1: Aansprakelijkheid voor eigen gedrag op grond van 6:162 BW
Zutphense waterleiding: Casus van bedrijfsspionage tussen de Amsterdamse drukkerijen van Cohen
en Lindenbaum. Bedrijfsspionage was niet in strijd met de wet.
Lindenbaum/Cohen: Hoge Raad ‘ging om’
“dat onder onrechtmatige daad is te verstaan een handelen of nalaten, dat òf inbreuk maakt
op eens anders recht, òf in strijd is met des daders rechtsplicht òf indruischt, hetzij tegen de goede
zeden, hetzij tegen de zorgvuldigheid, welke in het maatschappelijke verkeer betaamt ten aanzien
van eens anders persoon of goed’’
Stankoverlast pluimveebedrijf: hinder
“Of het veroorzaken van hinder – bijvoorbeeld door het verspreiden van stank – onrechtmatig is, is
volgens vaste rechtspraak afhankelijk van de aard, de ernst en de duur van de hinder en de daardoor
veroorzaakte schade in verband met de verdere omstandigheden van het geval, waaronder de
plaatselijke omstandigheden. Daarbij is het beschikken over of juist het ontbreken van een
publiekrechtelijk vereiste vergunning niet zonder meer bepalend voor het antwoord op de vraag of
jegens een bepaalde derde sprake is geweest van onrechtmatige hinder.”
Kelderluik: voorzorgsmaatregelen bij gevaarzetting
1. Waarschijnlijkheid niet-inachtneming
oplettendheid?
2. Hoe groot kans schade?
3. Aard en omvang gevreesde schade
4. Bezwaarlijkheid van nemen
voorzorgsmaatregelen
Jetblast: Hartmann wordt bij hek Princess Juliana International Airport op Sint Maarten door
‘jetblast’ tegen rotsen geworpen. Vliegveld had waarschuwing geplaatst, maar wist dat deze veel
genegeerd werd.
“Voor het antwoord op de vraag of een waarschuwing kan worden beschouwd als een afdoende
maatregel met het oog op bescherming tegen een bepaald gevaar, is van doorslaggevende betekenis
of te verwachten valt dat deze waarschuwing zal leiden tot een handelen of nalaten waardoor dit
gevaar wordt vermeden.”
Verhuizende zusjes: ‘gevaar’ is aanzienlijk genuanceerder in ‘huis tuin & keuken’ context
“…dat niet reeds de enkele mogelijkheid van een ongeval, als verwezenlijking van een gevaar dat aan
een bepaald gedrag inherent is, dat gedrag onrechtmatig doet zijn, maar dat zodanig
gevaarscheppend gedrag slechts onrechtmatig is indien de mate van waarschijnlijkheid van een
ongeval (het oplopen van letsel door een ander) als gevolg van dat gedrag zo groot is, dat de dader
zich naar maatstaven van zorgvuldigheid van dat gedrag had moeten onthouden.”
Risicotoerekening OD bij geestelijke/lichamelijke tekortkoming: ‘een doen te beschouwen gedraging’
moet ruim worden opgevat en niet beperkt tot actieve handelingen
, Struikelende broodbezorger:
“dat echter van een rechtsplicht om een waargenomen gevaarssituatie voor het ontstaan waarvan
men niet verantwoordelijk is, op te heffen of anderen daarvoor te waarschuwen, in het algemeen ook
voor volwassenen alleen sprake kan zijn, wanneer de ernst van het gevaar dat die situatie voor
anderen meebrengt tot het bewustzijn van de waarnemer is doorgedrongen, zulks behoudens het
bestaan van bijzondere verplichtingen tot zorg en oplettendheid zoals kunnen voortvloeien uit een
speciale relatie met het slachtoffer of met de plaats waar de gevaarssituatie zich voordoet.”
Duwbak Linda: relativiteitsvereiste
“… aan de hand [van het doel en de strekking van de geschonden norm] moet worden onderzocht tot
welke personen en tot welke schade en welke wijzen van ontstaan van schade de daarmee beoogde
bescherming zich uitstrekt.”
