Goederenrecht C.S. Hoorcolleges
Hoorcollege 1) Verhaal en voorrang algemeen
Wat is de bijzondere aard van het goederenrecht? Als het goederenrecht ter sprake komt, schiet
iedereen in de kramp. Goederenrecht is ingewikkeld en zijn strenge regels, waar partijen geen
vrijheid hebben en daar moeten we de wet minutieus toepassen en we hebben daarbij weinig
ruimte om te manoeuvreren. Dit is gedeeltelijk waar/onwaar: zoals de aard van al het recht, geeft
het goederenrecht regels over hoe mensen zich jegens elkaar moeten gedragen. Het gaat over
rechten op goederen, zaken en vermogensrechten. Uiteindelijk gaat het om de vraag wat mensen
jegens elkaar mogen doen, net als bij al het andere recht. Wat we hebben geleerd kunnen we dus
ook inzetten in het goederenrecht, maar dan moet dit wel wat voorzichtiger geschieden.
Eggens: “In waarheid geldt de eigendom- als rechtsbetrekking van persoon tot zaak- in de
rechtsbetrekkingen van die persoon (Als eigenaar betrokken) tot andere personen en wel als de
betrekkingen tot die anderen bepalend, en wel aldus bepalend dat in en door (middel van) de
eigendomsbetrekking het subject daarvan zich tot de andere verhoudt als eigenaar tot niet-
eigenaren van de betrokken zaak.”
- Zeggen dat iemand eigenaar is, zegt iets over de relatie van een persoon tot een zaak. In
werkelijkheid zeg je dan eigenlijk iets over de rechtsbetrekking tot andere personen. Doordat je
eigenaar bent van een zaak, bepaalt dat de rechtsverhouding tot andere personen. Dat geeft
regels over hoe men zich moet gedragen (beide partijen).
- Er vloeien dus regels uit voort.
Arrest Zalco III: Zalco maakte aluminium van aarde dat werd geleverd door Glencore. Glencore
had een eigendomsvoorbehoud. Zalco raakte in financiële moeilijkheden en Glencore was bang dat
betaling zou uitblijven. Glenco wilde een pandrecht bij voorbaat op het aluminium wat hij
produceerde. Dat was net op tijd, want kort na het vestigen van het pandrecht bij voorbaat, ging
Zalco failliet. Er werd een curator aangesteld. Zalco had nog een paar dagen aluminium
geproduceerd. Aan het eind van het productieproces ontstaat aluminium wat geld waard was. Dat
heeft zes dagen geduurd. Op een bepaalde datum werd geen aluminum meer geproduceerd. Na een
paar dagen was die aluminum vastgekoekt aan de ovens en daar werd ruzie over gemaakt. De
blokken alumnium waren bij elkaar 15 miljoen euro waard, als je daar zit met een zak geld, zijn er
altijd mensen die menen dat zij recht op geld hebben. Glencore stelde zich op het standpunt dat er
een pandrecht bij voorbaat was gevestigd op het aluminium. Er waren ook hypotheekhouders en
die zeiden dat die blokken aluminium wel erg vastzaten aan de ovens, zodat het aluminium
bestanddeel zijn geworden van die ovens. Die ovens zijn volgens hen bestanddeel van het gebouw
en zij hadden hypotheekrecht op de fabriek. Zij vonden dus dat het geld van hun was. De curator
zei dat het aluminium, dat na de faillissementsdatum is geproduceerd, vrij van pand was. (artikel
35 lid 2 Fw). Die aluminium was onbelast en de curator zei dat dat gedeelte aluminium van hem
was. Wie is tot wat gerechtigd?
- Aluminium geproduceerd voor de faillissementsdatum (verpand)
- Aluminium geproduceerd op en na de faillissementsdatum (onverpand)
- Vermenging oud en nieuw aluminium
- Artikel 5:15 BW: “Worden roerende zaken die aan verschillende eigenaars toebehoren door
vermenging tot 1 zaak verenigd, dan is het vorige artikel van overeenkomstige toepassing.”
- In casu 1 eigenaar (maar op een dele van de oorspronkelijke zaken zit een pandrecht).
- HR pas het artikel toch toe met dubbele analogie. Zalco is als enige eigenaar van het
aluminium, maar Glencore krijgt een pandrecht op een aandeel in die totale hoeveelheid
aluminium. De rechter hoeft alleen maar even uit te vogelen welk deel van de uiteindelijke
hoeveelheid, dateert van voor de faillietverklaring.
Verhaal en voorrang:
a) Verhaal
a) Op het gehele vermogen (artikel 3:276 BW)
a) Zijn schuldeiser kan zich op het gehele vermogen van de schuldenaar verhalen.
b) Paritas creditorium (artikel 3:277 BW)
a) Alle schuldeisers zijn gelijk, behalve als ze niet gelijk zijn. Er zijn regels op grond
waarvan sommige partijen een voorsprong hebben op andere schuldeisers.
