Psychopathologie
Aantekeningen van colleges, aangevuld met opmerkingen van de docent (rood), en tekst uit het
boek (blauw).
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 – Abnormale psychologie: verleden en toekomst ................................................................................2
Hoofdstuk 1 – Abnormale psychologie: verleden en toekomst ...................................................................................... 2
Hoorcollege 2 – Modellen van Abnormaliteit ........................................................................................................... 11
Hoofdstuk 2 – Modellen van Abnormaliteit ................................................................................................................. 11
Hoorcollege 3 – Sexual Disorders and Gender Variations ......................................................................................... 24
Hoofdstuk 11 – Sexual Disorders and Gender Variations............................................................................................. 24
Hoorcollege 4 – Eetstoornissen ................................................................................................................................ 29
Hoofdstuk 9 – Eating Disorders.................................................................................................................................... 29
Hoorcollege 5 – Angststoornissen ............................................................................................................................ 37
Hoofdstuk 4 – Anxiety, Obsessive-Compulsive, and Related Disorders ........................................................................ 37
Hoorcollege 6 – Trauma en Stress ............................................................................................................................ 46
Hoofdstuk 5 – Disorders of Trauma and Stress ............................................................................................................ 46
Hoorcollege 7 – Stoornissen met Somatische Symptomen ....................................................................................... 53
Hoofdstuk 8 – Disorders featuring Somatic Symptoms................................................................................................ 53
Hoorcollege 8 – Stemmingsstoornissen en zelfmoord .............................................................................................. 64
Hoofdstuk 6 – Depressive and Bipolar Disorders ......................................................................................................... 64
Hoofdstuk 7 - Suicide ................................................................................................................................................... 64
Hoorcollege 9 – Persoonlijkheidsstoornissen ........................................................................................................... 76
Hoofdstuk 13 – Personality Disorders .......................................................................................................................... 76
Hoorcollege 10 – Verslaving en middelenmisbruik ................................................................................................... 82
Hoofdstuk 10 – Substance Use and Addictive Disorders .............................................................................................. 82
Hoorcollege 11 – Stoornissen die vaak voorkomen bij kinderen en ouderen ............................................................ 91
Hoofdstuk 14 – Disorders Common Among Children and Adolescents ........................................................................ 91
Hoofdstuk 15 – Disorders of Aging and Cognition ....................................................................................................... 91
Hoorcollege 12 – Schizofrenie en Psychotische Stoornissen ................................................................................... 104
Hoofdstuk 12 – Schizophrenia and Related Disorders ............................................................................................... 104
1
,Hoorcollege 1 – Abnormale psychologie: verleden en toekomst
Hoofdstuk 1 – Abnormale psychologie: verleden en toekomst
Abnormale psychologie: verleden en toekomst
• Abnormale psychologie
o Wetenschappelijke studie van abnormaal gedrag met het doel om te beschrijven,
voorspellen, verklaren en veranderen van abnormale patronen van functioneren.
o Veel definities zijn er al voorgesteld, maar nog geen enkele is compleet aanvaard.
Wat is psychologische abnormaliteit?
• Gemeenschappelijke eigenschappen over definities heen
o De “vier D’s”
§ Deviance
• Abnormaal gedrag, gedachten en emoties zijn diegene die significant
van de verwachtingen van de samenleving afwijken.
§ Distress
• Gedrag, gedachten of emoties moeten angst (distress) veroorzaken
voordat ze abnormaal zijn, maar distress is op zichzelf niet noodzaak
voordat gedrag abnormaal is.
§ Dysfunction
• Het interfereert met het dagelijkse functioneren.
§ Danger
• Uit onderzoek blijkt dat gedrag wat de persoon zelf of anderen in
gevaar brengt eerder een uitzondering is dan de regel, aangezien
mensen met stoornissen vaak niet meteen een gevaar zijn.
o Beïnvloed door
§ Normen
§ Cultuur
§ Context
De ongrijpbaarheid van abnormaliteit
• Abnormaliteit is gedefinieerd door algemene criteria in de maatschappij.
• Criteria worden gebruikt om specifieke gevallen te beoordelen
• Thomas Szasz: maatschappelijke invloeden invalideren het concept van mentale
stoornissen.
2
, • Elke definitie van abnormaliteit is hierdoor mogelijks niet consistent toepasbaar.
• Welke gedragingen passen in het criterium van de vier D’s, maar worden niet als
abnormaal gezien door de meeste mensen?
o Bungee springen, nieuwjaarsduik, bepaalde godsdienstige rituelen, mount everest
beklimmen, alcohol drinken
Wat is behandeling?
