Week 1: Inleiding, verschillende rechtsvormen van de onderneming, handelsregister
Ondernemingsrecht
- Faciliteert: hulpmiddel om de onderneming goed in rechte te kunnen functioneren
- Reguleert: de interne structuur, de externe structuur (hoe treed je naar buiten op),
aansprakelijkheid
Onderneming = een organisatie van kapitaal (geld) en arbeid, met gebruikmaking van
productiemiddelen, gaan deelnemen in het economische verkeer om winst te beogen
(duurzaam)
Bedrijf heeft een juridische organisatie (omhulsel): de rechtsvorm
Met rechtspersoonlijkheid Zonder rechtspersoonlijkheid
Publiekrechtelijke rechtspersoon art. 2:1 (Eenmanszaak)
BW
Kerkgenootschappen art. 2:2 BW Personenvennootschappen (contractuele
vennootschappen) Boek 7A BW
Privaatrechtelijke rechtspersoon art. 2:3 - Maatschap
BW - Vennootschap onder firma (VOF)
- Vereniging titel 2 - Commanditaire vennootschap (CV)
- Coöperatie titel 3
- Onderlinge waarborgmaatschappij
(OWM) titel 3
- Naamloze vennootschap (NV) titel 4
- Besloten vennootschap (BV) titel 5
- Stichting titel 6
Europese rechtspersonen (zetel in
Nederland)
- Europese vennootschap (SE)
- Europees coöperatie (ECV)
- Europees Economisch
Samenwerkingsverband (EESV)
Buitenlandse rechtspersonen
Motieven keuze rechtsvorm:
- Alleen eenmanszaak, BV
- Met anderen NV/BV
- Fiscaliteit
o Fiscaal transparant personenvennootschap
o Zelfstandig belastingplichtig kapitaalvennootschap
- Aansprakelijkheid
o Bij personenvennootschap: alle maten/vennoten voor gelijke delen/hoofdelijk
aansprakelijk voor verbintenissen vennootschap
o Bij kapitaalvennootschap: exclusieve aansprakelijkheid rechtspersoon,
bestuurders/aandeelhouders in principe niet aansprakelijk
- Flexibiliteit
o Rechtspersonen: dwingend recht art. 2:25 BW
o Personenvennootschap: regelend recht
1
,Rechtspersoon art. 2:5 BW
- Gelijkstelling met natuurlijk persoon zelfstandig drager van rechten en plichten
(rechtssubject)
- Gesloten systeem van rechtspersonen
- Interne organisatie
o Wet, statuten, reglement
o Organen
Organen:
- NV/BV
o Bestuur art. 2:129/2:239 e.v. BW
o Algemene vergadering art. 2:107/2:217 e.v. BW
o Soms: raad van commissarissen verplicht bij “grote” NV/BV art.
2:152/2:262 e.v. BW
- Vereniging, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij
o Bestuur art. 2:44, 2:45 BW
o Algemene vergadering art. 2:38 e.v. BW
o Soms: kascommissie art. 2:48 BW
o Soms: raad van commissarissen verplicht bij “grote” coöperatie/OWM art.
