PSKA samenvatting
Hoorcollege 1 - theorieën opvoeding en socialisatie
Socialisatie = een proces waarbij kinderen kennis, vaardigheden en gedragingen verkrijgen/aanleren
en overtuigingen, waarden en normen eigen maken die eigen zijn aan bepaalde cultuur/samenleving,
waardoor ze in staat zijn te participeren in de samenleving doel = reguleren van impulsen
Soorten socialisatie:
- Unidirectioneel = socialisatie gaat één kant op (docent geeft les aan een kind)
- Bidirectioneel = socialisatie gaat twee kanten op (docent leert kind iets, waar het kind op
reageert wat het leren weer beïnvloedt)
- Transactioneel = socialisatie gaat alle kanten op (vindt plaats over tijd en bestaat uit
meerdere interacties)
Psychodynamische benadering (Freud) = een kind doet primitieve uitingen en moeten impulsen
reguleren (agressief en seksuele impulsen) omdat de impulsen in conflict komen met de omgeving.
Externe controle zorgt voor interne controle (super-ego).
Id primitieve driften (genot)
Ego reguleert impulsen
Super-ego geweten
Ego-controle = de inhibitie of expressie van impulsen
Ego-resiliency = je weet in te schatten wanneer je je impulsen moet uiten of niet
Socialisatie door de tijd heen:
- Martinus Langeveld (1905-1989) doel is zelfverantwoordelijke bepaling/het mondig laten
worden van het kind door middel van je kind laten huilen ipv troosten.
- Dr. Spock (1903-1998) permissieve opvoedstijl
- Begin 20e eeuw
o Behavioristisch perspectief = baby's moet je niet verwennen, al het gedrag is
aangeleerd, dus ook gewenst gedrag.
o Tabula rasa = het kind is een onbeschreven blad (Watson, 1925)
- Midden 20e eeuw behavioristisch perspectief door operante conditionering (bekrachtiging
en stimulus-respons relaties, Skinner 1904-1990)
Coercion cycle (Patterson 1926-2016) gebaseerd op negatieve bekrachtiging = moeder zegt dat
kind moet tafeldekken terwijl ze zit te kleuren kind gaat zeuren moeder dekt zelf maar de tafel
kind stopt met zeuren
Effecten korte termijn: kind stopt met zeuren (positief)
Effecten lange termijn: kind leert dat zeuren helpt (negatief)
Sociaal cognitieve leertheorie (Bandura 1925-2021) = kinderen modelleren de ouders, dus die
moeten een goed rolmodel voor het kind zijn.
Socialisatie als resultaat van evolutie niet alleen nurture belangrijk, maar óók nature
- Aangeboren neiging om bescherming te zoeken, dus ouders moeten die steun aanbieden
- In de kritieke/sensitieve periode is het van belang om kinderen nieuwe dingen aan te leren
- Experiment van Harlow aapje koos voor warmte boven voedsel
,Welke invloed heeft opvoeding op het gedrag van een kind? – unidirectioneel
Opvoedingssoorten:
- Autoritair
- Democratisch/autoritatief
- Permissief/laissez-faire
Autoritatief beste resultaten
Opvoedingsdimensies:
- Ondersteuning/warmte kind voelt zich begrepen en geaccepteerd
- Controle zowel positieve als negatieve aspecten
Uitkomsten onderzoeken invloed van opvoeding op gedrag:
- Autoritatieve opvoedstijl zorgt voor minder gedragsproblemen bij het kind en hoe beter de
competenties van het kind. Bij autoritaire opvoedstijl is dit precies andersom.
- Hoe minder betrokkenheid, hoe meer externaliserend probleemgedrag.
Hoe meer een kind zelf mag beslissen, hoe meer externaliserend probleemgedrag.
- Hoe meer controle, hoe meer fysiek agressief gedrag
Welke invloed heeft het gedrag van een kind op de opvoeding? – bidirectioneel
- Als een kind meer gedragsproblemen heeft, kan dit leiden tot een hardere opvoeding
- Hoe meer angst bij het kind hoe meer ouderlijke controle
- Hoe meer ouderlijke controle hoe meer angst bij het kind
Wat voor invloed heeft het gedrag van het kind en opvoedgedrag van ouders op de sociale
ontwikkeling van het kind? – transactioneel
- Moderator effecten = x is gerelateerd aan y en z kan daar
versterkende of verzwakkende werking op hebben (geen
verklaring!)
