Politieke geografie
Les 1
Wat is politieke geografie?
Politieke geografie is een studie binnen de menselijke geografie die zich bezighoudt met de
verbanden tussen ruimte-eenheden (Gebieden), en etniciteit, cultuur en religie. Het gaat over de
gevolgen van politieke besluiten op de ruimte, en de manier waarop de ruimte vervolgens weer
politieke besluitvorming beïnvloed.
Wallersteins World System Approach
Wallersteins wereldanalyse is een benadering voor het bekijken van de ontwikkeling van gebieden op
aarde door de geschiedenis. Voor de theorie heb je twee wereldsystemen, die van de wereldrijken
met een duidelijke hegemon en die van de wereldeconomie, die meer gaat over verdeling van
rijkdom.
De grondslag van de theorie bestaat uit enkele regels en begrippen, met nog meer nauw verbonden
theorieën.
Twee regels
1. Elke staat ondergaat dezelfde fases van ontwikkeling, in verschillende tempo’s of niveaus.
2. Modernisatie begint in de staat zelf, of anders door afhankelijkheid van een andere staat,
zoals in het geval van een kolonie.
- Landen die in dit proces voorop lopen worden centrumlanden genoemd. Centrumlanden zijn
leidend qua invloed en ontwikkeling.
Hegemonie
Hegemonie is de machtsverhouding tussen landen en gebieden. Het land dat leidend is op het gebied
van invloed en ontwikkeling wordt in het Engels de hegemon genoemd. De hegemon kan andere
gebieden binnen de hegemonie dwingen tot het doen van dingen door druk uit te oefenen met
bijvoorbeeld status, geweld of economische status. Vanwege globalisering worden landen
tegenwoordig meer één is wordt het steeds lastiger de hegemon aan te wijzen.
Dit begrip heeft vooral te maken met het wereldsysteembeeld van de wereldrijken.
Dependency theory
Wallensteins dependency theorie houdt de gedachte in dat
grondstoffen van arme, onderontwikkelde perifere landen naar de
centrumlanden stromen, ondertussen de arme landen armer makend
en de rijke landen rijker. De rijke landen hebben ondertussen weer
veel invloed op de arme landen, op het gebied van bijvoorbeeld
cultuur, kennis en politiek. Er hoort ook een semi-periferie bij, de er
tussenin zit.
Kritiek op Wallerstein
- Wallerstein houdt geen rekening met de rol van
multinationals, maar alleen met die van staten. Multinationals buiten bijvoorbeeld wel arme
landen uit, maar geven daarvoor terug geen invloed of overdracht van kennis.
- Wallensteins theorie gaat uit van een duidelijk onderscheid tussen wat een arm land is en
wat een rijk land is, maar in de werkelijkheid zijn deze grenzen soms veel vager.
Les 1
Wat is politieke geografie?
Politieke geografie is een studie binnen de menselijke geografie die zich bezighoudt met de
verbanden tussen ruimte-eenheden (Gebieden), en etniciteit, cultuur en religie. Het gaat over de
gevolgen van politieke besluiten op de ruimte, en de manier waarop de ruimte vervolgens weer
politieke besluitvorming beïnvloed.
Wallersteins World System Approach
Wallersteins wereldanalyse is een benadering voor het bekijken van de ontwikkeling van gebieden op
aarde door de geschiedenis. Voor de theorie heb je twee wereldsystemen, die van de wereldrijken
met een duidelijke hegemon en die van de wereldeconomie, die meer gaat over verdeling van
rijkdom.
De grondslag van de theorie bestaat uit enkele regels en begrippen, met nog meer nauw verbonden
theorieën.
Twee regels
1. Elke staat ondergaat dezelfde fases van ontwikkeling, in verschillende tempo’s of niveaus.
2. Modernisatie begint in de staat zelf, of anders door afhankelijkheid van een andere staat,
zoals in het geval van een kolonie.
- Landen die in dit proces voorop lopen worden centrumlanden genoemd. Centrumlanden zijn
leidend qua invloed en ontwikkeling.
Hegemonie
Hegemonie is de machtsverhouding tussen landen en gebieden. Het land dat leidend is op het gebied
van invloed en ontwikkeling wordt in het Engels de hegemon genoemd. De hegemon kan andere
gebieden binnen de hegemonie dwingen tot het doen van dingen door druk uit te oefenen met
bijvoorbeeld status, geweld of economische status. Vanwege globalisering worden landen
tegenwoordig meer één is wordt het steeds lastiger de hegemon aan te wijzen.
Dit begrip heeft vooral te maken met het wereldsysteembeeld van de wereldrijken.
Dependency theory
Wallensteins dependency theorie houdt de gedachte in dat
grondstoffen van arme, onderontwikkelde perifere landen naar de
centrumlanden stromen, ondertussen de arme landen armer makend
en de rijke landen rijker. De rijke landen hebben ondertussen weer
veel invloed op de arme landen, op het gebied van bijvoorbeeld
cultuur, kennis en politiek. Er hoort ook een semi-periferie bij, de er
tussenin zit.
Kritiek op Wallerstein
- Wallerstein houdt geen rekening met de rol van
multinationals, maar alleen met die van staten. Multinationals buiten bijvoorbeeld wel arme
landen uit, maar geven daarvoor terug geen invloed of overdracht van kennis.
- Wallensteins theorie gaat uit van een duidelijk onderscheid tussen wat een arm land is en
wat een rijk land is, maar in de werkelijkheid zijn deze grenzen soms veel vager.