2:63a e.v. BW
- Stichting
o Bestuur art. 2:291 e.v. BW
o Soms: raad van commissarissen (raad van toezicht)
Voor alle rechtspersonen van boek 2 BW geldt: een notariële tussenkomst vereist
- Vereniging art. 2:27 BW
- Coöperatie, OWM art. 2:53/2:54 BW
- NV art. 2:64 lid 2 BW
- BV art. 2:175 lid 2 BW
- Stichting art. 2:286 lid 1 BW
Eén uitzondering is de informele vereniging (of vereniging met beperkte
rechtsbevoegdheid) art. 2:30 BW
Voor de personenvennootschap is een schriftelijk contract wel wenselijk, maar niet vereist
die is er “gewoon” (of niet)
- Maatschap art. 7A:1655 BW
o Samenwerking van twee of meer personen (maten)
o Voor gemeenschappelijke rekening
o Gericht op het behalen van vermogensrechtelijk voordeel
o Op basis van inbreng
Beroepsuitoefening openbare maatschap
- VOF art. 16 WvK
o Maatschap tot het uitoefenen van bedrijf, onder gemeenschappelijk naam
- CV art. 19 WvK
o Vennootschap tussen 1 of meer (hoofdelijk) verbonden vennoten en
commanditaire vennoot/vennoten (geldschieters)
2
,Kamer van Koophandel
- Gegevens van ondernemingen/rechtspersonen geadministreerd bij KvK in
Handelsregister
Handelsregister
- Ondernemingen art. 5 HRW en rechtspersonen art. 6 HRW worden ingeschreven in
het Handelsregister door art. 18 HRW:
o Degene aan wie de onderneming toebehoort
o Rechtspersonen: bestuurders
- Handelsnaam, adresgegevens, aantal werkzame personen etc. worden ingeschreven
art. 11 HRW
- Bij opgave iedere KvK wordt ingeschreven art. 18 lid 5 KvK
Handelsregister heeft externe werking
o Onkundige derde (te goeder trouw) wordt beschermd indien feiten niet
gepubliceerd zijn art. 25 lid 1 HRW of onjuist of onvolledig zijn gepubliceerd
art. 25 lid 3 HRW
- Lid 1: niet ingeschreven
- Lid 3: onvolledige of onjuiste inschrijving
o HR Café ’t Brouwertje
- 19/08/1980: Geho spreekt Damen aan tot betaling van de verkoopprijs
van het glaswerk
- 27/08/1980: Damen schrijft zich uit als eigenaar van café ’t Brouwertje
- Damen: Geho is geen onkundige derde want hij heeft het
handelsregister niet geraadpleegd
- HR: De onjuistheid of onvolledigheid van in het handelsregister
ingeschreven gegevens kunnen niet aan derden worden
tegengeworpen, ongeacht of die derden in vertrouwen op de
inschrijving hebben gehandeld dan wel eerst later het handelsregister
hebben geraadpleegd
Europa: grensoverschrijdende mobiliteit
- HvJ maakt mobiliteit van rechtspersonen binnen de EU mogelijk
- “Landmarkarresten” inzake vrijheid van vestiging art. 49, 54 VWEU
Buitenlandse vennootschappen
- In Nederland actief via (neven)vestiging
- Formeel buitenlandse vennootschap:
o Kapitaalvennootschap (met rechtspersoonlijkheid)
o Opgericht naar buitenlands recht
o Nagenoeg geheel in Nederland werkzaam
o Geen werkelijke band met land van oprichting
3
, WG 1
Onderneming
- Rechtsverkeer
- Organisatie Art. 8 lid b HRW jo. art. 2 HRW
- Organisatie Art. 1 lid 1 sub c WOR
- Arbeid
- Kapitaal
- Winstoogmerk
- Continuïteit
A B C D E
rechtspersonen personenvennootschappen
Eenmanszaak NV titel 4 BW VOF art. 16 WvK Europese Buitenlandse
Kapitaalvennootschap bedrijfsuitoefening rechtspers rechtspersonen
Commercieel onen
rechtspersoon
Geen eigen BV titel 6 BW Maatschap art. EESV Ltd
regeling Kapitaalvennootschap 7A:1655 BW
Commercieel Beroepsuitoefening
rechtspersoon openbare maatschap