Pagina 1! van 52
!
Hoorcollege 1) Verhaal en voorrang algemeen
Wat is de bijzondere aard van het goederenrecht? Als het goederenrecht ter sprake komt, schiet
iedereen in de kramp. Goederenrecht is ingewikkeld en zijn strenge regels, waar partijen geen
vrijheid hebben en daar moeten we de wet minutieus toepassen en we hebben daarbij weinig
ruimte om te manoeuvreren. Dit is gedeeltelijk waar/onwaar: zoals de aard van al het recht, geeft
het goederenrecht regels over hoe mensen zich jegens elkaar moeten gedragen. Het gaat over
rechten op goederen, zaken en vermogensrechten. Uiteindelijk gaat het om de vraag wat mensen
jegens elkaar mogen doen, net als bij al het andere recht. Wat we hebben geleerd kunnen we dus
ook inzetten in het goederenrecht, maar dan moet dit wel wat voorzichtiger geschieden.
Eggens: “In waarheid geldt de eigendom- als rechtsbetrekking van persoon tot zaak- in de
rechtsbetrekkingen van die persoon (Als eigenaar betrokken) tot andere personen en wel als de
betrekkingen tot die anderen bepalend, en wel aldus bepalend dat in en door (middel van) de
eigendomsbetrekking het subject daarvan zich tot de andere verhoudt als eigenaar tot niet-
eigenaren van de betrokken zaak.”
- Zeggen dat iemand eigenaar is, zegt iets over de relatie van een persoon tot een zaak. In
werkelijkheid zeg je dan eigenlijk iets over de rechtsbetrekking tot andere personen. Doordat je
eigenaar bent van een zaak, bepaalt dat de rechtsverhouding tot andere personen. Dat geeft
regels over hoe men zich moet gedragen (beide partijen).
- Er vloeien dus regels uit voort.
Arrest Zalco III: Zalco maakte aluminium van aarde dat werd geleverd door Glencore. Glencore
had een eigendomsvoorbehoud. Zalco raakte in financiële moeilijkheden en Glencore was bang dat
betaling zou uitblijven. Glenco wilde een pandrecht bij voorbaat op het aluminium wat hij
produceerde. Dat was net op tijd, want kort na het vestigen van het pandrecht bij voorbaat, ging
Zalco failliet. Er werd een curator aangesteld. Zalco had nog een paar dagen aluminium
geproduceerd. Aan het eind van het productieproces ontstaat aluminium wat geld waard was. Dat
heeft zes dagen geduurd. Op een bepaalde datum werd geen aluminum meer geproduceerd. Na een
paar dagen was die aluminum vastgekoekt aan de ovens en daar werd ruzie over gemaakt. De
blokken alumnium waren bij elkaar 15 miljoen euro waard, als je daar zit met een zak geld, zijn er
altijd mensen die menen dat zij recht op geld hebben. Glencore stelde zich op het standpunt dat er
een pandrecht bij voorbaat was gevestigd op het aluminium. Er waren ook hypotheekhouders en
die zeiden dat die blokken aluminium wel erg vastzaten aan de ovens, zodat het aluminium
bestanddeel zijn geworden van die ovens. Die ovens zijn volgens hen bestanddeel van het gebouw
en zij hadden hypotheekrecht op de fabriek. Zij vonden dus dat het geld van hun was. De curator
zei dat het aluminium, dat na de faillissementsdatum is geproduceerd, vrij van pand was. (artikel
35 lid 2 Fw). Die aluminium was onbelast en de curator zei dat dat gedeelte aluminium van hem
was. Wie is tot wat gerechtigd?
- Aluminium geproduceerd voor de faillissementsdatum (verpand)
- Aluminium geproduceerd op en na de faillissementsdatum (onverpand)
- Vermenging oud en nieuw aluminium
- Artikel 5:15 BW: “Worden roerende zaken die aan verschillende eigenaars toebehoren door
vermenging tot 1 zaak verenigd, dan is het vorige artikel van overeenkomstige toepassing.”
- In casu 1 eigenaar (maar op een dele van de oorspronkelijke zaken zit een pandrecht).
- HR pas het artikel toch toe met dubbele analogie. Zalco is als enige eigenaar van het
aluminium, maar Glencore krijgt een pandrecht op een aandeel in die totale hoeveelheid
aluminium. De rechter hoeft alleen maar even uit te vogelen welk deel van de uiteindelijke
hoeveelheid, dateert van voor de faillietverklaring.
Verhaal en voorrang:
a) Verhaal
a) Op het gehele vermogen (artikel 3:276 BW)
a) Zijn schuldeiser kan zich op het gehele vermogen van de schuldenaar verhalen.
b) Paritas creditorium (artikel 3:277 BW)
a) Alle schuldeisers zijn gelijk, behalve als ze niet gelijk zijn. Er zijn regels op grond
waarvan sommige partijen een voorsprong hebben op andere schuldeisers.
Pagina 1! van 52
!
