worden structureel (vaker) omstandigheden
gecreëerd waarin het kind met zijn Mogelijkheden van dat moment vloeiend kan spreken, een
“vloeiendheid bevorderende omgeving”, waardoor er een leerproces op gang komt. De
Verwachtingen die van toepassing zijn voor het specifieke kind worden verlaagd door counseling
en training van ouders, en belangrijke anderen die invloed op het kind hebben.
o Fase II van de behandeling (zie 6 Fase II: vergroten van de Mogelijkheden) bestaat uit expliciete
training van de Mogelijkheden van het kind voor vloeiend spreken. Deze wordt aan Fase I
toegevoegd, indien nodig. Dus, tijdens het trainen van de Mogelijkheden van het kind onderhoudt
de logopedist wat er in Fase I aan verlagen van Verwachtingen werd bereikt. Zo communiceert ze
tijdens de behandeling zelf steeds met verlaagde Verwachtingen met het kind - totdat expliciet
aan afbouwen van dit voorbeeld wordt gewerkt. Tijdens Fase II van de behandeling is het verlagen
van Verwachtingen in het dagelijks leven ook nog steeds een vast bespreekpunt in een
behandelsessie.
o Fase III vindt plaats als het verlagen van Verwachtingen (Fase I) en het vergroten van
Mogelijkheden (Fase II) niet voldoende blijken om het stotteren te verhelpen. In Fase III van de
behandeling (zie 7 Fase III: meer direct werken aan vloeiend spreken) wordt directer aan
vloeiender spreken gewerkt. Ook dit gebeurt door modeling. In spelvorm doet het kind ervaring
, op met iets andere spreekwijzen. Bovendien komen binnen elk van deze 3 fasen systematisch 4
domeinen aan bod: Motorisch, Linguïstisch, Emotioneel en Cognitief.
Binnen de eerste twee fasen wordt een vaste volgorde aangehouden bij het aanpakken van de domeinen:
motorisch, linguïstisch, emotioneel en tenslotte het cognitieve domein. Alleen de (elementen binnen de)
domeinen die voor het betreffende kind relevant zijn, komen aan bod.
Bovendien heeft elke sessie in fase I en II een vaste opbouw. De wijze waarop de ouder de geleerde
gedragsveranderingen vanuit de oefentijden (OK-tijd) gaat uitbouwen in de alledaagse spreeksituaties, de
transfer, volgt eveneens een min of meer vast patroon.
Hoofdstuk 2
Het assessment
Het doel van het uitgebreide onderzoek voorafgaand aan de behandeling, assessment genaamd, is zicht krijgen
op de Mogelijkheden van het kind en de Verwachtingen uit de omgeving en het kind zelf. Vanuit het
assessment worden hypotheses geformuleerd met betrekking tot een onbalans in Mogelijkheden en
Verwachtingen. Er wordt daarbij gekeken vanuit de ontoereikende Mogelijkheden voor vloeiend spreken van
het kind op dit moment én de (daarmee) te hoge Verwachtingen bij omgeving en kind. Op deze manier worden
de communicatieve drukpunten in kaart gebracht. Vanuit de interpretatie van deze gegevens kunnen
behandeldoelen worden opgesteld.
Assessment ouder(s)
In de regel wordt gestart met een oudergesprek. Hierin komen de volgende aspecten aan bod:
- Anamnese algemeen – medisch – stotteren
- Oorzaak stotteren volgens ouders
- Gedachten en gevoelens rondom stotteren (van ouder en kind)
- Temperament van het kind
- Ervaren Ernst en Last van het stotteren (bijvoorbeeld middels een VAS-score)
- Een zeer korte omschrijving van het DC-model, ondersteund door een figuur ervan
- Uitleg over het verdere onderzoek (video-interactie-analyse en assessment kind)
- Eventueel aanvullende vragenlijsten voor ouders (bijvoorbeeld over het temperament van hun kind) of
de omgeving (bijvoorbeeld voor de leerkracht of leidsters peuterspeelzaal/KDV).
Video-interactie-analyse
Ouder en kind worden uitgenodigd voor een ouder-kind-interactie. Wanneer uit het anamnesegesprek
(hierboven) blijkt dat het van belang is om de interactie met beide ouders op communicatieve drukpunten te
analyseren, of die met (een) broertje(s)/ zusje(s), dan kan/kunnen deze er reeds tijdens het assessment bij
worden gevraagd. Wanneer dit belang pas later blijkt, kan dit dan alsnog gebeuren. Er wordt een video-
opname gemaakt van 2 verschillende spelsituaties: een vrije, ongestructureerde situatie en een meer
gestructureerde situatie; de video-opname duurt in totaal ongeveer 15 minuten. Ouder(s) en kind wordt
gevraagd samen te spelen zoals zij dit normaal gesproken thuis zouden doen. Zij krijgen vrij-spelmateriaal
(bijvoorbeeld Playmobil) en spelen hier ±7-8 minuten mee. Daarna krijgen zij een aantal puzzels van
verschillende niveaus aangereikt en ook van het samen puzzelen wordt een opname gemaakt van ±7-8
minuten.