Tandarts: relativiteitsvereiste; Dorenbos oefent zonder vergunning tandartspraktijk uit en is
daarvoor (herhaaldelijk) strafrechtelijk aangepakt o.b.v. 436 Sr. Collega-tandartsen menen dat zijn
halsstarrigheid jegens hen onrechtmatig is
“[dat] de voormelde feiten en omstandigheden voldoende grond kunnen geven om te oordelen dat
de gestelde handelwijze van Dorenbos onrechtmatig is tegenover Beukers c.s. wegens strijd met een
ongeschreven verkeersnorm, welke hen tegen zodanige mededinging van een onbevoegde
beschermt.”
2: Kwalitatieve aansprakelijkheden
Sneeuwballende kinderen: 5-jarige jongen gooit sneeuwbal in gezicht van 9-jarig meisje. In reactie
brengt het meisje de jongen ten val met als gevolg dat hij ernstig hoofdletsel oploopt
“dat de in art. 6:169 bedoelde hypothetische maatstaf meebrengt dat beoordeeld moet worden of de
gedraging een toerekenbare onrechtmatige daad zou hebben opgeleverd, indien deze was verricht
door een volwassene en dat daarbij dus volledig geabstraheerd wordt van de jeugdige leeftijd van
het kind dat de gedraging heeft verricht.”
Partycentrum Groot Kievietsdal: bedrijfsuitje eindigt in afgebrand partycentrum omdat werknemers
lampenolie op barbecue gooien. Voor de vraag naar het vereiste functionele verband acht de Hoge
Raad “alle omstandigheden van het geval” relevant
“In dat verband kunnen van belang zijn het tijdstip waarop en de plaats waar de desbetreffende
gedraging is verricht, alsmede de aard van die gedraging en de eventueel door of ingevolge de
dienstbetrekking voor het maken van de fout geschapen gelegenheid, dan wel aan de werknemer ter
beschikking staande middelen.”
Paard Loretta: de bezitter of bedrijfsmatige gebruiker van een dier dat door zijn eigen energie schade
veroorzaakt; “verschuifbepaling” 6:181 bij dieren
Zutphense waterleiding: Casus van bedrijfsspionage tussen de Amsterdamse drukkerijen van Cohen
en Lindenbaum. Bedrijfsspionage was niet in strijd met de wet.
Lindenbaum/Cohen: Hoge Raad ‘ging om’
“dat onder onrechtmatige daad is te verstaan een handelen of nalaten, dat òf inbreuk maakt
op eens anders recht, òf in strijd is met des daders rechtsplicht òf indruischt, hetzij tegen de goede
zeden, hetzij tegen de zorgvuldigheid, welke in het maatschappelijke verkeer betaamt ten aanzien
van eens anders persoon of goed’’
Stankoverlast pluimveebedrijf: hinder
“Of het veroorzaken van hinder – bijvoorbeeld door het verspreiden van stank – onrechtmatig is, is
volgens vaste rechtspraak afhankelijk van de aard, de ernst en de duur van de hinder en de daardoor
veroorzaakte schade in verband met de verdere omstandigheden van het geval, waaronder de
plaatselijke omstandigheden. Daarbij is het beschikken over of juist het ontbreken van een
publiekrechtelijk vereiste vergunning niet zonder meer bepalend voor het antwoord op de vraag of
jegens een bepaalde derde sprake is geweest van onrechtmatige hinder.”
Kelderluik: voorzorgsmaatregelen bij gevaarzetting
1. Waarschijnlijkheid niet-inachtneming
oplettendheid?
2. Hoe groot kans schade?
3. Aard en omvang gevreesde schade
4. Bezwaarlijkheid van nemen
voorzorgsmaatregelen
Jetblast: Hartmann wordt bij hek Princess Juliana International Airport op Sint Maarten door
‘jetblast’ tegen rotsen geworpen. Vliegveld had waarschuwing geplaatst, maar wist dat deze veel
genegeerd werd.