• Behandeling of therapie
o Een procedure met het doel tot het veranderen van abnormaal gedrag in meer
normaal gedrag
o De definitie is beperkt door de problemen om abnormaliteit te definiëren
• Essentiele aspecten van alle vormen van therapie
1. Een patiënt
2. Een getrainde, sociaal geaccepteerde genezer of therapeut
3. Een reeks van therapeutische contacten tussen de therapeut en de client
o Ondanks verschillen tussen clinici vinden de meeste van hen dat een grote groep
mensen nood heeft aan een soort therapie
o Clinici verschillen over ideeën van behandelingen. Zo denkt de ene dat je iemand
van een ziekte geneest en denkt de andere dat je eerder een leraar bent voor
functioneel gedrag.
Hoe werd abnormaliteit gezien en behandeld in het verleden?
• Elke hedendaagse en historische maatschappij kreeg te maken met psychologische
abnormaliteit.
• Veel hedendaagse ideeën en behandelingen hebben wortels in het verleden.
Prehistorische benaderingen en behandelingen
• Prehistorische maatschappijen
o Benaderden abnormaal gedrag waarschijnlijk als het gevolg van kwade geesten
o Gaat mogelijks terug tot het Stenen Tijdperk
• Behandelingen
o Schedelboringen en exorcisme
Griekse en Romeinse benaderingen en behandelingen
• 500 voor Christus tot 500 na Christus
o Filosofen en artsen gaven verschillende verklaringen en behandelingen voor
abnormaal gedrag
o Hippocrates geloofde en doceerde dat ziektes een natuurlijke oorsprong hadden;
de vier lichaamssappen (humores) (gele gal, zwarte gal, bloed en slijm)
• Behandeling
o Rustig leven
o Dieet van groenten
o Gelijkmoedigheid
o Lichaamsbeweging
o Seksuele onthouding (celibaat)
o Bloeding
3
, Europa in de middeleeuwen: De terugkeer van bezetenheid
• 500–1350 na Christus
o De katholieke kerk verwerpt wetenschappelijke vormen van onderzoek en
controleert alle educatie
o Mentale stoornissen hadden demonische oorzaken
o Massa hysterie: gedeelde wanen en hallucinaties
o Aan het einde van de middeleeuwen verliezen demonologie en gerelateerde
methoden hun aanzien terug
• Behandeling
o Uitdrijving
o Martelingen
o Geleidelijk aan ook hospitalisatie
De renaissance en de ontwikkeling van asylums (verpleegtehuizen)
• 1400–1700 na Christus
o Met de terugkeer van de wetenschappelijke methoden beginnen demonologische
ideeën van abnormaliteit te verdwijnen
o Johann Weyer was de eerste arts gespecialiseerd in mentale gezondheid en
geloofde dat de geest even gevoelig was aan ziekte als het lichaam (hij wordt gezien
als de oprichter van de psychopathologie)
o Verzorging gebeurde vaak bij bedevaartsoorden (bv., bij Geel, België) en waren de
voorlopers van gezinsverpleging programma’s
o Inrichtingen ontstonden midden van de 16 eeuw. Het was bedoelt om goede zorg
te leveren, maar doordat ze te vol raakten werden het eerder gevangenissen waar
patiënten onder extreme omstandigheden leefden.
De 19e eeuw: Hervormingen en Morele behandelingen
• 19e eeuw
o Behandeling van mensen met mentale stoornissen begon te verbeteren
o Pinel (Frankrijk) en Tuke (Engeland)
§ Pleiten voor morele behandeling met humane en respectvolle technieken
o Morele behandelingen werden grotendeels gestopt in Europa en de Verenigde
Staten in het begin van de 20ste eeuw
• Benjamin Rush (vader van de Amerikaanse psychiatrie) en Dorothea Dix (lerares uit
Boston)
o Promoten morele behandelingen in de Verenigde Staten
o De beweging stortte langzaam in, in het midden van de 19de eeuw; psychiatrische
klinieken liepen vol en gaven nog nauwelijks behandeling
Het begin van de 20ste eeuw: Twee Perspectieven
• Somatogeen perspectief
o Abnormaal functioneren heeft fysieke oorzaken
• Twee factoren waren van belang voor de terugkeer van dit perspectief
o Emil Kraepelin: Fysieke factoren zijn de oorzaak van mentaal disfunctioneren
§ Hij schreef een boek wat heel populair werd.
o Nieuwe biologische ontdekkingen waarbij mentaal functioneren werd gelinkt aan
dingen zoals syfilis en algemene paralyse
• Resultaten waren over het algemeen ontmoedigend totdat effectieve medicatie werd
ontwikkeld
4
Aantekeningen van colleges, aangevuld met opmerkingen van de docent (rood), en tekst uit het
boek (blauw).
