Toetsmatrijs uitwerking Langdurige Zorg Viaa. Jaar 1.
Inhoud
Medisch ................................................................................................................................................... 3
Diabetes Mellitus ................................................................................................................................ 3
Ouderen .............................................................................................................................................. 7
COPD ................................................................................................................................................... 8
Mensen met een verstandelijke beperking....................................................................................... 11
Psychotische aandoeningen .............................................................................................................. 13
MS ..................................................................................................................................................... 18
Urologie en Incontinentie ................................................................................................................. 22
Voeding ............................................................................................................................................. 24
Oncologie .......................................................................................................................................... 28
CVA en hartfalen ............................................................................................................................... 31
Verpleegkunde ...................................................................................................................................... 36
Zorgcategorie Langdurige zorg .......................................................................................................... 36
Bronchusverwijdende therapie ......................................................................................................... 39
Geriatrie/ gerontologie ..................................................................................................................... 44
Mensen met een verstandelijke beperking....................................................................................... 48
FACT team ......................................................................................................................................... 51
Psychiatrie ......................................................................................................................................... 53
Incontinentie ..................................................................................................................................... 53
Voeding ............................................................................................................................................. 54
Cultuur .............................................................................................................................................. 56
Palliatieve zorg .................................................................................................................................. 58
OMAHA ............................................................................................................................................. 63
NSM................................................................................................................................................... 65
Revalidatie ......................................................................................................................................... 66
Klinisch redeneren ............................................................................................................................ 66
DM en technologie............................................................................................................................ 67
Mantelzorg ........................................................................................................................................ 68
GVO ................................................................................................................................................... 68
Organisatie van zorg .............................................................................................................................. 71
Organisatie van de gezondheidszorg................................................................................................. 71
Verstandelijke beperking................................................................................................................... 73
1
, Sociale wijkteams .............................................................................................................................. 74
Fouten in de zorg............................................................................................................................... 76
Ethiek en Zingeving ............................................................................................................................... 77
Begeleiding van personen met een chronische aandoening ............................................................ 77
Hoop en troost .................................................................................................................................. 78
Analyse onderzoeksartikel ................................................................................................................ 79
Zingeving en leefstijl.......................................................................................................................... 80
Wet en regelgeving ............................................................................................................................... 81
WGBO................................................................................................................................................ 81
Verpleegtechnische vaardigheden ........................................................................................................ 83
Uitscheiding: katheteriseren ............................................................................................................. 83
Injecteren .......................................................................................................................................... 85
Bloedglucosewaarde bepalen ........................................................................................................... 86
Injecteren Insuline ............................................................................................................................ 86
SRV ........................................................................................................................................................ 86
Assertiviteit ....................................................................................................................................... 86
2
,Medisch
Diabetes Mellitus
De student herkent de preventie, oorzaken, diagnose, symptomen, vormen, behandeling,
prognose en epidemiologie van DM.
Pancreas hormonen:
Alfa cellen → Glucagon
Beta cellen → Insuline
Symptomen en oorzaken
De symptomen die kunnen duiden op diabetes zijn:
- Veel plassen of urineren (als iemand te veel glucose in het bloed heeft, dan moet hij of zij
vaker plassen. De nieren proberen de overtollige glucose namelijk af te voeren door extra
urine te maken.)
- Onlesbare of extreme dorst (Als je lichaam extra water onttrekt uit het bloed en je moet veel
urineren, dan dreigt uitdroging en om het verlies van vocht te compenseren, ga je veel
drinken.)
- Onverklaarbaar gewichtsverlies (meer bij type 1. Bij dit type stopt de alvleesklier met het
produceren van insuline. Het lichaam zoekt vervolgens wanhopig naar een energiebron,
omdat de cellen niet langer gevoed worden met glucose. Het lichaam begint spierweefsel en
vet af te breken voor energie. Type 2 ontstaat geleidelijk met de toenemende resistentie
voor insuline, zodat het gewichtsverlies (aanvankelijk) niet zo goed merkbaar is.)