“Voor het antwoord op de vraag of een waarschuwing kan worden beschouwd als een afdoende
maatregel met het oog op bescherming tegen een bepaald gevaar, is van doorslaggevende betekenis
of te verwachten valt dat deze waarschuwing zal leiden tot een handelen of nalaten waardoor dit
gevaar wordt vermeden.”
Verhuizende zusjes: ‘gevaar’ is aanzienlijk genuanceerder in ‘huis tuin & keuken’ context
“…dat niet reeds de enkele mogelijkheid van een ongeval, als verwezenlijking van een gevaar dat aan
een bepaald gedrag inherent is, dat gedrag onrechtmatig doet zijn, maar dat zodanig
gevaarscheppend gedrag slechts onrechtmatig is indien de mate van waarschijnlijkheid van een
ongeval (het oplopen van letsel door een ander) als gevolg van dat gedrag zo groot is, dat de dader
zich naar maatstaven van zorgvuldigheid van dat gedrag had moeten onthouden.”
Risicotoerekening OD bij geestelijke/lichamelijke tekortkoming: ‘een doen te beschouwen gedraging’
moet ruim worden opgevat en niet beperkt tot actieve handelingen
, Struikelende broodbezorger:
“dat echter van een rechtsplicht om een waargenomen gevaarssituatie voor het ontstaan waarvan
men niet verantwoordelijk is, op te heffen of anderen daarvoor te waarschuwen, in het algemeen ook
voor volwassenen alleen sprake kan zijn, wanneer de ernst van het gevaar dat die situatie voor
anderen meebrengt tot het bewustzijn van de waarnemer is doorgedrongen, zulks behoudens het
bestaan van bijzondere verplichtingen tot zorg en oplettendheid zoals kunnen voortvloeien uit een
speciale relatie met het slachtoffer of met de plaats waar de gevaarssituatie zich voordoet.”
Duwbak Linda: relativiteitsvereiste
“… aan de hand [van het doel en de strekking van de geschonden norm] moet worden onderzocht tot
welke personen en tot welke schade en welke wijzen van ontstaan van schade de daarmee beoogde
bescherming zich uitstrekt.”
Tandarts: relativiteitsvereiste; Dorenbos oefent zonder vergunning tandartspraktijk uit en is
daarvoor (herhaaldelijk) strafrechtelijk aangepakt o.b.v. 436 Sr. Collega-tandartsen menen dat zijn
halsstarrigheid jegens hen onrechtmatig is
“[dat] de voormelde feiten en omstandigheden voldoende grond kunnen geven om te oordelen dat
de gestelde handelwijze van Dorenbos onrechtmatig is tegenover Beukers c.s. wegens strijd met een
ongeschreven verkeersnorm, welke hen tegen zodanige mededinging van een onbevoegde
beschermt.”
2: Kwalitatieve aansprakelijkheden
Sneeuwballende kinderen: 5-jarige jongen gooit sneeuwbal in gezicht van 9-jarig meisje. In reactie
brengt het meisje de jongen ten val met als gevolg dat hij ernstig hoofdletsel oploopt
“dat de in art. 6:169 bedoelde hypothetische maatstaf meebrengt dat beoordeeld moet worden of de
gedraging een toerekenbare onrechtmatige daad zou hebben opgeleverd, indien deze was verricht
door een volwassene en dat daarbij dus volledig geabstraheerd wordt van de jeugdige leeftijd van
het kind dat de gedraging heeft verricht.”
Partycentrum Groot Kievietsdal: bedrijfsuitje eindigt in afgebrand partycentrum omdat werknemers
lampenolie op barbecue gooien. Voor de vraag naar het vereiste functionele verband acht de Hoge
Raad “alle omstandigheden van het geval” relevant
“In dat verband kunnen van belang zijn het tijdstip waarop en de plaats waar de desbetreffende
gedraging is verricht, alsmede de aard van die gedraging en de eventueel door of ingevolge de
dienstbetrekking voor het maken van de fout geschapen gelegenheid, dan wel aan de werknemer ter
beschikking staande middelen.”
Paard Loretta: de bezitter of bedrijfsmatige gebruiker van een dier dat door zijn eigen energie schade
veroorzaakt; “verschuifbepaling” 6:181 bij dieren
