Overgewicht onder volwassenen
Een rationalistische analyse op de gewichtstoename in Nederland
Datum: 01 november 2021
Plaats: Vrije Universiteit Amsterdam
Studie: MSc Bestuurskunde
Vak: Beleid & Management
Aantal woorden: 3173
,Inhoudsopgave
1. Introductie..................................................................................................................................... 2
2. Rationalistisch beleidsontwerp..................................................................................................... 3
2.1 Probleemstructurering............................................................................................................. 4
2.1.1 Problem Sensing (Problem situation)..............................................................................4
2.1.2 Problem Search (Metaproblem).......................................................................................4
2.1.3 Problem Delineation (Substantive problem)....................................................................5
2.1.4 Problem Formalization (Causaal veldmodel)..................................................................6
2.2 Toekomstverkenning.............................................................................................................. 6
2.3 Beleidsinhoud......................................................................................................................... 8
2.3.1 Beleidsvoorstel................................................................................................................ 8
2.3.2 Maatschappelijke kosten-baten analyse...........................................................................9
2.3.3 Doelenboom................................................................................................................... 11
2.4 Monitoring............................................................................................................................ 11
2.5 Evaluatie............................................................................................................................... 12
2.6 Beleidsargumentatie............................................................................................................. 13
3. Kritische beschouwing................................................................................................................ 14
3.1 Wicked problems.................................................................................................................. 14
3.2 Onbedoelde effecten............................................................................................................. 14
3.3 Gulzig bestuur....................................................................................................................... 15
3.4 Kanttekeningen beleidsontwerp............................................................................................ 16
4. Verkenning alternatieve beleidsbenaderingen............................................................................17
4.1 Alternatieve responses.......................................................................................................... 17
4.2 Concreet alternatief beleidsproces........................................................................................ 17
4.3 Rol van de bestuurskundige professional.............................................................................18
4.4 Tussenconclusie.................................................................................................................... 18
5. Conclusie.................................................................................................................................... 19
Literatuurlijst.................................................................................................................................. 20
1. Introductie
In Nederland is het aantal volwassenen (vanaf 18 jaar) met overgewicht de afgelopen decennia
aanhoudend gestegen. In de jaren 90 had gemiddeld 38,04% van het aantal volwassen
overgewicht en dit is in 2020 uitgegroeid tot 49,9%. Deze stijging in overgewicht is volgens het
RIVM (z.d.-c) significant voor zowel mannen, vrouwen als de totale groep. De stijging van
overgewicht is van invloed op de fysieke en psychische gezondheid. Men heeft een verhoogde
kans op o.a. diabetes, onvruchtbaarheid, angststoornissen en depressies. Binnen de
2
, gezondheidszorg leidt de toename van overgewicht tot een verhoging van de zorguitgaven. Ook
de sociale zekerheid wordt negatief beïnvloed. Dit komt mede doordat volwassenen met
overgewicht een hoger ziekteverzuim kennen en een vervroegde kans hebben op
arbeidsongeschiktheid (RIVM, z.d.-b). Kortom, een groeiend maatschappelijk probleem waarbij
het wenselijk is dat de Nederlandse overheid door middel van beleid ingrijpt.
Het doel van dit paper is het verkennen van een beleidsaanpak voor het verminderen van
overgewicht onder volwassenen. Hierbij luidt de hoofdvraag:
‘Hoe kan een vermindering van het percentage volwassenen met overgewicht in Nederland
worden gerealiseerd?’
De hoofdvraag wordt beantwoord middels drie deelvragen, namelijk:
1. Op welke wijze helpt een rationalistisch beleidsontwerp bij de vermindering van overgewicht
onder volwassenen in Nederland?
2. Welke kritiek kan geuit worden op het voorgestelde beleidsontwerp om overgewicht onder
volwassenen in Nederland te verminderen?
3. Wat voor alternatieve beleidsbenaderingen kunnen voorgesteld worden om overgewicht onder
volwassenen in Nederland te verminderen?
De drie deelvragen vormen de hoofdstukken van het paper. Afsluitend wordt een concluderend
antwoord gegeven op de hoofdvraag.
2. Rationalistisch beleidsontwerp
In dit hoofdstuk is een rationalistisch beleidsontwerp beschreven om overgewicht onder
volwassenen in Nederland te verminderen. Hierbij is de rationalistisch beleidsanalyse van Dunn
(2017) gehanteerd, met als methode het analyseren van veronderstellingen.
