Rijksuniversiteit Groningen (RUG) Rechtsgeleerdheid – Strafrecht 1
(RGPSR00110) jurisprudentie overzicht:
Stiefkind (NJ 1997, 361):
》 Art. 249 lid 1 Sr: Hij die ontucht pleegt met zijn minderjarig stiefkind wordt gestraft met...
》 Bewezenverklaring: ontucht gepleegd met minderjarig stiefkind
》 Cassatiemiddel:
o Tll verlaten bij bewezenverklaring; andere betekenis aan “stiefkind” dan opsteller tll
o Bewezenverklaring kan niet worden afgeleid uit bewijsmiddelen
》 Slachtoffer merkt verdachte aan als stiefvader, ook al zijn haar moeder en hij niet getrouwd
》 Opvatting literatuur: voor verhouding stiefkind-stiefouder is huwelijk stiefouder-ouder nodig
》 HR: wetshistorie wijst uit dat art. 249 lid 1 Sr slaat op ouder die gehuwd is met dader. Er is dus
terughoudendheid nodig bij uitleg “stiefkind” (beperkte uitleg)
o Maar: in casu wel sprake van een stiefouderrelatie, want het is het kind van de ouder met wie
verdachte leeft als waren zij gehuwd
o Dus: tll is niet verlaten
》 Rechtsregel: het begrip stiefkind in art. 249 lid 1 Sr moet beperkt worden uitgelegd, zodat alleen
kinderen van de echtgenoot van verdachte hieronder vallen
Mensenroof (NJ 2003, 632):
》 Art. 278 Sr: Hij die iemand over de grenzen van het Rijk in Europa voert wordt gestraft...
》 In casu is een kind vanuit Brazilië naar Nederland gevoerd
》 Hof: vrijspraak, want in de Memorie van Toelichting (wetshistorische interpretatiemethode!) wordt alleen
van Nederland-buitenland en niet van buitenland-Nederland gesproken
》 HR: te beperkte betekenis; ook van buitenland naar Nederland valt onder deze bepaling
》 Rechtsregel: art. 278 Sr moet ruim geïnterpreteerd worden zodat van het buitenland naar Nederland
voeren hier ook onder valt
Noodtoestand Opiumwet (ECLI:NL:HR:2008:BC7923):
》 Art. 40 Sr: Hij die een feit begaat waartoe hij door overmacht is gedrongen, is niet strafbaar
》 Uitzonderlijke omstandigheden kunnen ertoe leiden dat een verboden gedraging gerechtvaardigd is op
grond van overmacht-noodtoestand
》 Verdachte verhelpt MS-klachten met zelf gekweekte cannabis, andere cannabis helpt niet; dit is een
geval van overmacht-noodtoestand
》 Rechtsregel: uitzonderlijke omstandigheden kunnen ervoor zorgen dat een verboden gedraging
gerechtvaardigd is op grond van overmacht-noodtoestand
Meta Hofman (NJ 1983, 468):
》 Agent schiet vrouw dood die hem met een mes insluit
》 Is er sprake van doodslag of van noodweer art. 41 Sr?
》 Garantenstellung is meegenomen in het oordeel van het Hof; weglopen past niet in zijn functie
》 Rechtsregel: bij noodweer is verdediging geboden, indien aan de eisen van proportionaliteit en
subsidiariteit voldaan is. Subjectieve factoren mogen worden meegewogen
Extensief exces: ruzie te Loon op Zand (NJ 1989, 511):
》 Verdachte wordt in zijn kruis getrapt, slaat uit reflex terug (dus nadat de aanval voorbij is)
》 Valt zo’n situatie onder noodweer(exces) ex art. 41 Sr?