De opname van deze ouder-kind-interactie wordt door de logopedist geanalyseerd en gescoord met behulp van
het Formulier Ouder-kind interactie. In de meest linkse kolom van het formulier staat genoteerd om welke
Verwachting het gaat: M (Motorisch), L (Linguïstisch), E (Emotioneel) of C (Cognitief). In de rechterkolom kan
worden aangegeven hoe vaak of in welke mate dit gedrag tijdens de interactie voorkomt/opvalt. Het verdient
aanbeveling om, zeker als de logopedist nog weinig ervaren is in interactie-analyses, 2 × 5 minuten interactie
uit te schrijven. Hierdoor kan bijv. het aantal open vragen, aantal beurten/beurtlengtes, de adequaatheid van
een reactie voor zowel de ouder als het kind eenvoudig worden bepaald. Het articulatietempo voor zowel de
ouder(s) als kind wordt altijd gemeten en berekend.
Assessment kind
Bij het kind worden altijd reguliere spraaktaaltests afgenomen, ook als er geen zorgen of twijfels zijn over de
taalontwikkeling. Het is namelijk voor het bepalen van de balans in Mogelijkheden-Verwachtingen van belang
dat duidelijk wordt of er sprake kan zijn van een verminderde Mogelijkheid (zwakkere spraaktaalontwikkeling)
Kennistoets
LOTTE BODEWES
Inhoudsopgave
Restart DCM Werkwijze................................................................................................................................. 3
Hoofdstuk 1...........................................................................................................................................................3
Hoofdstuk 2...........................................................................................................................................................4
Hoofdstuk 3...........................................................................................................................................................6
Hoofdstuk 4...........................................................................................................................................................7
Hoofdstuk 5...........................................................................................................................................................7
Hoofdstuk 6........................................................................................................................................................10
Hoofdstuk 7.........................................................................................................................................................13
Bezemer...................................................................................................................................................... 15
Hoofdstuk 1 t/m 4 (herhaling)............................................................................................................................15
Hoofdstuk 5.4 en 5.5.1........................................................................................................................................20
Hoofdstuk 8.1 t/m 8.2.........................................................................................................................................24
Hoofdstuk 8.3......................................................................................................................................................25
Studievragen............................................................................................................................................... 42
Studievragen Bezemer........................................................................................................................................42
Studievragen Restart DCM Werkwijze................................................................................................................45
Video’s........................................................................................................................................................ 47
Informatieverstrekkend gesprek.........................................................................................................................47
Gedragsveranderend gesprek.............................................................................................................................48
Mini-Kids informatie...........................................................................................................................................49
Kennisclip Directe therapie.................................................................................................................................49
Kennisclip Evidentie van therapie bij jonge kinderen..........................................................................................51
Overig.......................................................................................................................................................... 56
Handout HC1.......................................................................................................................................................56
Studievragen James............................................................................................................................................61
Artikel Platsky (intro, resultaten en conclusies)..................................................................................................63
Lidcombe.............................................................................................................................................................64
Overeenkomsten en verschillen Restart DCM – Lidcome...................................................................................66
,Overzicht leerstof
HC1
o Bezemer H1 t/m 4: herhaling vorig jaar (belangrijkste kenmerken van stotteren; ontstaan en
ontwikkeling van stotteren; onderzoek en diagnosestelling)
o Bezemer H5.4 en 5.5.1 (pag 146-155) + studievragen
o Hand-out hoorcollege
WC1
o Restart DCM Werkwijze H1 en H2 + studievragen
o Casus James studievragen
o SLS interpretatie
o Spreeksnelheid interpretatie
o Richtlijn stotteren: indicatie wel/niet starten logopedie
WC2
o Bezemer H8.1 t/m 8.2 + studievragen
o Restart DCM Werkwijze H3 + studievragen
o Diagnose vloeiendheidsstoornissen
o Video informatieverstrekkend oudergesprek
o Format Behandelplan jonge stotterende kinderen (indirecte therapie)
WC3
o Bezemer H8.3
o Restart DCM Werkwijze H4, 5 en 6
WC4
o Video gedragsveranderend gesprek
o Werkmodel ouders
o Hand-out het gedrag veranderend oudergesprek
WC5
o Restart DCM Werkwijze H7 Fase III Directer werken aan vloeiendheid
o Overzicht aanbevelingen Richtlijn stotteren
WC6
o Video Mini-Kids
o Kennisclips Directe Therapie
WC7
o Artikel Platsky (intro, resultaten en conclusies)
WC8
o Kennisclip Evidentie van therapie bij jonge kinderen
o Overeenkomsten en verschillen Restart DCM – Lidcome
,Restart DCM Werkwijze
Hoofdstuk 1
Wat is restart DCM?
