Samenvatting Effectonderzoek in de
gedragswetenschappen
Hoofdstuk 3 Definities van relevante begrippen
Gedragswetenschappen
Onder gedrag verstaan wij alle menselijke activiteiten die waarneembaar zijn, waaronder begrepen
de menselijke beleving van gedrag voor zover deze uit de waarneming afleidbaar is. Onder
gedragswetenschappen verstaan wij rationele activiteiten van terzake deskundigen, gericht op
overeenstemming, waarbij met behulp van empirisch onderzoek zicht wordt verkregen op gedrag en
beleving.
Als gedrag en beleving van kind en opvoeder elkaar voortdurend beïnvloeden is er sprake van een
transactioneel proces. Essentieel is dat de nadruk wordt gelegd op registratie en waarneming, terwijl
ook beleving, introspectie en dergelijke onder de definitie kunnen vallen, voor zover deze
waarneembaar zijn.
Interventie(programma)
Een interventieprogramma is een geheel aan hulpverleningsactiviteiten, die:
- Gekenmerkt worden door goed omschreven doelen, gericht op het oplossen, verminderen of
voorkomen van risico’s of problemen bij kinderen en/of volwassenen;
- Aansluiten bij toepasselijke theorieën en hypothesen;
- Goed gedefinieerd zijn wat betreft inhoud en doelgroep;
- In de tijd gefaseerd zijn ter wille van het bereiken van de doelen; en
- Vooraf geplande evaluatiemomenten en evaluatiecriteria bevatten.
Effectiviteit van interventies
Onder de effectiviteit van een interventieprogramma wordt verstaan de mate waarin hulp erin slaagt
de doelgroep positief te beïnvloeden en wel zodanig dat alternatieve verklaringen uitgesloten zijn.
Het hangt af van de mate van afhankelijkheid, specificiteit en uitsluiting van alternatieve verklaringen
binnen het onderzoek, in hoeverre de effectiviteit van de interventie in termen van causaliteit
beschreven kan worden.
- Afhankelijkheid refereert aan de mate waarin een functionele relatie tussen de
onafhankelijke en de afhankelijke variabele bestaat.
- Specificiteit wil zeggen de mate waarin specifieke, identificeerbare dimensies van de
interventie aan te wijzen zijn, die een onderscheidbare relatie met de afhankelijke variabele
bezitten.
- Bestaan van alternatieve verklaringen is de mate waarin andere factoren dan de interventie
als bronnen van invloed op de afhankelijke variabele optreden.
Een effectladder waarin het begrip effectiviteit en het effectonderzoek aan het ontwikkelingsstadium
van de interventie worden gekoppeld. De volgende effectiviteitsniveaus worden onderscheiden:
- Niveau 0: impliciet: werken met impliciete kennis.
- Niveau 1: potentieel: goed beschreven interventies.
- Niveau 2: veelbelovend: hebben theoretische bewijskracht die het aannemelijk maakt dat de
interventie kan werken. Voor NJi databank moet een interventie tenminste op dit niveau
zitten.
- Niveau 3: indicatief of doeltreffend: interventies met voorlopige bewijskracht.
- Niveau 4: werkzaam of bewezen effectief: er is causale bewijskracht. Er is sprake van een
goed omschreven, theoretisch onderbouwde (niveau 1 en 2) en in de praktijk getoetste
gedragswetenschappen
Hoofdstuk 3 Definities van relevante begrippen
Gedragswetenschappen
Onder gedrag verstaan wij alle menselijke activiteiten die waarneembaar zijn, waaronder begrepen
de menselijke beleving van gedrag voor zover deze uit de waarneming afleidbaar is. Onder
gedragswetenschappen verstaan wij rationele activiteiten van terzake deskundigen, gericht op
overeenstemming, waarbij met behulp van empirisch onderzoek zicht wordt verkregen op gedrag en
beleving.
Als gedrag en beleving van kind en opvoeder elkaar voortdurend beïnvloeden is er sprake van een
transactioneel proces. Essentieel is dat de nadruk wordt gelegd op registratie en waarneming, terwijl
ook beleving, introspectie en dergelijke onder de definitie kunnen vallen, voor zover deze
waarneembaar zijn.
Interventie(programma)
Een interventieprogramma is een geheel aan hulpverleningsactiviteiten, die:
- Gekenmerkt worden door goed omschreven doelen, gericht op het oplossen, verminderen of
voorkomen van risico’s of problemen bij kinderen en/of volwassenen;
- Aansluiten bij toepasselijke theorieën en hypothesen;
- Goed gedefinieerd zijn wat betreft inhoud en doelgroep;
- In de tijd gefaseerd zijn ter wille van het bereiken van de doelen; en
- Vooraf geplande evaluatiemomenten en evaluatiecriteria bevatten.
Effectiviteit van interventies
Onder de effectiviteit van een interventieprogramma wordt verstaan de mate waarin hulp erin slaagt
de doelgroep positief te beïnvloeden en wel zodanig dat alternatieve verklaringen uitgesloten zijn.
Het hangt af van de mate van afhankelijkheid, specificiteit en uitsluiting van alternatieve verklaringen
binnen het onderzoek, in hoeverre de effectiviteit van de interventie in termen van causaliteit
beschreven kan worden.
- Afhankelijkheid refereert aan de mate waarin een functionele relatie tussen de
onafhankelijke en de afhankelijke variabele bestaat.
- Specificiteit wil zeggen de mate waarin specifieke, identificeerbare dimensies van de
interventie aan te wijzen zijn, die een onderscheidbare relatie met de afhankelijke variabele
bezitten.
- Bestaan van alternatieve verklaringen is de mate waarin andere factoren dan de interventie
als bronnen van invloed op de afhankelijke variabele optreden.
Een effectladder waarin het begrip effectiviteit en het effectonderzoek aan het ontwikkelingsstadium
van de interventie worden gekoppeld. De volgende effectiviteitsniveaus worden onderscheiden:
- Niveau 0: impliciet: werken met impliciete kennis.
- Niveau 1: potentieel: goed beschreven interventies.
- Niveau 2: veelbelovend: hebben theoretische bewijskracht die het aannemelijk maakt dat de
interventie kan werken. Voor NJi databank moet een interventie tenminste op dit niveau
zitten.
- Niveau 3: indicatief of doeltreffend: interventies met voorlopige bewijskracht.
- Niveau 4: werkzaam of bewezen effectief: er is causale bewijskracht. Er is sprake van een
goed omschreven, theoretisch onderbouwde (niveau 1 en 2) en in de praktijk getoetste