- Gedrag is gerelateerd aan ontwikkeling, maar opvoeding
kan invloed hebben op deze ontwikkeling
- Opvoeding zorgt voor een bepaalde ontwikkeling, waar
gedrag weer een versterkend of verzwakkend effect op kan
hebben
Weergave moderator effect:
, Modellen over interacties kind omgeving:
Diathesis-Stress model Differential Susceptibility model
Veerkrachtige kinderen zullen een stabiele
ervaring hebben bij zowel positieve als negatieve
gebeurtenissen. Kwetsbare kinderen ervaren
negatieve gebeurtenissen minder prettig
maar positieve gebeurtenissen hetzelfde als stabiele
kinderen.
Wat is de invloed van het gedrag van een kind via opvoeding op de sociale ontwikkeling van het kind?
– transactioneel
- Mediatie-effecten (indirect)
Hoorcollege 2 - gehechtheid
Gehechtheid meten door:
- Strange situation procedure (Ainsworth) 0-1 jaar:
1. Moeder & baby
2. Moeder, baby & vreemde
3. Vreemde & baby
4. Moeder & baby
5. Alleen baby
6. Vreemde & baby
7. Moeder & baby
Nadeel: grote individuele en culturele verschillen de mate waarin
kinderen gewend zijn aan separatie van hun oude
- Attachment Q-sort (1-2 jaar) = 90 kaartjes met
gedragsbeschrijving die worden gesorteerd op basis van ‘passend bij het kind’ en ‘niet
passend bij het kind’. Dit wordt daarna vergeleken met de kenmerken van een veilig gehecht
kind en hoe meer gelijkenissen hoe beter.
o Secure-base gedrag = balans tussen nabijheid en exploratie
Nadeel: attachment system wordt pas geactiveerd gedurende stress
- Adult Attachment Interview (AAI) = interview met herinneringen uit kindertijd en op basis
van de beschrijvingen wordt de hechtingstijl bepaald
Hoorcollege 1 - theorieën opvoeding en socialisatie
Socialisatie = een proces waarbij kinderen kennis, vaardigheden en gedragingen verkrijgen/aanleren
en overtuigingen, waarden en normen eigen maken die eigen zijn aan bepaalde cultuur/samenleving,
waardoor ze in staat zijn te participeren in de samenleving doel = reguleren van impulsen
Soorten socialisatie:
- Unidirectioneel = socialisatie gaat één kant op (docent geeft les aan een kind)
- Bidirectioneel = socialisatie gaat twee kanten op (docent leert kind iets, waar het kind op
reageert wat het leren weer beïnvloedt)
- Transactioneel = socialisatie gaat alle kanten op (vindt plaats over tijd en bestaat uit
meerdere interacties)
Psychodynamische benadering (Freud) = een kind doet primitieve uitingen en moeten impulsen
reguleren (agressief en seksuele impulsen) omdat de impulsen in conflict komen met de omgeving.
Externe controle zorgt voor interne controle (super-ego).
Id primitieve driften (genot)
Ego reguleert impulsen
Super-ego geweten
Ego-controle = de inhibitie of expressie van impulsen
Ego-resiliency = je weet in te schatten wanneer je je impulsen moet uiten of niet
Socialisatie door de tijd heen:
- Martinus Langeveld (1905-1989) doel is zelfverantwoordelijke bepaling/het mondig laten
worden van het kind door middel van je kind laten huilen ipv troosten.
- Dr. Spock (1903-1998) permissieve opvoedstijl
- Begin 20e eeuw
o Behavioristisch perspectief = baby's moet je niet verwennen, al het gedrag is
aangeleerd, dus ook gewenst gedrag.
o Tabula rasa = het kind is een onbeschreven blad (Watson, 1925)
- Midden 20e eeuw behavioristisch perspectief door operante conditionering (bekrachtiging
en stimulus-respons relaties, Skinner 1904-1990)
Coercion cycle (Patterson 1926-2016) gebaseerd op negatieve bekrachtiging = moeder zegt dat
kind moet tafeldekken terwijl ze zit te kleuren kind gaat zeuren moeder dekt zelf maar de tafel
kind stopt met zeuren
Effecten korte termijn: kind stopt met zeuren (positief)
Effecten lange termijn: kind leert dat zeuren helpt (negatief)
Sociaal cognitieve leertheorie (Bandura 1925-2021) = kinderen modelleren de ouders, dus die
moeten een goed rolmodel voor het kind zijn.