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 – Abnormale psychologie: verleden en toekomst ................................................................................2
Hoofdstuk 1 – Abnormale psychologie: verleden en toekomst ...................................................................................... 2
Hoorcollege 2 – Modellen van Abnormaliteit ........................................................................................................... 11
Hoofdstuk 2 – Modellen van Abnormaliteit ................................................................................................................. 11
Hoorcollege 3 – Sexual Disorders and Gender Variations ......................................................................................... 24
Hoofdstuk 11 – Sexual Disorders and Gender Variations............................................................................................. 24
Hoorcollege 4 – Eetstoornissen ................................................................................................................................ 29
Hoofdstuk 9 – Eating Disorders.................................................................................................................................... 29
Hoorcollege 5 – Angststoornissen ............................................................................................................................ 37
Hoofdstuk 4 – Anxiety, Obsessive-Compulsive, and Related Disorders ........................................................................ 37
Hoorcollege 6 – Trauma en Stress ............................................................................................................................ 46
Hoofdstuk 5 – Disorders of Trauma and Stress ............................................................................................................ 46
Hoorcollege 7 – Stoornissen met Somatische Symptomen ....................................................................................... 53
Hoofdstuk 8 – Disorders featuring Somatic Symptoms................................................................................................ 53
Hoorcollege 8 – Stemmingsstoornissen en zelfmoord .............................................................................................. 64
Hoofdstuk 6 – Depressive and Bipolar Disorders ......................................................................................................... 64
Hoofdstuk 7 - Suicide ................................................................................................................................................... 64
Hoorcollege 9 – Persoonlijkheidsstoornissen ........................................................................................................... 76
Hoofdstuk 13 – Personality Disorders .......................................................................................................................... 76
Hoorcollege 10 – Verslaving en middelenmisbruik ................................................................................................... 82
Hoofdstuk 10 – Substance Use and Addictive Disorders .............................................................................................. 82
Hoorcollege 11 – Stoornissen die vaak voorkomen bij kinderen en ouderen ............................................................ 91
Hoofdstuk 14 – Disorders Common Among Children and Adolescents ........................................................................ 91
Hoofdstuk 15 – Disorders of Aging and Cognition ....................................................................................................... 91
Hoorcollege 12 – Schizofrenie en Psychotische Stoornissen ................................................................................... 104
Hoofdstuk 12 – Schizophrenia and Related Disorders ............................................................................................... 104
1
,Hoorcollege 1 – Abnormale psychologie: verleden en toekomst
Hoofdstuk 1 – Abnormale psychologie: verleden en toekomst
Abnormale psychologie: verleden en toekomst
• Abnormale psychologie
o Wetenschappelijke studie van abnormaal gedrag met het doel om te beschrijven,
voorspellen, verklaren en veranderen van abnormale patronen van functioneren.
o Veel definities zijn er al voorgesteld, maar nog geen enkele is compleet aanvaard.
Wat is psychologische abnormaliteit?
• Gemeenschappelijke eigenschappen over definities heen
o De “vier D’s”
§ Deviance
• Abnormaal gedrag, gedachten en emoties zijn diegene die significant
van de verwachtingen van de samenleving afwijken.
§ Distress
• Gedrag, gedachten of emoties moeten angst (distress) veroorzaken
voordat ze abnormaal zijn, maar distress is op zichzelf niet noodzaak
voordat gedrag abnormaal is.
§ Dysfunction
• Het interfereert met het dagelijkse functioneren.
§ Danger
• Uit onderzoek blijkt dat gedrag wat de persoon zelf of anderen in
gevaar brengt eerder een uitzondering is dan de regel, aangezien
mensen met stoornissen vaak niet meteen een gevaar zijn.
o Beïnvloed door
§ Normen
§ Cultuur
§ Context
De ongrijpbaarheid van abnormaliteit
• Abnormaliteit is gedefinieerd door algemene criteria in de maatschappij.
• Criteria worden gebruikt om specifieke gevallen te beoordelen
• Thomas Szasz: maatschappelijke invloeden invalideren het concept van mentale
stoornissen.
2
, • Elke definitie van abnormaliteit is hierdoor mogelijks niet consistent toepasbaar.
• Welke gedragingen passen in het criterium van de vier D’s, maar worden niet als
abnormaal gezien door de meeste mensen?
o Bungee springen, nieuwjaarsduik, bepaalde godsdienstige rituelen, mount everest
beklimmen, alcohol drinken
Wat is behandeling?
