Pabo
Basiskennis Natuur en Techniek
Florèn van Iterson
Studiemateriaal natuur en techniek - Goed voorbereid naar de pabo
,Inhoud
2.1 Cellen................................................................................................................................................3
2.2 Organisatieniveau orgaan en orgaanstelsel......................................................................................6
2.3 Organisatieniveau organisme...........................................................................................................7
2.4 Organisatieniveau ecosysteem.......................................................................................................12
3.1 Planten aan de basis.......................................................................................................................13
3.2 Stofwisseling bij dieren...................................................................................................................15
3.3 Voeding...........................................................................................................................................18
3.5 Beweging........................................................................................................................................19
3.5 Afweersysteem...............................................................................................................................19
3.6 Instandhouding van ecosystemen..................................................................................................21
4.1 Zintuigen.........................................................................................................................................25
4.2 Reactie............................................................................................................................................27
4.3 Hormonen......................................................................................................................................27
4.4 Gedrag............................................................................................................................................28
4.5 Vorm en functie..............................................................................................................................28
4.6 Adaptie...........................................................................................................................................28
4.7Aanpassingen aan biotische en abiotische factoren........................................................................29
4.8 Aanpassingen..................................................................................................................................30
5.1 Algemene voortplanting.................................................................................................................33
5.2 Voortplanting van planten..............................................................................................................33
5.3 Voortplanting van schimmels.........................................................................................................35
5.4 Voortplanting van dieren................................................................................................................35
5.6 Voortplanting mens........................................................................................................................36
5.7 Erfelijkheid en genen......................................................................................................................37
6.1 Van embryo naar volwassene.........................................................................................................40
6.2 Groei en ontwikkeling bij planten...................................................................................................41
6.3 De levenscyclus en metamorfose...................................................................................................43
6.4 zorg voor eieren en jongen.............................................................................................................43
6.5 Biodiversiteit en evolutie................................................................................................................43
7.1 Ontwikkeling van wetenschap en technologie...............................................................................46
7.2 Stoffen om ons heen.......................................................................................................................46
7.3 Geluid en licht.................................................................................................................................48
,Natuur
Hoofdstuk 2 “Biologische
eenheid”
2.1 Cellen
Roobert Hooke ontdekte de cellen in 1665 doormiddel van een stukje kurk onder een microscoop te
plaatsen.
Alle organismen bestaan uit cellen (ook dingen die ooit hebben geleefd zoals de kurk). Bacteriën en
eencelligen bestaan uit 1 cel. Des te groter iets is, des te meer cellen het heeft. Je kan cellen met het
blote oog niet zien. Cellen zien er altijd anders uit en verandert per organisme. Een cel is levend en
groeit en deelt. Ook hebben ze voedsel nodig en scheiden ze afval af. Soms bewegen ze. Om dit te
kunnen hebben ze structuren, organellen genaamd. Organel is een ander woord voor klein orgaan.
Plantencellen en dierlijke cellen bevatten veel verschillende organellen. Bacteriën hebben alleen een
celmembraan en celwand en zijn vaak ook kleiner dan die van andere organismen.
Celmembraan is een scheiding tussen de binnen- en buitenkant van een cel. Het is een dun vliesje
dat de binnenkant (celplasma) omsluit. Celplasma is een soort dikke vloeistof waarin andere
organellen liggen. Hierdoor blijven nuttige stoffen in de cel en worden schadelijke stoffen
tegengehouden. Ook regelt het celmembraan het transport. Het bevat namelijk kanalen die open en
dicht kunnen. Nuttige stoffen komen binnen en afval gaat naar buiten. Cytoplasma is een ander
woord voor celplasma.
De cellen van bacteriën, schimmels en platen hebben naast een celmembraan ook nog een dik
omhulsel wat den cel stevig maakt, de celwand. Dierlijke cellen hebben geen celwand.
