Lecture 1
Indeling in de verschillende rechtsgebieden
Het geheel aan rechtsregels
● Nationaal recht
○ Territorium ←→ soevereiniteit
○ Kan per land ingrijpend verschillen
● Internationaal recht
○ Volkenrecht
○ Verdragen
■ Bilateraal
■ Multilateraal
○ Verdragen die ingrijpen in de soevereiniteit: EVRM - rechtstreekse gelding/monistisch
systeem
○ Verdragen van internationale organisaties
■ Europese Unie = supranationale organisatie
■ Verenigde Naties = intergouvernementele organisatie
Verdeling van nationaal & internationaal recht
● Privaatrechtelijke regels
○ Rechtsverhouding burger ←→ burger
○ Eigen belang ←→ eigen belang
○ Regels m.b.t. het personen & familierecht: de rechtsregels die betrekking hebben op de
rechtsverhoudingen binnen en buiten het gezin
○ Regels m.b.t. het vermogensrecht: de rechtsregels die betrekking hebben op
rechtsverhoudingen die primair op geld waardeerbaar zijn
○ Erfrecht: heeft aspecten die over personen & familie gaan, maar die ook over geld gaan
■ Beneficiair aanvaarden
● Publiekrechtelijk regels
○ Rechtsverhouding burger ←→ overheid
○ Rechtsverhouding overheid ←→ overheid
○ Eigen belang ←→ algemeen belang
○ Algemeen belang ←→ algemeent belang
→ Niet alle handelingen van de overheid zijn van publiekrechtelijk belang. Als een overheid iets doen
wat een individu ook kan doen wordt het gezien als privaatrecht (bv. Leasen van een auto)
Exclusief recht van overheid: publiekrecht
Geen exclusief recht van overheid: privaatrecht
1
,Vermogensrecht
● Goederenrecht
○ De rechtsverhouding persoon ←→ goederen
● Verbintenissenrecht
○ De rechtsverhouding persoon ←→ persoon
● Handelsrecht
○ Het geheel aan rechtsregels aangaande handel en verkeer
Publiek recht
● Staatsrecht
○ Regelt de organisatie van de gehele overheid
● Strafrecht
○ Het geheel aan regels betreffende de strafbaarstelling van bepaalde feiten en de
straffen
● Administratief recht of bestuursrecht
○ Geeft invulling aan de rechtsverhouding tussen burgers en overheid
Geheel aan regels: het positief rechts
Rechtsbronnen:
1. Wetten
Steeds geschreven regels
a. Afkomstig van een nationaal overheidsorgaan
Afkomstig van een overheidsorgaan: bevoegdheid komt voor uit de grondwet
1. Formele wetgever = regering & Staten Generaal
● Wetten in formele zin
2. Lagere wetgevers
● Op centraal niveau
○ De regering = AMVB
○ Een of meer ministers = ministeriële regeling
● Op decentraal niveau
○ Provincies
○ Gemeentes
○ Bedrijfschappen & waterschappen
○ Openbare lichamen
→ verordeningen
2. Rechtspraak/jurisprudentie
a. Uitleg van rechtssregels
2
, b. Aanvullen op bestaande rechtsregels
3. Gewoonte
● Regels zijn niet afkomstig van overheid
● Bestendige gedragslijn/herhaald gebruik
4. Verdragen
Rangorde:
1. Verdragen
2. Grondwet
3. Wetten in formele zin
4. AMVB
5. Ministeriële regelingen
6. Provinciale verordeningen
7. Gemeentelijke verordeningen & verordeningen van waterschap
8. Verordeningen van andere wetgevende openbare lichamen
Trias politica
● Wetgevende macht
○ Formuleren van algemene regels → parlement
○ De staten generaal (1e en 2e kamer)
● Uitvoerende macht
○ Toepassen van algemene regels → bestuursorgaan
○ Regering (koning & ministers)
● Rechtsprekende macht
○ Rechtspreken → onafhankelijke rechters