HRW/HRB/ Coöperatie titel 3 CV art. 19-21 WvK SE
arbeidsrecht/ BW
WOR Commercieel
rechtspersoon
OWM titel 3 BW Europese
Commercieel coöperatie
rechtspersoon
Stichting titel 6 BW
Non-profit organisatie
Vereniging titel 2
BW
Non-profit organisatie
VOF
- Hoofdelijk aansprakelijk art. 18 WvK
- De vennoten zijn eigenaar want geen rechtspersoon, VOF heeft geen eigen vermogen
vennootschappelijk gemeenschap boek 3 titel 7 BW
- Door een verkoopovereenkomst kan je de onderneming verkopen en de
vermogensbestanddelen dienen gezamenlijk te worden geleverd door middel van het
goederenrecht
BV
- Rechtspersoon art. 2:5 BW
- Aandeelhouders niet persoonlijk aansprakelijk art. 2:175 BW
- Bestuurders niet aansprakelijk
- BV is eigenaar van vermogensbestanddelen
- De aandeelhouders verkopen hun aandelen aandelentransactie
- De BV kan de vermogensbestanddelen ook verkopen/leveren via goederenrecht
activa/passiva transactie
4
Ondernemingsrecht
- Faciliteert: hulpmiddel om de onderneming goed in rechte te kunnen functioneren
- Reguleert: de interne structuur, de externe structuur (hoe treed je naar buiten op),
aansprakelijkheid
Onderneming = een organisatie van kapitaal (geld) en arbeid, met gebruikmaking van
productiemiddelen, gaan deelnemen in het economische verkeer om winst te beogen
(duurzaam)
Bedrijf heeft een juridische organisatie (omhulsel): de rechtsvorm
Met rechtspersoonlijkheid Zonder rechtspersoonlijkheid
Publiekrechtelijke rechtspersoon art. 2:1 (Eenmanszaak)
BW
Kerkgenootschappen art. 2:2 BW Personenvennootschappen (contractuele
vennootschappen) Boek 7A BW
Privaatrechtelijke rechtspersoon art. 2:3 - Maatschap
BW - Vennootschap onder firma (VOF)
- Vereniging titel 2 - Commanditaire vennootschap (CV)
- Coöperatie titel 3
- Onderlinge waarborgmaatschappij
(OWM) titel 3
- Naamloze vennootschap (NV) titel 4
- Besloten vennootschap (BV) titel 5
- Stichting titel 6
Europese rechtspersonen (zetel in
Nederland)
- Europese vennootschap (SE)
- Europees coöperatie (ECV)
- Europees Economisch
Samenwerkingsverband (EESV)
Buitenlandse rechtspersonen
Motieven keuze rechtsvorm:
- Alleen eenmanszaak, BV
- Met anderen NV/BV
- Fiscaliteit
o Fiscaal transparant personenvennootschap
o Zelfstandig belastingplichtig kapitaalvennootschap
- Aansprakelijkheid
o Bij personenvennootschap: alle maten/vennoten voor gelijke delen/hoofdelijk
aansprakelijk voor verbintenissen vennootschap
o Bij kapitaalvennootschap: exclusieve aansprakelijkheid rechtspersoon,
bestuurders/aandeelhouders in principe niet aansprakelijk
- Flexibiliteit
o Rechtspersonen: dwingend recht art. 2:25 BW
o Personenvennootschap: regelend recht
1
,Rechtspersoon art. 2:5 BW
- Gelijkstelling met natuurlijk persoon zelfstandig drager van rechten en plichten
(rechtssubject)
- Gesloten systeem van rechtspersonen
- Interne organisatie
o Wet, statuten, reglement
o Organen
Organen:
- NV/BV
o Bestuur art. 2:129/2:239 e.v. BW
o Algemene vergadering art. 2:107/2:217 e.v. BW
o Soms: raad van commissarissen verplicht bij “grote” NV/BV art.
2:152/2:262 e.v. BW
- Vereniging, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij
o Bestuur art. 2:44, 2:45 BW
o Algemene vergadering art. 2:38 e.v. BW
o Soms: kascommissie art. 2:48 BW
o Soms: raad van commissarissen verplicht bij “grote” coöperatie/OWM art.