Schematisch weergeven van cellen van bacteriën, dieren en planten
Bacterie
, Dierlijke cel
Plantencel
Basiskennis Natuur en Techniek
Florèn van Iterson
Studiemateriaal natuur en techniek - Goed voorbereid naar de pabo
,Inhoud
2.1 Cellen................................................................................................................................................3
2.2 Organisatieniveau orgaan en orgaanstelsel......................................................................................6
2.3 Organisatieniveau organisme...........................................................................................................7
2.4 Organisatieniveau ecosysteem.......................................................................................................12
3.1 Planten aan de basis.......................................................................................................................13
3.2 Stofwisseling bij dieren...................................................................................................................15
3.3 Voeding...........................................................................................................................................18
3.5 Beweging........................................................................................................................................19
3.5 Afweersysteem...............................................................................................................................19
3.6 Instandhouding van ecosystemen..................................................................................................21
4.1 Zintuigen.........................................................................................................................................25
4.2 Reactie............................................................................................................................................27
4.3 Hormonen......................................................................................................................................27
4.4 Gedrag............................................................................................................................................28
4.5 Vorm en functie..............................................................................................................................28
4.6 Adaptie...........................................................................................................................................28
4.7Aanpassingen aan biotische en abiotische factoren........................................................................29
4.8 Aanpassingen..................................................................................................................................30
5.1 Algemene voortplanting.................................................................................................................33
5.2 Voortplanting van planten..............................................................................................................33
5.3 Voortplanting van schimmels.........................................................................................................35
5.4 Voortplanting van dieren................................................................................................................35
5.6 Voortplanting mens........................................................................................................................36
5.7 Erfelijkheid en genen......................................................................................................................37
6.1 Van embryo naar volwassene.........................................................................................................40
6.2 Groei en ontwikkeling bij planten...................................................................................................41
6.3 De levenscyclus en metamorfose...................................................................................................43
6.4 zorg voor eieren en jongen.............................................................................................................43
6.5 Biodiversiteit en evolutie................................................................................................................43
7.1 Ontwikkeling van wetenschap en technologie...............................................................................46
7.2 Stoffen om ons heen.......................................................................................................................46
7.3 Geluid en licht.................................................................................................................................48
,Natuur
Hoofdstuk 2 “Biologische
eenheid”
2.1 Cellen
Roobert Hooke ontdekte de cellen in 1665 doormiddel van een stukje kurk onder een microscoop te
plaatsen.
Alle organismen bestaan uit cellen (ook dingen die ooit hebben geleefd zoals de kurk). Bacteriën en
eencelligen bestaan uit 1 cel. Des te groter iets is, des te meer cellen het heeft. Je kan cellen met het
blote oog niet zien. Cellen zien er altijd anders uit en verandert per organisme. Een cel is levend en
groeit en deelt. Ook hebben ze voedsel nodig en scheiden ze afval af. Soms bewegen ze. Om dit te
kunnen hebben ze structuren, organellen genaamd. Organel is een ander woord voor klein orgaan.
Plantencellen en dierlijke cellen bevatten veel verschillende organellen. Bacteriën hebben alleen een
celmembraan en celwand en zijn vaak ook kleiner dan die van andere organismen.
Celmembraan is een scheiding tussen de binnen- en buitenkant van een cel. Het is een dun vliesje
dat de binnenkant (celplasma) omsluit. Celplasma is een soort dikke vloeistof waarin andere
organellen liggen. Hierdoor blijven nuttige stoffen in de cel en worden schadelijke stoffen
tegengehouden. Ook regelt het celmembraan het transport. Het bevat namelijk kanalen die open en
dicht kunnen. Nuttige stoffen komen binnen en afval gaat naar buiten. Cytoplasma is een ander
woord voor celplasma.
De cellen van bacteriën, schimmels en platen hebben naast een celmembraan ook nog een dik
omhulsel wat den cel stevig maakt, de celwand. Dierlijke cellen hebben geen celwand.
Schematisch weergeven van cellen van bacteriën, dieren en planten
Bacterie
, Dierlijke cel
Plantencel