In de jaren zeventig van de vorige eeuw begonnen meerdere wetenschappers-onderzoekers
behandelmethoden voor jonge kinderen die stotterden te ontwikkelen gebaseerd op het idee dat stotteren het
gevolg is van een onbalans: het jonge kind dat begint te stotteren heeft op dat moment te zwakke
mogelijkheden voor vloeiend spreken ten opzichte van de (interne en externe) verwachtingen die aan het
spreken worden gesteld. Dit idee is geformaliseerd in het Demands en Capacities Model.
Doel
De therapie die gebaseerd is op dit model heeft tot doel de verwachtingen (eisen, uitdagingen) aan de
communicatie van de peuter of kleuter die stottert (ontwikkelingsleeftijd 2-6 jaar) in balans te brengen met de
mogelijkheden (capaciteiten, vaardigheden) van het kind op motorisch, linguïstisch, emotioneel en cognitief
gebied.
Ten opzichte van de oorspronkelijke DCM-therapie is in de RESTART-benadering (1) de structuur van de
behandeling aangescherpt, (2) het verlagen van Emotionele Verwachtingen uitgebreid met een specifieke
methode, (3) het trainen van de Mogelijkheden uitgewerkt, o.a. met de Spraakmotorische training van Riley &
Riley en (4) binnen RESTART-DCM is modelen van de therapeutische doelen voor ouders een essentieel aspect
van de behandeling. Een RESTART-DCMbehandeling kan daarom nooit bestaan uit slechts adviezen aan de
ouders. Afhankelijk van wat nodig blijkt, wordt er in de logopedie(-stottertherapie) samen met ouders gewerkt
aan gedragsveranderingen en aan training van vaardigheden.
Opbouw
De RESTART-DCM benadering volgt een vaste structuur.
- Als eerste wordt een assessment gedaan. Dit omvat:
o een oudergesprek
o een ouder-kind video-interactie-analyse en;
o een uitgebreid onderzoek van het kind (zie 2 Het assessment).
- Na afronding van het assessment volgt een uitslag-adviesgesprek met de ouder(s).
o Hierin worden de uitkomsten van het assessment besproken.
o Daarnaast worden het Ouder-kind kwartier en het logboek geïntroduceerd (zie 3 Het eerste
oudergesprek). Dit gesprek slaat een brug tussen het assessment en RESTART-DCM therapie.
- Qua structuur onderscheidt RESTART-DCM behandeling 3 fasen (I-III).
o Iedere therapie start met Fase I (zie 5 Fase I: Het verlagen van Verwachtingen).
Het doel van Fase I is verlaging van de Verwachtingen van personen in de communicatieve
omgeving van het kind maar ook van het kind zelf. Er worden structureel (vaker) omstandigheden
gecreëerd waarin het kind met zijn Mogelijkheden van dat moment vloeiend kan spreken, een
“vloeiendheid bevorderende omgeving”, waardoor er een leerproces op gang komt. De
Verwachtingen die van toepassing zijn voor het specifieke kind worden verlaagd door counseling
en training van ouders, en belangrijke anderen die invloed op het kind hebben.
o Fase II van de behandeling (zie 6 Fase II: vergroten van de Mogelijkheden) bestaat uit expliciete
training van de Mogelijkheden van het kind voor vloeiend spreken. Deze wordt aan Fase I
toegevoegd, indien nodig. Dus, tijdens het trainen van de Mogelijkheden van het kind onderhoudt
de logopedist wat er in Fase I aan verlagen van Verwachtingen werd bereikt. Zo communiceert ze
tijdens de behandeling zelf steeds met verlaagde Verwachtingen met het kind - totdat expliciet
aan afbouwen van dit voorbeeld wordt gewerkt. Tijdens Fase II van de behandeling is het verlagen
van Verwachtingen in het dagelijks leven ook nog steeds een vast bespreekpunt in een
behandelsessie.
o Fase III vindt plaats als het verlagen van Verwachtingen (Fase I) en het vergroten van
Mogelijkheden (Fase II) niet voldoende blijken om het stotteren te verhelpen. In Fase III van de
behandeling (zie 7 Fase III: meer direct werken aan vloeiend spreken) wordt directer aan
vloeiender spreken gewerkt. Ook dit gebeurt door modeling. In spelvorm doet het kind ervaring
, op met iets andere spreekwijzen. Bovendien komen binnen elk van deze 3 fasen systematisch 4
domeinen aan bod: Motorisch, Linguïstisch, Emotioneel en Cognitief.