- Algehele zwakte en vermoeidheid (glucose is een voedingsmiddel/energiebron voor de
cellen. Cellen hebben insuline nodig voor dit proces van de ‘glucoseopname in de
bloedsomloop’. Bij diabetes raakt dit proces verstoord en dit leidt tot vermoeidheid
- Tintelingen en gevoelloosheid in handen, benen of voeten (Dit symptoom heet neuropathie
en betekent letterlijk 'ziekte van de zenuwen'. Neuropathie kan als complicatie optreden van
suikerziekte. Bij neuropathie functioneren de aangetaste zenuwen minder goed, waardoor
tintelingen en gevoelloosheid in je handen, benen of voeten kunnen ontstaan)
Andere mogelijke symptomen zijn:
- oogklachten, zoals rode en branderige ogen, wazig zien, dubbel zien of slecht zien
- slecht genezende wondjes en vaak terugkerende infecties (zoals vaginale infecties) of
snijwonden en kneuzingen die moeilijk genezen;
- kortademigheid of pijn in de benen bij het lopen;
- droge huid of jeukende huid;
- doorlopend honger (hongergevoel);
- seksuele problemen (erectieproblemen);
- smaakstoornissen: zoete smaak in de mond, zure smaak in de mond, bittere smaak in de
mond of zoute smaak in de mond;
- (soms) splinterbloedingen onder de nagel.
Oorzaken diabetes type 2
Diabetes type 2 komt steeds vaker voor. Het aantal mensen met diabetes type 2 groeit heel snel. Je
leefstijl kan er de oorzaak van zijn. De kans op diabetes type 2 wordt groter door:
- erfelijke aanleg
- (ernstig) overgewicht
- te weinig bewegen
- roken
- voeding
Een gezonde leefstijl kan helpen om diabetes type 2 te voorkomen. Maar dat lukt niet altijd.
Bijvoorbeeld als de erfelijke aanleg te sterk is.
3
, Diagnostiek
De diagnose DM2 wordt gesteld door het bepalen van het glucosegehalte in het bloedplasma.
Meestal gebeurt dit met een vingerprik en een draagbare glucosemeter.
o twee nuchtere plasmaglucosewaarden gelijk aan 7,0 mmol/l of hoger op twee verschillende
dagen;
o één nuchtere plasmaglucosewaarde gelijk aan 7,0 mmol/l of hoger in combinatie met
hyperglykemische klachten;
o een niet-nuchtere plasmaglucosewaarde gelijk aan 11,1 mmol/l of hoger in combinatie met
genoemde symptomen.
o Een licht verhoogde nuchtere glucosewaarde (van 6,1 mmol/l tot en met 6,9 mmol/l) is een
gestoorde glucosewaarde. Er is dan nog geen sprake van DM2, maar deze waarde moet wel
worden vervolgd vanwege het grote risico op DM2 en cardiovasculaire complicaties.
Als de diagnose DM2 gesteld wordt, kan er al sprake zijn van langetermijncomplicaties. Bij een risico-
inventarisatie van deze complicaties voert men onder andere de volgende metingen en onderzoeken
uit op regelmatige basis:
- bepaling van BMI; bloeddrukmeting;
- voetonderzoek;
- bloedonderzoek (onder andere HbA1C, eGFR, creatinine, lipidenspectrum);
- urineonderzoek (albumine = eiwit dat meer wordt uitgescheiden in de nieren);
- fundoscopie (beoordeling van het netvlies op retinopathie).
Vormen (ontstaan en vergelijken type 1 en 2)
Diabetes mellitus type 1
- Auto-immuniteit tegen de B-cellen van de pancreas (de B-cellen worden vernietigd)
- Absoluut insuline tekort, altijd insuline gebruiken
Diabetes mellitus type 2 /Metabool syndroom
- Resistentie van het lichaam tegen insuline
- Aanvankelijk teveel aan insuline, later relatief tekort aan insuline
- Bij milde vormen op te lossen door leefstijladviezen
- Orale antidiabetische middelen, soms insuline nodig
Zwangerschapsdiabetes (diabetes gravidarum)
Corticosteroïdgeïnduceerde hyperglykemie (bij gebruik van bijvoorbeeld prednison
Pancreasinsufficientie (wanneer de alvleesklier kapot is gegaan door andere oorzaken, bijv.
ontsteking)
MODY (Maturity Onset Diabetes of the Young) = genetische/ erfelijke vorm
LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults) = lijkt op langzame vorm type 1
Behandeling
Het doel van de behandeling is het glucosegehalte zo goed mogelijk te reguleren en zo het risico op
lange termijn complicaties te verminderen. Dit wordt bereikt door middel van niet medicamenteuze
en medicamenteuze maatregelen.
Niet-medicamenteuze maatregelen
Voorlichting en educatie van zorgvragers met DM2 richt zich op de behandeling, het controleren van
de glucosewaardes en de complicaties. Het aanpassen van de leefstijl heeft een gunstige invloed op
de insulineresistentie. Hierdoor kan een milde verhoging van het glucosegehalte zelfs verdwijnen.
Belangrijke leefstijlaanpassingen zijn:
• Afvallen; bij een BMI hoger dan 25 kg/m2 leidt een gewichtsverlies van 5-10 procent tot
lagere bloedglucosewaarden, een lagere bloeddruk en een beter vetstofwisseling.
