Internationaal Publiekrecht Jurisprudentie
Week 1: Aard en bronnen van het internationaal publiekrecht
The S.S. ‘Lotus’
- Objectieve territorialiteitsbeginsel komt staat rechtsmacht toe ten aanzien van
personen/gebeurtenissen buiten zijn grondgebied, indien die gevolgen ressorteren binnen
zijn grondgebied
- Extraterritoriale handhaving van nationale wetgeving onder algemeen internationaal recht
zonder meer onrechtmatig
- Totstandkoming internationale rechtsregels gedomineerd door:
- Instemming van Staten, en tegenwoordig ook andere rechtssubjecten, als grondslag
van het internationaal recht (voluntarisme) ‘from their own free will’
North Sea Continental Shelf
- Vorming van gewoonterecht
- Duitsland maakt bezwaar tegen gebruik van het ‘equidistantiebeginsel’
- E‐beginsel was neergelegd in VN verdrag uit 1958, door Duitsland ondertekend, maar nooit
geratificeerd
- Denemarken en Nederland claimden dat het tot gewoonterecht was geworden
Aan welke eisen moet statenpraktijk voldoen om relevant te zijn
voor de vorming van internationaal gewoonterecht?
1. Algemene praktijk ‘’settled practice’’
- Extensive – omvangrijk
- Virtually uniform – uniform
2. Rechtsovertuiging ‘’evidence of a belief’’
- Geldt vooral voor staten voor wie de regel van bijzonder belang is specially
affected
- De regel door staten wordt als recht erkend opinio juris
- Als een regel in een multilateraal verdrag is opgenomen kan dit een argument zijn
om te spreken van een gewoonterechtelijke regel, mits er voldoende ratificaties en
toetredingen tot dat verdrag zijn
- Het verstrijken van tijd sinds de vaststelling van de regel is niet noodzakelijk
- Persisten objector niet gebonden
Nuclear Tests
- Eenzijdige handeling, bindende kracht
- Frankrijk voert een serie kernproeven uit in de Stille Zuidzee
- Australië en Nieuw‐Zeeland eisen voor IGH dat Frankrijk de proeven ogenblikkelijk staakt,
met beroep op verklaring die Frankrijk had gedaan
Kan een eenzijdige verklaring van een staat volkenrechtelijke verplichtingen in het leven
roepen?
- Eenzijdige toezegging is juridisch binden als een staat de intentie heeft gehad om
gebonden te zijn ‘intent to be bound’
1
, - Geen verschil als dit mondeling of schriftelijk is gedaan; als de toezegging
publiekelijk is gedaan kan dit indicatie zijn dat deze juridisch bindend is ‘publicly’
- ‘the principle of good faith’
- Validity of statements: from actual substance of these statements and from the
circumstances
Military and Paramilitary Activities in and Against Nicaragua
- Voorwaarden vorming van gewoonterecht, samenloop
- De VS leveren steun aan ‘Contra Rebellen’ in Nicaragua
- Nicaragua betoogt voor IGH een schending van o.a. het volkenrechtelijk verbod op
interstatelijk geweld (artikel 2(4) VN Handvest)
- VS beroept zich op voorbehouden die zij bij het VN-verdrag hebben gemaakt
Verhouding verdragenrecht en internationaal gewoonterecht samenloop
- Gewoonterecht kan aanvullend op het verdragenrecht worden toegepast: beiden
bestaan naast elkaar
Nadere invulling vereisten ‘statenpraktijk’
- Vergezeld met de rechtsovertuiging
Vaststellen van ‘rechtsovertuiging’ (opinio juris)
Wijziging van gewoonterecht
- Het feit dat de VS handelt in strijd met het gewoonterechtelijke geweldsverbod doet
af aan het criterium ‘uniform’ waarmee gewoonterechtelijk regels worden
vastgesteld. De rechtsovertuiging compenseert; doet niet af aan de
gewoonterechtelijke status
- ‘‘consistency’’
Legality of the Use or Threat of Nuclear Weapons
- Vorming gewoonterecht
Verzoek om advies door AVVN aan het IGH inzake de vraag: Is the threat or use of nuclear
weapons in any circumstances permitted under international law? Is het dreigen met of het
gebruik van nucleaire wapens toegestaan onder internationaal recht?
