De sociale ontwikkeling van het schoolkind
H1: Het sociale ontwikkelingstraject
We spreken van een geslaagde ontwikkeling wanneer kinderen goed met andere kinderen omgaan
en instaat zijn alledaagse bij de leeftijd passende problemen op te lossen. Deze vaardigheden
noemen we sociale competenties.
Sociale competentie is sterk bepalend voor het toekomstig sociale gedrag dat kinderen gaan laten
zien.
Sociale vaardigheden
De kern van de sociale ontwikkeling is:
Participeren in en initiatief nemen tot sociale interacties
Oog hebben voor wat andere kinderen beweegt
Zich houden aan regels en afspraken
Voor kinderen in de basisschoolleeftijd gaat het om een zevental basisvaardigheden:
1. Oog hebben voor de ander
2. Overleggen met de ander
3. De ander aanvoelen
4. Beheersing van eigen emoties
5. Controleren van gedragingen
6. Oplossen van problemen
7. Respecteren van regels
Tijden de basisschoolperiode maken kinderen deze vaardigheden hun eigen. Tussen 3 en 5 jaar oud
komen kinderen steeds meer in contact met andere kinderen met wie zij communiceren en samen
spelen. Zij leren steeds meer initiatieven te nemen en om te gaan met anderen. Tussen 6 en 12
sluiten kinderen vriendschappen en nemen deel aan groepsactiviteiten. Ze begrijpen wat andere
kinderen beweegt en leren zich aan regels houden.
Er is te zien dat kinderen met een normale sociaal vaardige ontwikkeling een positieve positie krijgen
in de klas van andere kinderen. Kinderen met weinig sociale vaardigheden worden eerder
afgewezen.
Aspecten van sociale competentie
Sociale vaardigheden zijn nodig om goed te functioneren in omgang met anderen. Echter zijn er ook
andere aspecten die meespelen:
Situatie
Sociaal competent gedrag hangt af van de situatie. Sociaal competent gedrag tijdens een
schoolreisje is anders dan tijdens een proefwerk.
Niet alleen in alledaagse situaties
Sociaal competent gedrag moet ook worden vertoond in nieuwe, onverwachte of gespannen
situaties. Sociaal competent gedrag is bijvoorbeeld eerst afwachten wat er gebeurt.
Integraal begrip
Sociale competentie vormt één ondeelbaar geheel. Het houdt ook emotionele en cognitieve
aspecten in.
Perspectief van de betrokken personen
Afhankelijk van welk perspectief er wordt gekeken kan gedrag sociaal competent zijn of niet.
Iemand helpen bij een proefwerk kan voor de vriend als sociaal worden gezien, vanuit de
leerkracht niet.
Geen persoonlijkheidskenmerk
Het is vooral een kwaliteit die tot uitdrukking komt in relatie met andere kinderen.
H1: Het sociale ontwikkelingstraject
We spreken van een geslaagde ontwikkeling wanneer kinderen goed met andere kinderen omgaan
en instaat zijn alledaagse bij de leeftijd passende problemen op te lossen. Deze vaardigheden
noemen we sociale competenties.
Sociale competentie is sterk bepalend voor het toekomstig sociale gedrag dat kinderen gaan laten
zien.
Sociale vaardigheden
De kern van de sociale ontwikkeling is:
Participeren in en initiatief nemen tot sociale interacties
Oog hebben voor wat andere kinderen beweegt
Zich houden aan regels en afspraken
Voor kinderen in de basisschoolleeftijd gaat het om een zevental basisvaardigheden:
1. Oog hebben voor de ander
2. Overleggen met de ander
3. De ander aanvoelen
4. Beheersing van eigen emoties
5. Controleren van gedragingen
6. Oplossen van problemen
7. Respecteren van regels
Tijden de basisschoolperiode maken kinderen deze vaardigheden hun eigen. Tussen 3 en 5 jaar oud
komen kinderen steeds meer in contact met andere kinderen met wie zij communiceren en samen
spelen. Zij leren steeds meer initiatieven te nemen en om te gaan met anderen. Tussen 6 en 12
sluiten kinderen vriendschappen en nemen deel aan groepsactiviteiten. Ze begrijpen wat andere
kinderen beweegt en leren zich aan regels houden.
Er is te zien dat kinderen met een normale sociaal vaardige ontwikkeling een positieve positie krijgen
in de klas van andere kinderen. Kinderen met weinig sociale vaardigheden worden eerder
afgewezen.
Aspecten van sociale competentie
Sociale vaardigheden zijn nodig om goed te functioneren in omgang met anderen. Echter zijn er ook
andere aspecten die meespelen:
Situatie
Sociaal competent gedrag hangt af van de situatie. Sociaal competent gedrag tijdens een
schoolreisje is anders dan tijdens een proefwerk.
Niet alleen in alledaagse situaties
Sociaal competent gedrag moet ook worden vertoond in nieuwe, onverwachte of gespannen
situaties. Sociaal competent gedrag is bijvoorbeeld eerst afwachten wat er gebeurt.
Integraal begrip
Sociale competentie vormt één ondeelbaar geheel. Het houdt ook emotionele en cognitieve
aspecten in.
Perspectief van de betrokken personen
Afhankelijk van welk perspectief er wordt gekeken kan gedrag sociaal competent zijn of niet.
Iemand helpen bij een proefwerk kan voor de vriend als sociaal worden gezien, vanuit de
leerkracht niet.
Geen persoonlijkheidskenmerk
Het is vooral een kwaliteit die tot uitdrukking komt in relatie met andere kinderen.