Socialisatie als resultaat van evolutie niet alleen nurture belangrijk, maar óók nature
- Aangeboren neiging om bescherming te zoeken, dus ouders moeten die steun aanbieden
- In de kritieke/sensitieve periode is het van belang om kinderen nieuwe dingen aan te leren
- Experiment van Harlow aapje koos voor warmte boven voedsel
,Welke invloed heeft opvoeding op het gedrag van een kind? – unidirectioneel
Opvoedingssoorten:
- Autoritair
- Democratisch/autoritatief
- Permissief/laissez-faire
Autoritatief beste resultaten
Opvoedingsdimensies:
- Ondersteuning/warmte kind voelt zich begrepen en geaccepteerd
- Controle zowel positieve als negatieve aspecten
Uitkomsten onderzoeken invloed van opvoeding op gedrag:
- Autoritatieve opvoedstijl zorgt voor minder gedragsproblemen bij het kind en hoe beter de
competenties van het kind. Bij autoritaire opvoedstijl is dit precies andersom.
- Hoe minder betrokkenheid, hoe meer externaliserend probleemgedrag.
Hoe meer een kind zelf mag beslissen, hoe meer externaliserend probleemgedrag.
- Hoe meer controle, hoe meer fysiek agressief gedrag
Welke invloed heeft het gedrag van een kind op de opvoeding? – bidirectioneel
- Als een kind meer gedragsproblemen heeft, kan dit leiden tot een hardere opvoeding
- Hoe meer angst bij het kind hoe meer ouderlijke controle
- Hoe meer ouderlijke controle hoe meer angst bij het kind
Wat voor invloed heeft het gedrag van het kind en opvoedgedrag van ouders op de sociale
ontwikkeling van het kind? – transactioneel
- Moderator effecten = x is gerelateerd aan y en z kan daar
versterkende of verzwakkende werking op hebben (geen
verklaring!)
- Gedrag is gerelateerd aan ontwikkeling, maar opvoeding
kan invloed hebben op deze ontwikkeling
- Opvoeding zorgt voor een bepaalde ontwikkeling, waar
gedrag weer een versterkend of verzwakkend effect op kan
hebben
Weergave moderator effect:
, Modellen over interacties kind omgeving:
Diathesis-Stress model Differential Susceptibility model
Veerkrachtige kinderen zullen een stabiele
ervaring hebben bij zowel positieve als negatieve
gebeurtenissen. Kwetsbare kinderen ervaren
negatieve gebeurtenissen minder prettig
maar positieve gebeurtenissen hetzelfde als stabiele
kinderen.
Wat is de invloed van het gedrag van een kind via opvoeding op de sociale ontwikkeling van het kind?
– transactioneel
- Mediatie-effecten (indirect)
Hoorcollege 2 - gehechtheid
Gehechtheid meten door:
- Strange situation procedure (Ainsworth) 0-1 jaar:
1. Moeder & baby
2. Moeder, baby & vreemde
3. Vreemde & baby
4. Moeder & baby
5. Alleen baby
6. Vreemde & baby
7. Moeder & baby
Nadeel: grote individuele en culturele verschillen de mate waarin
kinderen gewend zijn aan separatie van hun oude
- Attachment Q-sort (1-2 jaar) = 90 kaartjes met
gedragsbeschrijving die worden gesorteerd op basis van ‘passend bij het kind’ en ‘niet
passend bij het kind’. Dit wordt daarna vergeleken met de kenmerken van een veilig gehecht
kind en hoe meer gelijkenissen hoe beter.
o Secure-base gedrag = balans tussen nabijheid en exploratie
Nadeel: attachment system wordt pas geactiveerd gedurende stress
- Adult Attachment Interview (AAI) = interview met herinneringen uit kindertijd en op basis
van de beschrijvingen wordt de hechtingstijl bepaald