• Behandeling of therapie
o Een procedure met het doel tot het veranderen van abnormaal gedrag in meer
normaal gedrag
o De definitie is beperkt door de problemen om abnormaliteit te definiëren
• Essentiele aspecten van alle vormen van therapie
1. Een patiënt
2. Een getrainde, sociaal geaccepteerde genezer of therapeut
3. Een reeks van therapeutische contacten tussen de therapeut en de client
o Ondanks verschillen tussen clinici vinden de meeste van hen dat een grote groep
mensen nood heeft aan een soort therapie
o Clinici verschillen over ideeën van behandelingen. Zo denkt de ene dat je iemand
van een ziekte geneest en denkt de andere dat je eerder een leraar bent voor
functioneel gedrag.
Hoe werd abnormaliteit gezien en behandeld in het verleden?
• Elke hedendaagse en historische maatschappij kreeg te maken met psychologische
abnormaliteit.
• Veel hedendaagse ideeën en behandelingen hebben wortels in het verleden.
Prehistorische benaderingen en behandelingen
• Prehistorische maatschappijen
o Benaderden abnormaal gedrag waarschijnlijk als het gevolg van kwade geesten
o Gaat mogelijks terug tot het Stenen Tijdperk
• Behandelingen
o Schedelboringen en exorcisme
Griekse en Romeinse benaderingen en behandelingen
• 500 voor Christus tot 500 na Christus
o Filosofen en artsen gaven verschillende verklaringen en behandelingen voor
abnormaal gedrag
o Hippocrates geloofde en doceerde dat ziektes een natuurlijke oorsprong hadden;
de vier lichaamssappen (humores) (gele gal, zwarte gal, bloed en slijm)
• Behandeling
o Rustig leven
o Dieet van groenten
o Gelijkmoedigheid
o Lichaamsbeweging
o Seksuele onthouding (celibaat)
o Bloeding
3
, Europa in de middeleeuwen: De terugkeer van bezetenheid
• 500–1350 na Christus
o De katholieke kerk verwerpt wetenschappelijke vormen van onderzoek en
controleert alle educatie
o Mentale stoornissen hadden demonische oorzaken
o Massa hysterie: gedeelde wanen en hallucinaties
o Aan het einde van de middeleeuwen verliezen demonologie en gerelateerde
methoden hun aanzien terug
• Behandeling
o Uitdrijving
o Martelingen
o Geleidelijk aan ook hospitalisatie
De renaissance en de ontwikkeling van asylums (verpleegtehuizen)
• 1400–1700 na Christus
o Met de terugkeer van de wetenschappelijke methoden beginnen demonologische
ideeën van abnormaliteit te verdwijnen
o Johann Weyer was de eerste arts gespecialiseerd in mentale gezondheid en
geloofde dat de geest even gevoelig was aan ziekte als het lichaam (hij wordt gezien
als de oprichter van de psychopathologie)
o Verzorging gebeurde vaak bij bedevaartsoorden (bv., bij Geel, België) en waren de
voorlopers van gezinsverpleging programma’s
o Inrichtingen ontstonden midden van de 16 eeuw. Het was bedoelt om goede zorg
te leveren, maar doordat ze te vol raakten werden het eerder gevangenissen waar
patiënten onder extreme omstandigheden leefden.
De 19e eeuw: Hervormingen en Morele behandelingen
• 19e eeuw
o Behandeling van mensen met mentale stoornissen begon te verbeteren
o Pinel (Frankrijk) en Tuke (Engeland)
§ Pleiten voor morele behandeling met humane en respectvolle technieken
o Morele behandelingen werden grotendeels gestopt in Europa en de Verenigde
Staten in het begin van de 20ste eeuw
• Benjamin Rush (vader van de Amerikaanse psychiatrie) en Dorothea Dix (lerares uit
Boston)
o Promoten morele behandelingen in de Verenigde Staten
o De beweging stortte langzaam in, in het midden van de 19de eeuw; psychiatrische
klinieken liepen vol en gaven nog nauwelijks behandeling
Het begin van de 20ste eeuw: Twee Perspectieven
• Somatogeen perspectief
o Abnormaal functioneren heeft fysieke oorzaken
• Twee factoren waren van belang voor de terugkeer van dit perspectief
o Emil Kraepelin: Fysieke factoren zijn de oorzaak van mentaal disfunctioneren
§ Hij schreef een boek wat heel populair werd.
o Nieuwe biologische ontdekkingen waarbij mentaal functioneren werd gelinkt aan
dingen zoals syfilis en algemene paralyse
• Resultaten waren over het algemeen ontmoedigend totdat effectieve medicatie werd
ontwikkeld
4