2:63a e.v. BW
- Stichting
o Bestuur art. 2:291 e.v. BW
o Soms: raad van commissarissen (raad van toezicht)
Voor alle rechtspersonen van boek 2 BW geldt: een notariële tussenkomst vereist
- Vereniging art. 2:27 BW
- Coöperatie, OWM art. 2:53/2:54 BW
- NV art. 2:64 lid 2 BW
- BV art. 2:175 lid 2 BW
- Stichting art. 2:286 lid 1 BW
Eén uitzondering is de informele vereniging (of vereniging met beperkte
rechtsbevoegdheid) art. 2:30 BW
Voor de personenvennootschap is een schriftelijk contract wel wenselijk, maar niet vereist
die is er “gewoon” (of niet)
- Maatschap art. 7A:1655 BW
o Samenwerking van twee of meer personen (maten)
o Voor gemeenschappelijke rekening
o Gericht op het behalen van vermogensrechtelijk voordeel
o Op basis van inbreng
Beroepsuitoefening openbare maatschap
- VOF art. 16 WvK
o Maatschap tot het uitoefenen van bedrijf, onder gemeenschappelijk naam
- CV art. 19 WvK
o Vennootschap tussen 1 of meer (hoofdelijk) verbonden vennoten en
commanditaire vennoot/vennoten (geldschieters)
2
,Kamer van Koophandel
- Gegevens van ondernemingen/rechtspersonen geadministreerd bij KvK in
Handelsregister
Handelsregister
- Ondernemingen art. 5 HRW en rechtspersonen art. 6 HRW worden ingeschreven in
het Handelsregister door art. 18 HRW:
o Degene aan wie de onderneming toebehoort
o Rechtspersonen: bestuurders
- Handelsnaam, adresgegevens, aantal werkzame personen etc. worden ingeschreven
art. 11 HRW
- Bij opgave iedere KvK wordt ingeschreven art. 18 lid 5 KvK
Handelsregister heeft externe werking
o Onkundige derde (te goeder trouw) wordt beschermd indien feiten niet
gepubliceerd zijn art. 25 lid 1 HRW of onjuist of onvolledig zijn gepubliceerd
art. 25 lid 3 HRW
- Lid 1: niet ingeschreven
- Lid 3: onvolledige of onjuiste inschrijving
o HR Café ’t Brouwertje
- 19/08/1980: Geho spreekt Damen aan tot betaling van de verkoopprijs
van het glaswerk
- 27/08/1980: Damen schrijft zich uit als eigenaar van café ’t Brouwertje
- Damen: Geho is geen onkundige derde want hij heeft het
handelsregister niet geraadpleegd
- HR: De onjuistheid of onvolledigheid van in het handelsregister
ingeschreven gegevens kunnen niet aan derden worden
tegengeworpen, ongeacht of die derden in vertrouwen op de
inschrijving hebben gehandeld dan wel eerst later het handelsregister
hebben geraadpleegd
Europa: grensoverschrijdende mobiliteit
- HvJ maakt mobiliteit van rechtspersonen binnen de EU mogelijk
- “Landmarkarresten” inzake vrijheid van vestiging art. 49, 54 VWEU
Buitenlandse vennootschappen
- In Nederland actief via (neven)vestiging
- Formeel buitenlandse vennootschap:
o Kapitaalvennootschap (met rechtspersoonlijkheid)
o Opgericht naar buitenlands recht
o Nagenoeg geheel in Nederland werkzaam
o Geen werkelijke band met land van oprichting
3
, WG 1
Onderneming
- Rechtsverkeer
- Organisatie Art. 8 lid b HRW jo. art. 2 HRW
- Organisatie Art. 1 lid 1 sub c WOR
- Arbeid
- Kapitaal
- Winstoogmerk
- Continuïteit
A B C D E
rechtspersonen personenvennootschappen
Eenmanszaak NV titel 4 BW VOF art. 16 WvK Europese Buitenlandse
Kapitaalvennootschap bedrijfsuitoefening rechtspers rechtspersonen
Commercieel onen
rechtspersoon
Geen eigen BV titel 6 BW Maatschap art. EESV Ltd
regeling Kapitaalvennootschap 7A:1655 BW
Commercieel Beroepsuitoefening
rechtspersoon openbare maatschap
HRW/HRB/ Coöperatie titel 3 CV art. 19-21 WvK SE
arbeidsrecht/ BW
WOR Commercieel
rechtspersoon
OWM titel 3 BW Europese
Commercieel coöperatie
rechtspersoon
Stichting titel 6 BW
Non-profit organisatie
Vereniging titel 2
BW
Non-profit organisatie
VOF
- Hoofdelijk aansprakelijk art. 18 WvK
- De vennoten zijn eigenaar want geen rechtspersoon, VOF heeft geen eigen vermogen
vennootschappelijk gemeenschap boek 3 titel 7 BW
- Door een verkoopovereenkomst kan je de onderneming verkopen en de
vermogensbestanddelen dienen gezamenlijk te worden geleverd door middel van het
goederenrecht
BV
- Rechtspersoon art. 2:5 BW
- Aandeelhouders niet persoonlijk aansprakelijk art. 2:175 BW
- Bestuurders niet aansprakelijk
- BV is eigenaar van vermogensbestanddelen
- De aandeelhouders verkopen hun aandelen aandelentransactie
- De BV kan de vermogensbestanddelen ook verkopen/leveren via goederenrecht
activa/passiva transactie
4
