Hoofdstuk 6 Publieke organisaties en hun omgeving
De omgeving van publieke organisaties heeft bijzondere kenmerken, die in organisatorisch
opzicht doorwerken, zoals politieke interventies, onvrijwillige klantrelaties en publiek-private
samenwerking.
6.1 De organisatie als afgeleide van de omgeving
Zie pagina 204.
Dit voorbeeld laat zien dat organisaties een omgeving hebben waarmee zij voortdurend in
wisselwerking staan. Ze ontwikkelen zich onder invloed van de omgeving en wanneer de
omgeving verandert en er zich bijvoorbeeld nieuwe omstandigheden aandienen, moeten
organisaties steeds weer de afweging maken hoe hiermee om te gaan.
6.2 De omgeving van organisaties: benaderingen
Organiseren is situatieafhankelijk.
Belangrijke ontwikkeling: toenemende aandacht voor de omgeving. Een tekortkoming van de
Scientific Managementbeweging is de verwaarlozing van de wisselwerking tussen
organisaties en hun omgeving.
De eisen die de omgeving aan een organisatie stelt, staan centraal in twee bestuurskundige
benaderingen van organisatie en management: de systeembenadering en de
contingentiebenadering.
6.2.1. De systeembenadering; wisselwerking met omgeving.
De systeembenadering benadrukt dat publieke organisaties voortdurend in wisselwerking
staan met hun omgeving.
Input transformatie output.
Organisaties onttrekken bepaalde zaken aan hun omgeving (input; concrete zaken als
menskracht, budget, behuizing en kantoorinventaris of minder concrete zaken als informatie,
wensen, eisen, invloed pogingen, steun etc.)
De omgeving reageert op de producten en diensten die de organisatie levert, effect van de
producten outcome.
De informatie die een organisatie ontvangt over wat er in de omgeving gebeurt met het
resultaat van haar activiteiten feedback.
6.2.2. De contingentiebenadering; congruentie met omgeving.
De contingentiebenadering stelt net als de systeembenadering de wisselwerking tussen
organisatie en omgeving centraal, maar gaat daarbij een stap verder. De
contingentiebenadering gaat ervan uit dat de effectiviteit van een organisatie afhankelijk is
van de mate waarin er congruentie bestaat tussen organisatie en omgeving.
De contingentiebenadering komt voort uit onvrede met benaderingen die één
organisatievorm als de enige juiste aanprijzen. De contingentiebenadering stelt dat er niet
één juiste organisatievorm is.
Omgevingsdimensies:
- Dynamiek: mate van voorspelbaarheid
- Complexiteit: mate van begrijpelijkheid
- Heterogeniteit: mate van eenvormigheid
- Vijandigheid: houding ten opzichte van de omgeving
De contingentiebenadering concentreert zich op een aantal dimensies van de omgeving.
1
De omgeving van publieke organisaties heeft bijzondere kenmerken, die in organisatorisch
opzicht doorwerken, zoals politieke interventies, onvrijwillige klantrelaties en publiek-private
samenwerking.
6.1 De organisatie als afgeleide van de omgeving
Zie pagina 204.
Dit voorbeeld laat zien dat organisaties een omgeving hebben waarmee zij voortdurend in
wisselwerking staan. Ze ontwikkelen zich onder invloed van de omgeving en wanneer de
omgeving verandert en er zich bijvoorbeeld nieuwe omstandigheden aandienen, moeten
organisaties steeds weer de afweging maken hoe hiermee om te gaan.
6.2 De omgeving van organisaties: benaderingen
Organiseren is situatieafhankelijk.
Belangrijke ontwikkeling: toenemende aandacht voor de omgeving. Een tekortkoming van de
Scientific Managementbeweging is de verwaarlozing van de wisselwerking tussen
organisaties en hun omgeving.
De eisen die de omgeving aan een organisatie stelt, staan centraal in twee bestuurskundige
benaderingen van organisatie en management: de systeembenadering en de
contingentiebenadering.
6.2.1. De systeembenadering; wisselwerking met omgeving.
De systeembenadering benadrukt dat publieke organisaties voortdurend in wisselwerking
staan met hun omgeving.
Input transformatie output.
Organisaties onttrekken bepaalde zaken aan hun omgeving (input; concrete zaken als
menskracht, budget, behuizing en kantoorinventaris of minder concrete zaken als informatie,
wensen, eisen, invloed pogingen, steun etc.)
De omgeving reageert op de producten en diensten die de organisatie levert, effect van de
producten outcome.
De informatie die een organisatie ontvangt over wat er in de omgeving gebeurt met het
resultaat van haar activiteiten feedback.
6.2.2. De contingentiebenadering; congruentie met omgeving.
De contingentiebenadering stelt net als de systeembenadering de wisselwerking tussen
organisatie en omgeving centraal, maar gaat daarbij een stap verder. De
contingentiebenadering gaat ervan uit dat de effectiviteit van een organisatie afhankelijk is
van de mate waarin er congruentie bestaat tussen organisatie en omgeving.
De contingentiebenadering komt voort uit onvrede met benaderingen die één
organisatievorm als de enige juiste aanprijzen. De contingentiebenadering stelt dat er niet
één juiste organisatievorm is.
Omgevingsdimensies:
- Dynamiek: mate van voorspelbaarheid
- Complexiteit: mate van begrijpelijkheid
- Heterogeniteit: mate van eenvormigheid
- Vijandigheid: houding ten opzichte van de omgeving
De contingentiebenadering concentreert zich op een aantal dimensies van de omgeving.
1