》 HR: uitspraak slecht gemotiveerd, laat ruimte voor de mogelijkheid van noodweerexces. In casu is
sprake van extensief noodweerexces
, 》 Rechtsregel: voor een beroep op noodweerexces is niet meer noodzakelijk dat er spake is van een
noodweersituatie op het moment van de tegenaanval; erkenning van tardief (2e graads) noodweerexces
Verzwegen vermogen (NJ 2008, 148):
》 Een Belg gaat failliet in Nederland, maar niet in België. Hij laat een deel van zijn vermogen onbenoemd
in de opgave van de failliete boedel na het inwinnen van advies
》 Wanneer hij strafrechtelijk wordt aangesproken, beroept hij zich op avas verontschuldigbare
rechtsdwaling
》 HR: voor avas, verontschuldigbare rechtsdwaling moet verdachte gehandeld hebben in
verontschuldigbare onwetendheid omtrent geoorloofdheid
》 Rechtsregel: bij het inwinnen van advies in de zin van verontschuldigbare rechtsdwaling in de zin van
avas is van belang:
o De complexiteit van de materie
o De precieze inhoud van de adviezen
o De onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de adviseur
o De deskundigheid van de adviseur
Aflatoxine in pinda’s (ECLI:NL:HR:1993:AB7899):
》 Grote hoeveelheid aflatoxine in pinda’s aangetroffen; overtreding van de Warenwet 1998
》 Middel: avas in de vorm van maximale zorg betracht
》 HR: meerdere malen in verschillende havens de hoeveelheid aflatoxine laten checken duidt op
maximaal te vergen zorg betrachten
》 Rechtsregel: beroep op avas kan ook slagen indien iemand alle voorzorgsmaatregelen die
redelijkerwijs mogelijk zijn in acht heeft genomen
Melk en Water (NJ 1916, 681):
》 De boer wordt vervolgd voor doen plegen; voor doen plegen is vereist dat de daadwerkelijke pleger (de
knecht) niet strafrechtelijk aansprakelijk is
》 De knecht verkoopt, zonder dit te weten, aangelengde melk in plaats van volle melk; dit is verboden
volgens de APV
》 Verlating van de leer van het materiële feit en aanvaarding schuldbeginsel; bij gebleken afwezigheid
van alle schuld kan geen straf worden opgelegd
Het Spook van Vrouwenpolder (NJ 1996, 714):
》 Motorrijder rijdt meisje dood in de polder omdat hij veel te hard rijdt
》 OM wil niet vervolgen voor doodslag, maar voor dood door schuld in het verkeer (art. 6 WVW); ouders
klagen volgens de procedure van art. 12 Sv
》 Hof: klacht is niet-ontvankelijk, want er wordt wel vervolgd, maar niet op de gewenste basis en dat valt
niet onder art. 12 Sv
》 HR: opportuniteitsbeginsel brengt mee dat art. 12 ook de mogelijkheid biedt om te klagen over de
vervolgingsbeslissing, dus ook over de grondslag
》 Rechtsregel: het is mogelijk om een beklagprocedure te starten op grond van art. 12 Sv indien er wel
vervolgd wordt; er is sprake van een volle toetsingsbevoegdheid dus er mag ook geklaagd worden over
de grondslag waarop vervolgd wordt
Strafbeschikking en strafmotivering (ECLI:NL:HR:2017:2391):
》 Verdachte is veroordeeld voor rijden onder invloed, in de motivering wordt verwezen naar een
strafbeschikking voor hetzelfde feit
》 Mag er in een motivering verwezen worden naar een strafbeschikking?
(RGPSR00110) jurisprudentie overzicht:
Stiefkind (NJ 1997, 361):
》 Art. 249 lid 1 Sr: Hij die ontucht pleegt met zijn minderjarig stiefkind wordt gestraft met...
》 Bewezenverklaring: ontucht gepleegd met minderjarig stiefkind
》 Cassatiemiddel:
o Tll verlaten bij bewezenverklaring; andere betekenis aan “stiefkind” dan opsteller tll
o Bewezenverklaring kan niet worden afgeleid uit bewijsmiddelen
》 Slachtoffer merkt verdachte aan als stiefvader, ook al zijn haar moeder en hij niet getrouwd
》 Opvatting literatuur: voor verhouding stiefkind-stiefouder is huwelijk stiefouder-ouder nodig
》 HR: wetshistorie wijst uit dat art. 249 lid 1 Sr slaat op ouder die gehuwd is met dader. Er is dus
terughoudendheid nodig bij uitleg “stiefkind” (beperkte uitleg)
o Maar: in casu wel sprake van een stiefouderrelatie, want het is het kind van de ouder met wie
verdachte leeft als waren zij gehuwd
o Dus: tll is niet verlaten
》 Rechtsregel: het begrip stiefkind in art. 249 lid 1 Sr moet beperkt worden uitgelegd, zodat alleen
kinderen van de echtgenoot van verdachte hieronder vallen
Mensenroof (NJ 2003, 632):
》 Art. 278 Sr: Hij die iemand over de grenzen van het Rijk in Europa voert wordt gestraft...
》 In casu is een kind vanuit Brazilië naar Nederland gevoerd
》 Hof: vrijspraak, want in de Memorie van Toelichting (wetshistorische interpretatiemethode!) wordt alleen
van Nederland-buitenland en niet van buitenland-Nederland gesproken
》 HR: te beperkte betekenis; ook van buitenland naar Nederland valt onder deze bepaling
》 Rechtsregel: art. 278 Sr moet ruim geïnterpreteerd worden zodat van het buitenland naar Nederland
voeren hier ook onder valt
Noodtoestand Opiumwet (ECLI:NL:HR:2008:BC7923):
》 Art. 40 Sr: Hij die een feit begaat waartoe hij door overmacht is gedrongen, is niet strafbaar
》 Uitzonderlijke omstandigheden kunnen ertoe leiden dat een verboden gedraging gerechtvaardigd is op
grond van overmacht-noodtoestand
》 Verdachte verhelpt MS-klachten met zelf gekweekte cannabis, andere cannabis helpt niet; dit is een
geval van overmacht-noodtoestand
》 Rechtsregel: uitzonderlijke omstandigheden kunnen ervoor zorgen dat een verboden gedraging
gerechtvaardigd is op grond van overmacht-noodtoestand
Meta Hofman (NJ 1983, 468):
》 Agent schiet vrouw dood die hem met een mes insluit
》 Is er sprake van doodslag of van noodweer art. 41 Sr?