Binnen de eerste twee fasen wordt een vaste volgorde aangehouden bij het aanpakken van de domeinen:
motorisch, linguïstisch, emotioneel en tenslotte het cognitieve domein. Alleen de (elementen binnen de)
domeinen die voor het betreffende kind relevant zijn, komen aan bod.
Bovendien heeft elke sessie in fase I en II een vaste opbouw. De wijze waarop de ouder de geleerde
gedragsveranderingen vanuit de oefentijden (OK-tijd) gaat uitbouwen in de alledaagse spreeksituaties, de
transfer, volgt eveneens een min of meer vast patroon.
Hoofdstuk 2
Het assessment
Het doel van het uitgebreide onderzoek voorafgaand aan de behandeling, assessment genaamd, is zicht krijgen
op de Mogelijkheden van het kind en de Verwachtingen uit de omgeving en het kind zelf. Vanuit het
assessment worden hypotheses geformuleerd met betrekking tot een onbalans in Mogelijkheden en
Verwachtingen. Er wordt daarbij gekeken vanuit de ontoereikende Mogelijkheden voor vloeiend spreken van
het kind op dit moment én de (daarmee) te hoge Verwachtingen bij omgeving en kind. Op deze manier worden
de communicatieve drukpunten in kaart gebracht. Vanuit de interpretatie van deze gegevens kunnen
behandeldoelen worden opgesteld.
Assessment ouder(s)
In de regel wordt gestart met een oudergesprek. Hierin komen de volgende aspecten aan bod:
- Anamnese algemeen – medisch – stotteren
- Oorzaak stotteren volgens ouders
- Gedachten en gevoelens rondom stotteren (van ouder en kind)
- Temperament van het kind
- Ervaren Ernst en Last van het stotteren (bijvoorbeeld middels een VAS-score)
- Een zeer korte omschrijving van het DC-model, ondersteund door een figuur ervan
- Uitleg over het verdere onderzoek (video-interactie-analyse en assessment kind)
- Eventueel aanvullende vragenlijsten voor ouders (bijvoorbeeld over het temperament van hun kind) of
de omgeving (bijvoorbeeld voor de leerkracht of leidsters peuterspeelzaal/KDV).
Video-interactie-analyse
Ouder en kind worden uitgenodigd voor een ouder-kind-interactie. Wanneer uit het anamnesegesprek
(hierboven) blijkt dat het van belang is om de interactie met beide ouders op communicatieve drukpunten te
analyseren, of die met (een) broertje(s)/ zusje(s), dan kan/kunnen deze er reeds tijdens het assessment bij
worden gevraagd. Wanneer dit belang pas later blijkt, kan dit dan alsnog gebeuren. Er wordt een video-
opname gemaakt van 2 verschillende spelsituaties: een vrije, ongestructureerde situatie en een meer
gestructureerde situatie; de video-opname duurt in totaal ongeveer 15 minuten. Ouder(s) en kind wordt
gevraagd samen te spelen zoals zij dit normaal gesproken thuis zouden doen. Zij krijgen vrij-spelmateriaal
(bijvoorbeeld Playmobil) en spelen hier ±7-8 minuten mee. Daarna krijgen zij een aantal puzzels van
verschillende niveaus aangereikt en ook van het samen puzzelen wordt een opname gemaakt van ±7-8
minuten.
De opname van deze ouder-kind-interactie wordt door de logopedist geanalyseerd en gescoord met behulp van
het Formulier Ouder-kind interactie. In de meest linkse kolom van het formulier staat genoteerd om welke
Verwachting het gaat: M (Motorisch), L (Linguïstisch), E (Emotioneel) of C (Cognitief). In de rechterkolom kan
worden aangegeven hoe vaak of in welke mate dit gedrag tijdens de interactie voorkomt/opvalt. Het verdient
aanbeveling om, zeker als de logopedist nog weinig ervaren is in interactie-analyses, 2 × 5 minuten interactie
uit te schrijven. Hierdoor kan bijv. het aantal open vragen, aantal beurten/beurtlengtes, de adequaatheid van
een reactie voor zowel de ouder als het kind eenvoudig worden bepaald. Het articulatietempo voor zowel de
ouder(s) als kind wordt altijd gemeten en berekend.
Assessment kind
Bij het kind worden altijd reguliere spraaktaaltests afgenomen, ook als er geen zorgen of twijfels zijn over de
taalontwikkeling. Het is namelijk voor het bepalen van de balans in Mogelijkheden-Verwachtingen van belang
dat duidelijk wordt of er sprake kan zijn van een verminderde Mogelijkheid (zwakkere spraaktaalontwikkeling)