3
Een rationalistische analyse op de gewichtstoename in Nederland
Datum: 01 november 2021
Plaats: Vrije Universiteit Amsterdam
Studie: MSc Bestuurskunde
Vak: Beleid & Management
Aantal woorden: 3173
,Inhoudsopgave
1. Introductie..................................................................................................................................... 2
2. Rationalistisch beleidsontwerp..................................................................................................... 3
2.1 Probleemstructurering............................................................................................................. 4
2.1.1 Problem Sensing (Problem situation)..............................................................................4
2.1.2 Problem Search (Metaproblem).......................................................................................4
2.1.3 Problem Delineation (Substantive problem)....................................................................5
2.1.4 Problem Formalization (Causaal veldmodel)..................................................................6
2.2 Toekomstverkenning.............................................................................................................. 6
2.3 Beleidsinhoud......................................................................................................................... 8
2.3.1 Beleidsvoorstel................................................................................................................ 8
2.3.2 Maatschappelijke kosten-baten analyse...........................................................................9
2.3.3 Doelenboom................................................................................................................... 11
2.4 Monitoring............................................................................................................................ 11
2.5 Evaluatie............................................................................................................................... 12
2.6 Beleidsargumentatie............................................................................................................. 13
3. Kritische beschouwing................................................................................................................ 14
3.1 Wicked problems.................................................................................................................. 14
3.2 Onbedoelde effecten............................................................................................................. 14
3.3 Gulzig bestuur....................................................................................................................... 15
3.4 Kanttekeningen beleidsontwerp............................................................................................ 16
4. Verkenning alternatieve beleidsbenaderingen............................................................................17
4.1 Alternatieve responses.......................................................................................................... 17
4.2 Concreet alternatief beleidsproces........................................................................................ 17
4.3 Rol van de bestuurskundige professional.............................................................................18
4.4 Tussenconclusie.................................................................................................................... 18
5. Conclusie.................................................................................................................................... 19
Literatuurlijst.................................................................................................................................. 20
1. Introductie
In Nederland is het aantal volwassenen (vanaf 18 jaar) met overgewicht de afgelopen decennia
aanhoudend gestegen. In de jaren 90 had gemiddeld 38,04% van het aantal volwassen
overgewicht en dit is in 2020 uitgegroeid tot 49,9%. Deze stijging in overgewicht is volgens het
RIVM (z.d.-c) significant voor zowel mannen, vrouwen als de totale groep. De stijging van
overgewicht is van invloed op de fysieke en psychische gezondheid. Men heeft een verhoogde
kans op o.a. diabetes, onvruchtbaarheid, angststoornissen en depressies. Binnen de
2
, gezondheidszorg leidt de toename van overgewicht tot een verhoging van de zorguitgaven. Ook
de sociale zekerheid wordt negatief beïnvloed. Dit komt mede doordat volwassenen met
overgewicht een hoger ziekteverzuim kennen en een vervroegde kans hebben op
arbeidsongeschiktheid (RIVM, z.d.-b). Kortom, een groeiend maatschappelijk probleem waarbij
het wenselijk is dat de Nederlandse overheid door middel van beleid ingrijpt.
Het doel van dit paper is het verkennen van een beleidsaanpak voor het verminderen van
overgewicht onder volwassenen. Hierbij luidt de hoofdvraag:
‘Hoe kan een vermindering van het percentage volwassenen met overgewicht in Nederland
worden gerealiseerd?’
De hoofdvraag wordt beantwoord middels drie deelvragen, namelijk:
1. Op welke wijze helpt een rationalistisch beleidsontwerp bij de vermindering van overgewicht
onder volwassenen in Nederland?
2. Welke kritiek kan geuit worden op het voorgestelde beleidsontwerp om overgewicht onder
volwassenen in Nederland te verminderen?
3. Wat voor alternatieve beleidsbenaderingen kunnen voorgesteld worden om overgewicht onder
volwassenen in Nederland te verminderen?
De drie deelvragen vormen de hoofdstukken van het paper. Afsluitend wordt een concluderend
antwoord gegeven op de hoofdvraag.
2. Rationalistisch beleidsontwerp
In dit hoofdstuk is een rationalistisch beleidsontwerp beschreven om overgewicht onder
volwassenen in Nederland te verminderen. Hierbij is de rationalistisch beleidsanalyse van Dunn
(2017) gehanteerd, met als methode het analyseren van veronderstellingen.
3