Vaststellen van een regel van gewoonterecht in afwezigheid van ‘algemene praktijk’
- Rechtsovertuiging zonder relevante praktijk leidt meestal niet tot gewoonterecht
Vaststellen van ‘rechtsovertuiging’ (opinio juris)
1. ‘’its content’’
2. ‘’the conditions’’
- Stemgedrag leden kan uiting zijn van rechtsovertuiging in de vorming van gewoonterecht
- Groeiende rechtsovertuiging dat het gebruik van kernwapens moet worden verboden; geen
algemene praktijk dat het gebruik van kernwapens is verboden
- Met rechtsovertuiging maar zonder algemene praktijk is er in principe geen regel van
internationaal gewoonterecht
2
Week 1: Aard en bronnen van het internationaal publiekrecht
The S.S. ‘Lotus’
- Objectieve territorialiteitsbeginsel komt staat rechtsmacht toe ten aanzien van
personen/gebeurtenissen buiten zijn grondgebied, indien die gevolgen ressorteren binnen
zijn grondgebied
- Extraterritoriale handhaving van nationale wetgeving onder algemeen internationaal recht
zonder meer onrechtmatig
- Totstandkoming internationale rechtsregels gedomineerd door:
- Instemming van Staten, en tegenwoordig ook andere rechtssubjecten, als grondslag
van het internationaal recht (voluntarisme) ‘from their own free will’
North Sea Continental Shelf
- Vorming van gewoonterecht
- Duitsland maakt bezwaar tegen gebruik van het ‘equidistantiebeginsel’
- E‐beginsel was neergelegd in VN verdrag uit 1958, door Duitsland ondertekend, maar nooit
geratificeerd
- Denemarken en Nederland claimden dat het tot gewoonterecht was geworden
Aan welke eisen moet statenpraktijk voldoen om relevant te zijn
voor de vorming van internationaal gewoonterecht?
1. Algemene praktijk ‘’settled practice’’
- Extensive – omvangrijk
- Virtually uniform – uniform
2. Rechtsovertuiging ‘’evidence of a belief’’
- Geldt vooral voor staten voor wie de regel van bijzonder belang is specially
affected
- De regel door staten wordt als recht erkend opinio juris
- Als een regel in een multilateraal verdrag is opgenomen kan dit een argument zijn
om te spreken van een gewoonterechtelijke regel, mits er voldoende ratificaties en
toetredingen tot dat verdrag zijn
- Het verstrijken van tijd sinds de vaststelling van de regel is niet noodzakelijk
- Persisten objector niet gebonden
Nuclear Tests
- Eenzijdige handeling, bindende kracht
- Frankrijk voert een serie kernproeven uit in de Stille Zuidzee
- Australië en Nieuw‐Zeeland eisen voor IGH dat Frankrijk de proeven ogenblikkelijk staakt,
met beroep op verklaring die Frankrijk had gedaan
Kan een eenzijdige verklaring van een staat volkenrechtelijke verplichtingen in het leven
roepen?
- Eenzijdige toezegging is juridisch binden als een staat de intentie heeft gehad om
gebonden te zijn ‘intent to be bound’
1
, - Geen verschil als dit mondeling of schriftelijk is gedaan; als de toezegging
publiekelijk is gedaan kan dit indicatie zijn dat deze juridisch bindend is ‘publicly’
- ‘the principle of good faith’
- Validity of statements: from actual substance of these statements and from the
circumstances
Military and Paramilitary Activities in and Against Nicaragua
- Voorwaarden vorming van gewoonterecht, samenloop
- De VS leveren steun aan ‘Contra Rebellen’ in Nicaragua
- Nicaragua betoogt voor IGH een schending van o.a. het volkenrechtelijk verbod op
interstatelijk geweld (artikel 2(4) VN Handvest)
- VS beroept zich op voorbehouden die zij bij het VN-verdrag hebben gemaakt
Verhouding verdragenrecht en internationaal gewoonterecht samenloop
- Gewoonterecht kan aanvullend op het verdragenrecht worden toegepast: beiden
bestaan naast elkaar
Nadere invulling vereisten ‘statenpraktijk’
- Vergezeld met de rechtsovertuiging
Vaststellen van ‘rechtsovertuiging’ (opinio juris)
Wijziging van gewoonterecht
- Het feit dat de VS handelt in strijd met het gewoonterechtelijke geweldsverbod doet
af aan het criterium ‘uniform’ waarmee gewoonterechtelijk regels worden
vastgesteld. De rechtsovertuiging compenseert; doet niet af aan de
gewoonterechtelijke status
- ‘‘consistency’’
Legality of the Use or Threat of Nuclear Weapons
- Vorming gewoonterecht
Verzoek om advies door AVVN aan het IGH inzake de vraag: Is the threat or use of nuclear
weapons in any circumstances permitted under international law? Is het dreigen met of het
gebruik van nucleaire wapens toegestaan onder internationaal recht?
Vaststellen van een regel van gewoonterecht in afwezigheid van ‘algemene praktijk’
- Rechtsovertuiging zonder relevante praktijk leidt meestal niet tot gewoonterecht
Vaststellen van ‘rechtsovertuiging’ (opinio juris)
1. ‘’its content’’
2. ‘’the conditions’’
- Stemgedrag leden kan uiting zijn van rechtsovertuiging in de vorming van gewoonterecht
- Groeiende rechtsovertuiging dat het gebruik van kernwapens moet worden verboden; geen
algemene praktijk dat het gebruik van kernwapens is verboden
- Met rechtsovertuiging maar zonder algemene praktijk is er in principe geen regel van
internationaal gewoonterecht
2
