Uitgebreide samenvatting
Voor de verandering; een praktische inleiding in de agogische theorie.
Joep Brinkman (vijfde druk; ISBN: 9789001820558) Hoofdstuk 3
Dit hoofdstuk gaat over verschillende theorieën die kunnen worden gebruikt bij
het begeleiden van veranderingsprocessen. De ene theorie is niet direct beter of slechter dan de
ander. Het is wel zo dat een bepaalde theorie beter in een bepaalde agogische situatie bruikbaar is
en er beter op aan kan sluiten.
Invalshoeken voor individuele verandering, de volgende theorieën worden besproken:
Veldtheorie: krachtenspel
Consistentietheorieën: evenwicht bewaren
Innovatietheorie: geslaagde vernieuwingen
Theorie van het gepland gedrag: vier voorwaarden
Humanistische psychologie: krachten van binnenuit
Communicatietheorie: tussen de regels lezen
Gedragspsychologie: beloning en straf
Cognitieve theorieën: op andere gedachten komen
Positieve psychologie: van klacht naar kracht
Kritische benadering: oog voor de omgeving
Al deze theorieën kunnen verandering helpen verklaren.
Veldtheorie: krachtenspel
Deze theorie is van Lewin. Hij ontdekte veranderingskrachten (krachten in de richting van
verandering) en weerstandskrachten (krachten die verandering tegengaan). Dit is een toestand van
evenwicht tussen tegengestelde krachten (stabiele situatie). Je kunt pas veranderen als iets in éen of
meer van deze krachten wijzigt. Als iets of iemand verandert, wordt gezocht naar een nieuw
evenwicht in dit krachtenspel.
Stel je twijfelt of je rijles zal nemen. Veranderingskrachten zijn dan: praktisch gemak, kans op
waardering en bewondering van anderen, trots, avontuur, zich willen laten zien. Weerstandskrachten
zijn bijvoorbeeld de hoge kosten, gevaar, angst voor confrontatie met eigen onvermogen en
maatschappelijke, morele overwegingen (milieuvervuiling). Je weegt dus voor- en nadelen af. Als je
een veld van veranderingskrachten maakt met de voor- en nadelen, heeft de lengte van de pijlen te
maken met de sterkte van de kracht. Hoe belangrijk vind je het?
Het toevoegen van een nieuwe veranderingskracht of het versterken van een bestaande
vergemakkelijkt verandering (vader gaat ver weg wonen), net als het wegvallen of afnemen van een
weerstandskracht (ze wint de loterij). Het wegvallen of afnemen heeft meer effect dan de toename
van een veranderingskracht, omdat de totale spanning bij wegvallen of afnemen vermindert, en bij
het tweede juist toeneemt.
De agoog kan helpen te veranderen (motiveren) door:
o toevoegen nieuwe veranderingskracht. Dit gebeurt ook vaak door het leven zelf,
doordat je een liefde vindt, doordat je een kind krijgt, etc. (voordelen)
o versterken bestaande veranderingskracht (voordelen)
o Met name afnemen van weerstandskracht (nadelen)
Als agoog probeer je de totale spanning te veranderen. Als er 10 mensen aan beide kanten aan het
touwtrekken zijn, geeft dit een minder fijn gevoel dan aan beide kanten 1 persoon terwijl het touw
toch in evenwicht is.
Voor de verandering; een praktische inleiding in de agogische theorie.
Joep Brinkman (vijfde druk; ISBN: 9789001820558) Hoofdstuk 3
Dit hoofdstuk gaat over verschillende theorieën die kunnen worden gebruikt bij
het begeleiden van veranderingsprocessen. De ene theorie is niet direct beter of slechter dan de
ander. Het is wel zo dat een bepaalde theorie beter in een bepaalde agogische situatie bruikbaar is
en er beter op aan kan sluiten.
Invalshoeken voor individuele verandering, de volgende theorieën worden besproken:
Veldtheorie: krachtenspel
Consistentietheorieën: evenwicht bewaren
Innovatietheorie: geslaagde vernieuwingen
Theorie van het gepland gedrag: vier voorwaarden
Humanistische psychologie: krachten van binnenuit
Communicatietheorie: tussen de regels lezen
Gedragspsychologie: beloning en straf
Cognitieve theorieën: op andere gedachten komen
Positieve psychologie: van klacht naar kracht
Kritische benadering: oog voor de omgeving
Al deze theorieën kunnen verandering helpen verklaren.
Veldtheorie: krachtenspel
Deze theorie is van Lewin. Hij ontdekte veranderingskrachten (krachten in de richting van
verandering) en weerstandskrachten (krachten die verandering tegengaan). Dit is een toestand van
evenwicht tussen tegengestelde krachten (stabiele situatie). Je kunt pas veranderen als iets in éen of
meer van deze krachten wijzigt. Als iets of iemand verandert, wordt gezocht naar een nieuw
evenwicht in dit krachtenspel.
Stel je twijfelt of je rijles zal nemen. Veranderingskrachten zijn dan: praktisch gemak, kans op
waardering en bewondering van anderen, trots, avontuur, zich willen laten zien. Weerstandskrachten
zijn bijvoorbeeld de hoge kosten, gevaar, angst voor confrontatie met eigen onvermogen en
maatschappelijke, morele overwegingen (milieuvervuiling). Je weegt dus voor- en nadelen af. Als je
een veld van veranderingskrachten maakt met de voor- en nadelen, heeft de lengte van de pijlen te
maken met de sterkte van de kracht. Hoe belangrijk vind je het?
Het toevoegen van een nieuwe veranderingskracht of het versterken van een bestaande
vergemakkelijkt verandering (vader gaat ver weg wonen), net als het wegvallen of afnemen van een
weerstandskracht (ze wint de loterij). Het wegvallen of afnemen heeft meer effect dan de toename
van een veranderingskracht, omdat de totale spanning bij wegvallen of afnemen vermindert, en bij
het tweede juist toeneemt.
De agoog kan helpen te veranderen (motiveren) door:
o toevoegen nieuwe veranderingskracht. Dit gebeurt ook vaak door het leven zelf,
doordat je een liefde vindt, doordat je een kind krijgt, etc. (voordelen)
o versterken bestaande veranderingskracht (voordelen)
o Met name afnemen van weerstandskracht (nadelen)
Als agoog probeer je de totale spanning te veranderen. Als er 10 mensen aan beide kanten aan het
touwtrekken zijn, geeft dit een minder fijn gevoel dan aan beide kanten 1 persoon terwijl het touw
toch in evenwicht is.