4
Inhoud
Medisch ................................................................................................................................................... 3
Diabetes Mellitus ................................................................................................................................ 3
Ouderen .............................................................................................................................................. 7
COPD ................................................................................................................................................... 8
Mensen met een verstandelijke beperking....................................................................................... 11
Psychotische aandoeningen .............................................................................................................. 13
MS ..................................................................................................................................................... 18
Urologie en Incontinentie ................................................................................................................. 22
Voeding ............................................................................................................................................. 24
Oncologie .......................................................................................................................................... 28
CVA en hartfalen ............................................................................................................................... 31
Verpleegkunde ...................................................................................................................................... 36
Zorgcategorie Langdurige zorg .......................................................................................................... 36
Bronchusverwijdende therapie ......................................................................................................... 39
Geriatrie/ gerontologie ..................................................................................................................... 44
Mensen met een verstandelijke beperking....................................................................................... 48
FACT team ......................................................................................................................................... 51
Psychiatrie ......................................................................................................................................... 53
Incontinentie ..................................................................................................................................... 53
Voeding ............................................................................................................................................. 54
Cultuur .............................................................................................................................................. 56
Palliatieve zorg .................................................................................................................................. 58
OMAHA ............................................................................................................................................. 63
NSM................................................................................................................................................... 65
Revalidatie ......................................................................................................................................... 66
Klinisch redeneren ............................................................................................................................ 66
DM en technologie............................................................................................................................ 67
Mantelzorg ........................................................................................................................................ 68
GVO ................................................................................................................................................... 68
Organisatie van zorg .............................................................................................................................. 71
Organisatie van de gezondheidszorg................................................................................................. 71
Verstandelijke beperking................................................................................................................... 73
1
, Sociale wijkteams .............................................................................................................................. 74
Fouten in de zorg............................................................................................................................... 76
Ethiek en Zingeving ............................................................................................................................... 77
Begeleiding van personen met een chronische aandoening ............................................................ 77
Hoop en troost .................................................................................................................................. 78
Analyse onderzoeksartikel ................................................................................................................ 79
Zingeving en leefstijl.......................................................................................................................... 80
Wet en regelgeving ............................................................................................................................... 81
WGBO................................................................................................................................................ 81
Verpleegtechnische vaardigheden ........................................................................................................ 83
Uitscheiding: katheteriseren ............................................................................................................. 83
Injecteren .......................................................................................................................................... 85
Bloedglucosewaarde bepalen ........................................................................................................... 86
Injecteren Insuline ............................................................................................................................ 86
SRV ........................................................................................................................................................ 86
Assertiviteit ....................................................................................................................................... 86
2
,Medisch
Diabetes Mellitus
De student herkent de preventie, oorzaken, diagnose, symptomen, vormen, behandeling,
prognose en epidemiologie van DM.
Pancreas hormonen:
Alfa cellen → Glucagon
Beta cellen → Insuline
Symptomen en oorzaken
De symptomen die kunnen duiden op diabetes zijn:
- Veel plassen of urineren (als iemand te veel glucose in het bloed heeft, dan moet hij of zij
vaker plassen. De nieren proberen de overtollige glucose namelijk af te voeren door extra
urine te maken.)
- Onlesbare of extreme dorst (Als je lichaam extra water onttrekt uit het bloed en je moet veel
urineren, dan dreigt uitdroging en om het verlies van vocht te compenseren, ga je veel
drinken.)
- Onverklaarbaar gewichtsverlies (meer bij type 1. Bij dit type stopt de alvleesklier met het
produceren van insuline. Het lichaam zoekt vervolgens wanhopig naar een energiebron,
omdat de cellen niet langer gevoed worden met glucose. Het lichaam begint spierweefsel en
vet af te breken voor energie. Type 2 ontstaat geleidelijk met de toenemende resistentie
voor insuline, zodat het gewichtsverlies (aanvankelijk) niet zo goed merkbaar is.)
- Algehele zwakte en vermoeidheid (glucose is een voedingsmiddel/energiebron voor de
cellen. Cellen hebben insuline nodig voor dit proces van de ‘glucoseopname in de
bloedsomloop’. Bij diabetes raakt dit proces verstoord en dit leidt tot vermoeidheid
- Tintelingen en gevoelloosheid in handen, benen of voeten (Dit symptoom heet neuropathie
en betekent letterlijk 'ziekte van de zenuwen'. Neuropathie kan als complicatie optreden van
suikerziekte. Bij neuropathie functioneren de aangetaste zenuwen minder goed, waardoor
tintelingen en gevoelloosheid in je handen, benen of voeten kunnen ontstaan)
Andere mogelijke symptomen zijn:
- oogklachten, zoals rode en branderige ogen, wazig zien, dubbel zien of slecht zien
- slecht genezende wondjes en vaak terugkerende infecties (zoals vaginale infecties) of
snijwonden en kneuzingen die moeilijk genezen;
- kortademigheid of pijn in de benen bij het lopen;
- droge huid of jeukende huid;
- doorlopend honger (hongergevoel);
- seksuele problemen (erectieproblemen);
- smaakstoornissen: zoete smaak in de mond, zure smaak in de mond, bittere smaak in de
mond of zoute smaak in de mond;
- (soms) splinterbloedingen onder de nagel.