》 Garantenstellung is meegenomen in het oordeel van het Hof; weglopen past niet in zijn functie
》 Rechtsregel: bij noodweer is verdediging geboden, indien aan de eisen van proportionaliteit en
subsidiariteit voldaan is. Subjectieve factoren mogen worden meegewogen
Extensief exces: ruzie te Loon op Zand (NJ 1989, 511):
》 Verdachte wordt in zijn kruis getrapt, slaat uit reflex terug (dus nadat de aanval voorbij is)
》 Valt zo’n situatie onder noodweer(exces) ex art. 41 Sr?
》 HR: uitspraak slecht gemotiveerd, laat ruimte voor de mogelijkheid van noodweerexces. In casu is
sprake van extensief noodweerexces
, 》 Rechtsregel: voor een beroep op noodweerexces is niet meer noodzakelijk dat er spake is van een
noodweersituatie op het moment van de tegenaanval; erkenning van tardief (2e graads) noodweerexces
Verzwegen vermogen (NJ 2008, 148):
》 Een Belg gaat failliet in Nederland, maar niet in België. Hij laat een deel van zijn vermogen onbenoemd
in de opgave van de failliete boedel na het inwinnen van advies
》 Wanneer hij strafrechtelijk wordt aangesproken, beroept hij zich op avas verontschuldigbare
rechtsdwaling
》 HR: voor avas, verontschuldigbare rechtsdwaling moet verdachte gehandeld hebben in
verontschuldigbare onwetendheid omtrent geoorloofdheid
》 Rechtsregel: bij het inwinnen van advies in de zin van verontschuldigbare rechtsdwaling in de zin van
avas is van belang:
o De complexiteit van de materie
o De precieze inhoud van de adviezen
o De onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de adviseur
o De deskundigheid van de adviseur
Aflatoxine in pinda’s (ECLI:NL:HR:1993:AB7899):
》 Grote hoeveelheid aflatoxine in pinda’s aangetroffen; overtreding van de Warenwet 1998
》 Middel: avas in de vorm van maximale zorg betracht
》 HR: meerdere malen in verschillende havens de hoeveelheid aflatoxine laten checken duidt op
maximaal te vergen zorg betrachten
》 Rechtsregel: beroep op avas kan ook slagen indien iemand alle voorzorgsmaatregelen die
redelijkerwijs mogelijk zijn in acht heeft genomen
Melk en Water (NJ 1916, 681):
》 De boer wordt vervolgd voor doen plegen; voor doen plegen is vereist dat de daadwerkelijke pleger (de
knecht) niet strafrechtelijk aansprakelijk is
》 De knecht verkoopt, zonder dit te weten, aangelengde melk in plaats van volle melk; dit is verboden
volgens de APV
》 Verlating van de leer van het materiële feit en aanvaarding schuldbeginsel; bij gebleken afwezigheid
van alle schuld kan geen straf worden opgelegd
Het Spook van Vrouwenpolder (NJ 1996, 714):
》 Motorrijder rijdt meisje dood in de polder omdat hij veel te hard rijdt
》 OM wil niet vervolgen voor doodslag, maar voor dood door schuld in het verkeer (art. 6 WVW); ouders
klagen volgens de procedure van art. 12 Sv
》 Hof: klacht is niet-ontvankelijk, want er wordt wel vervolgd, maar niet op de gewenste basis en dat valt
niet onder art. 12 Sv
》 HR: opportuniteitsbeginsel brengt mee dat art. 12 ook de mogelijkheid biedt om te klagen over de
vervolgingsbeslissing, dus ook over de grondslag
》 Rechtsregel: het is mogelijk om een beklagprocedure te starten op grond van art. 12 Sv indien er wel
vervolgd wordt; er is sprake van een volle toetsingsbevoegdheid dus er mag ook geklaagd worden over
de grondslag waarop vervolgd wordt
Strafbeschikking en strafmotivering (ECLI:NL:HR:2017:2391):
》 Verdachte is veroordeeld voor rijden onder invloed, in de motivering wordt verwezen naar een
strafbeschikking voor hetzelfde feit
》 Mag er in een motivering verwezen worden naar een strafbeschikking?