3
Indeling in de verschillende rechtsgebieden
Het geheel aan rechtsregels
● Nationaal recht
○ Territorium ←→ soevereiniteit
○ Kan per land ingrijpend verschillen
● Internationaal recht
○ Volkenrecht
○ Verdragen
■ Bilateraal
■ Multilateraal
○ Verdragen die ingrijpen in de soevereiniteit: EVRM - rechtstreekse gelding/monistisch
systeem
○ Verdragen van internationale organisaties
■ Europese Unie = supranationale organisatie
■ Verenigde Naties = intergouvernementele organisatie
Verdeling van nationaal & internationaal recht
● Privaatrechtelijke regels
○ Rechtsverhouding burger ←→ burger
○ Eigen belang ←→ eigen belang
○ Regels m.b.t. het personen & familierecht: de rechtsregels die betrekking hebben op de
rechtsverhoudingen binnen en buiten het gezin
○ Regels m.b.t. het vermogensrecht: de rechtsregels die betrekking hebben op
rechtsverhoudingen die primair op geld waardeerbaar zijn
○ Erfrecht: heeft aspecten die over personen & familie gaan, maar die ook over geld gaan
■ Beneficiair aanvaarden
● Publiekrechtelijk regels
○ Rechtsverhouding burger ←→ overheid
○ Rechtsverhouding overheid ←→ overheid
○ Eigen belang ←→ algemeen belang
○ Algemeen belang ←→ algemeent belang
→ Niet alle handelingen van de overheid zijn van publiekrechtelijk belang. Als een overheid iets doen
wat een individu ook kan doen wordt het gezien als privaatrecht (bv. Leasen van een auto)
Exclusief recht van overheid: publiekrecht
Geen exclusief recht van overheid: privaatrecht
1
,Vermogensrecht
● Goederenrecht
○ De rechtsverhouding persoon ←→ goederen
● Verbintenissenrecht
○ De rechtsverhouding persoon ←→ persoon
● Handelsrecht
○ Het geheel aan rechtsregels aangaande handel en verkeer
Publiek recht
● Staatsrecht
○ Regelt de organisatie van de gehele overheid
● Strafrecht
○ Het geheel aan regels betreffende de strafbaarstelling van bepaalde feiten en de
straffen
● Administratief recht of bestuursrecht
○ Geeft invulling aan de rechtsverhouding tussen burgers en overheid
Geheel aan regels: het positief rechts
Rechtsbronnen:
1. Wetten
Steeds geschreven regels
a. Afkomstig van een nationaal overheidsorgaan
Afkomstig van een overheidsorgaan: bevoegdheid komt voor uit de grondwet
1. Formele wetgever = regering & Staten Generaal
● Wetten in formele zin
2. Lagere wetgevers
● Op centraal niveau
○ De regering = AMVB
○ Een of meer ministers = ministeriële regeling
● Op decentraal niveau
○ Provincies
○ Gemeentes
○ Bedrijfschappen & waterschappen
○ Openbare lichamen
→ verordeningen
2. Rechtspraak/jurisprudentie
a. Uitleg van rechtssregels
2
, b. Aanvullen op bestaande rechtsregels
3. Gewoonte
● Regels zijn niet afkomstig van overheid
● Bestendige gedragslijn/herhaald gebruik
4. Verdragen
Rangorde:
1. Verdragen
2. Grondwet
3. Wetten in formele zin
4. AMVB
5. Ministeriële regelingen
6. Provinciale verordeningen
7. Gemeentelijke verordeningen & verordeningen van waterschap
8. Verordeningen van andere wetgevende openbare lichamen
Trias politica
● Wetgevende macht
○ Formuleren van algemene regels → parlement
○ De staten generaal (1e en 2e kamer)
● Uitvoerende macht
○ Toepassen van algemene regels → bestuursorgaan
○ Regering (koning & ministers)
● Rechtsprekende macht
○ Rechtspreken → onafhankelijke rechters
3