Oorzaken diabetes type 2
Diabetes type 2 komt steeds vaker voor. Het aantal mensen met diabetes type 2 groeit heel snel. Je
leefstijl kan er de oorzaak van zijn. De kans op diabetes type 2 wordt groter door:
- erfelijke aanleg
- (ernstig) overgewicht
- te weinig bewegen
- roken
- voeding
Een gezonde leefstijl kan helpen om diabetes type 2 te voorkomen. Maar dat lukt niet altijd.
Bijvoorbeeld als de erfelijke aanleg te sterk is.
3
, Diagnostiek
De diagnose DM2 wordt gesteld door het bepalen van het glucosegehalte in het bloedplasma.
Meestal gebeurt dit met een vingerprik en een draagbare glucosemeter.
o twee nuchtere plasmaglucosewaarden gelijk aan 7,0 mmol/l of hoger op twee verschillende
dagen;
o één nuchtere plasmaglucosewaarde gelijk aan 7,0 mmol/l of hoger in combinatie met
hyperglykemische klachten;
o een niet-nuchtere plasmaglucosewaarde gelijk aan 11,1 mmol/l of hoger in combinatie met
genoemde symptomen.
o Een licht verhoogde nuchtere glucosewaarde (van 6,1 mmol/l tot en met 6,9 mmol/l) is een
gestoorde glucosewaarde. Er is dan nog geen sprake van DM2, maar deze waarde moet wel
worden vervolgd vanwege het grote risico op DM2 en cardiovasculaire complicaties.
Als de diagnose DM2 gesteld wordt, kan er al sprake zijn van langetermijncomplicaties. Bij een risico-
inventarisatie van deze complicaties voert men onder andere de volgende metingen en onderzoeken
uit op regelmatige basis:
- bepaling van BMI; bloeddrukmeting;
- voetonderzoek;
- bloedonderzoek (onder andere HbA1C, eGFR, creatinine, lipidenspectrum);
- urineonderzoek (albumine = eiwit dat meer wordt uitgescheiden in de nieren);
- fundoscopie (beoordeling van het netvlies op retinopathie).
Vormen (ontstaan en vergelijken type 1 en 2)
Diabetes mellitus type 1
- Auto-immuniteit tegen de B-cellen van de pancreas (de B-cellen worden vernietigd)
- Absoluut insuline tekort, altijd insuline gebruiken
Diabetes mellitus type 2 /Metabool syndroom
- Resistentie van het lichaam tegen insuline
- Aanvankelijk teveel aan insuline, later relatief tekort aan insuline
- Bij milde vormen op te lossen door leefstijladviezen
- Orale antidiabetische middelen, soms insuline nodig
Zwangerschapsdiabetes (diabetes gravidarum)
Corticosteroïdgeïnduceerde hyperglykemie (bij gebruik van bijvoorbeeld prednison
Pancreasinsufficientie (wanneer de alvleesklier kapot is gegaan door andere oorzaken, bijv.
ontsteking)
MODY (Maturity Onset Diabetes of the Young) = genetische/ erfelijke vorm
LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults) = lijkt op langzame vorm type 1
Behandeling
Het doel van de behandeling is het glucosegehalte zo goed mogelijk te reguleren en zo het risico op
lange termijn complicaties te verminderen. Dit wordt bereikt door middel van niet medicamenteuze
en medicamenteuze maatregelen.
Niet-medicamenteuze maatregelen
Voorlichting en educatie van zorgvragers met DM2 richt zich op de behandeling, het controleren van
de glucosewaardes en de complicaties. Het aanpassen van de leefstijl heeft een gunstige invloed op
de insulineresistentie. Hierdoor kan een milde verhoging van het glucosegehalte zelfs verdwijnen.
Belangrijke leefstijlaanpassingen zijn:
• Afvallen; bij een BMI hoger dan 25 kg/m2 leidt een gewichtsverlies van 5-10 procent tot
lagere bloedglucosewaarden, een lagere bloeddruk en een beter vetstofwisseling.
4
