College 1 FiA 2.1: Inleiding en geschiedenis
Gemeenschap van onbaatzuchtige mensen die objectief kunnen zijn omdat ze belangeloos
onbevooroordeelde waarnemingen doen (vgl Robert Merton 1942)
Kan problematisch zijn of niet
Wiener kreis
- Filosofen & wetenschappers uit natuurwetenschappen, sociale wetenschappen,
economie, wiskunde, logica
- Wilden ‘boven’ alles staan: niet in ivoren toren, meningen, etc.
- Logisch empirisme: theorie die steeds zekerder wordt vanuit waarnemingen en zich
aanpast en verbetert; kennis komt voort uit waarnemingen
- Eenheidswetenschap
- Inductie: beweging van waarnemingen naar algemene uitspraken (theorie)
o Bijv. in alle waargenomen vijvers witte zwanen zien dus: alle zwanen zijn wit
- Zinvolle wetenschappelijke uitspraken:
1. Empirische waarneembare en verifieerbare uitspraken
2. Logische en wiskundig verband tussen uitspraken
- Empirisme: alleen door waarneming is er kennis
- Verificatie criterium: de betekenis van een bewering wordt volledig gevat in zijn
‘empirische waarheidscondities’, en kan dus d.m.v. waarneming bevestigd worden
(veritas = waarheid)
- Er is een wereld van normen en waarden en een wereld van objectieve waarnemingen.
Hoe zie je de scheiding ertussen?
- Wetenschap onderscheidt zich van andere kennisaanspraken door verificatie
Wetenschappelijke groei stijgt dus volgens Wiener Kreis
Karl Popper
Kritisch rationalisme: je begint vanuit theorie i.p.v. waarnemingen
1. Deductieve gevolgtrekking heeft de voorkeur boven inductie
Bijv. alle zwanen zijn wit alle volgende zwanen die ik ga zien moeten wit zijn
2. Er bestaan geen ‘onbetwijfelbare en onbevooroordeelde zintuigelijke waarnemingen’
Waarnemingen krijgen betekenis binnen theorie
Inductie:
- Pierre is frans en houdt van rode wijn
- Jean is frans en houdt van rode wijn
- Jacques is frans en houdt van rode wijn
Alle fransen houden van rode wijn
Deductie:
- Algemene regel: alle Fransen houden van rode wijn
- Specifiek gegeven: Pierre is een Fransman op zoek gaan naar Fransen die niet van
rode wijn houden
Gevolgtrekking: dus Pierre houdt van rode wijn
- Waarneming is gekleurd
- De onderzoeker die is opgeleid ziet iets heel anders dan de leek
- De leek van nu ziet iets anders dan de leek in 1900
Waarneming is nooit onbevooroordeeld: krijgt altijd betekenis binnen een theorie,
die dus ook veranderd
Gemeenschap van onbaatzuchtige mensen die objectief kunnen zijn omdat ze belangeloos
onbevooroordeelde waarnemingen doen (vgl Robert Merton 1942)
Kan problematisch zijn of niet
Wiener kreis
- Filosofen & wetenschappers uit natuurwetenschappen, sociale wetenschappen,
economie, wiskunde, logica
- Wilden ‘boven’ alles staan: niet in ivoren toren, meningen, etc.
- Logisch empirisme: theorie die steeds zekerder wordt vanuit waarnemingen en zich
aanpast en verbetert; kennis komt voort uit waarnemingen
- Eenheidswetenschap
- Inductie: beweging van waarnemingen naar algemene uitspraken (theorie)
o Bijv. in alle waargenomen vijvers witte zwanen zien dus: alle zwanen zijn wit
- Zinvolle wetenschappelijke uitspraken:
1. Empirische waarneembare en verifieerbare uitspraken
2. Logische en wiskundig verband tussen uitspraken
- Empirisme: alleen door waarneming is er kennis
- Verificatie criterium: de betekenis van een bewering wordt volledig gevat in zijn
‘empirische waarheidscondities’, en kan dus d.m.v. waarneming bevestigd worden
(veritas = waarheid)
- Er is een wereld van normen en waarden en een wereld van objectieve waarnemingen.
Hoe zie je de scheiding ertussen?
- Wetenschap onderscheidt zich van andere kennisaanspraken door verificatie
Wetenschappelijke groei stijgt dus volgens Wiener Kreis
Karl Popper
Kritisch rationalisme: je begint vanuit theorie i.p.v. waarnemingen
1. Deductieve gevolgtrekking heeft de voorkeur boven inductie
Bijv. alle zwanen zijn wit alle volgende zwanen die ik ga zien moeten wit zijn
2. Er bestaan geen ‘onbetwijfelbare en onbevooroordeelde zintuigelijke waarnemingen’
Waarnemingen krijgen betekenis binnen theorie
Inductie:
- Pierre is frans en houdt van rode wijn
- Jean is frans en houdt van rode wijn
- Jacques is frans en houdt van rode wijn
Alle fransen houden van rode wijn
Deductie:
- Algemene regel: alle Fransen houden van rode wijn
- Specifiek gegeven: Pierre is een Fransman op zoek gaan naar Fransen die niet van
rode wijn houden
Gevolgtrekking: dus Pierre houdt van rode wijn
- Waarneming is gekleurd
- De onderzoeker die is opgeleid ziet iets heel anders dan de leek
- De leek van nu ziet iets anders dan de leek in 1900
Waarneming is nooit onbevooroordeeld: krijgt altijd betekenis binnen een theorie,
die dus ook veranderd
