Fraude met betrekking tot het Europees Biologisch Keurmerk:
biedt Verordening (EU) 2018/848 oplossingen?
Bachelor Thesis
Naam: Maud van der Zee
SNR: 2054000
Thesisbegeleider: C.F. Slagter & W. de Braal
Tweede lezer: M. van Iersel
Onderzoeksthema: Van boer tot bord – De verduurzaming van landbouw- en voedselsystemen in de EU
1 mei 2023
Opleiding: Regulier bachelor programma: Rechtsgeleerdheid – Nederlands recht
Universiteit: Tilburg University
, Tilburg University
Maud van der Zee
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Inleiding ................................................................................................................. 3
1.1 Inleiding .............................................................................................................................. 3
1.1.1 Duurzaamheid en onderwerp ....................................................................................... 3
1.1.2 Onderzoeksprobleem en probleemomschrijving .......................................................... 3
1.2 Onderzoek .......................................................................................................................... 5
1.2.1 Onderzoeksvraag ......................................................................................................... 5
1.2.2 Operationalisering (kernbegrippen) onderzoeksvraag.................................................. 5
1.2.3 Maatschappelijke relevantie onderzoek........................................................................ 6
1.2.4 Wetenschappelijke relevantie onderzoek ..................................................................... 6
1.3. Methode ............................................................................................................................. 8
1.3.1 Onderzoeksmethode .................................................................................................... 8
Hoofdstuk 2: Doel & reden om Verordening 2018/848 in te stellen ........................................ 9
2.1 Verschil in doelstelling van Verordening 2018/848 en Verordening 834/2007 ............. 9
2.2 Redenen voor het herzien van Verordening 834/2007 ................................................. 10
Hoofdstuk 3: Onderzoek naar frauderen m.b.t. het EBK........................................................ 12
3.1 Complexiteit van de toeleveringsketen ......................................................................... 12
3.2 Imitatie van biologische producten ............................................................................... 12
3.3 Verleiding producenten ................................................................................................... 12
Hoofdstuk 4: Analyse en evaluatie van de belangrijkste nieuwe juridische middelen in
Verordening 2018/848 ................................................................................................................ 13
4.1 Versterking controlesysteem ......................................................................................... 13
4.2 Verbetering traceerbaarheid ........................................................................................... 15
4.3 Strengere sancties ........................................................................................................... 16
4.4 Invoeren EU-databank ..................................................................................................... 17
4.5 Verbeterde samenwerking tussen lidstaten .................................................................. 18
4.6 Verplichting tot risicobeoordeling ................................................................................. 19
4.7 Verduidelijking van definities en procedures ............................................................... 20
4.8 Import vereisten voor producenten uit derde landen .................................................. 21
4.9 Verschillende reacties op de invoering van Verordening 2018/848 ............................ 22
1
, Tilburg University
Maud van der Zee
Hoofdstuk 5: Conclusie ............................................................................................................. 23
Hoofdstuk 6: Literatuurlijst ....................................................................................................... 24
6.1 Literatuur .......................................................................................................................... 24
6.2 Wetgeving ......................................................................................................................... 25
6.3 Elektronische (nieuws)artikelen ..................................................................................... 26
6.4 Rapporten ......................................................................................................................... 28
Bijlage 1: Interview BioNext ...................................................................................................... 30
Bijlage 2: Afbeelding product met het EBK............................................................................. 32
2
, Tilburg University
Maud van der Zee
Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Inleiding
1.1.1 Duurzaamheid en onderwerp
Mijn gekozen onderwerp is ‘de verduurzaming van landbouw- en voedselsystemen in de EU’. Dit
spits ik toe tot het onderzoeksonderwerp, het Europees Biologisch Keurmerk (EBK). Het keurmerk
is in alle EU-lidstaten hetzelfde en moet aan dezelfde Europese eisen en regelgeving voldoen.1
De Commissie definieert ‘duurzaamheid’ als ‘een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van het
heden en ervoor zorgt dat toekomstige generaties in hun eigen behoefte kunnen voorzien’.2 D.m.v.
het EBK kan men een betere afweging maken om voor biologische voedselproducten te kiezen,
hetgeen bijdraagt aan duurzaamheid. Biologische producten zijn namelijk milieuvriendelijker in
vergelijking met reguliere producten, omdat deze geen chemische-synthetische
bestrijdingsmiddelen bevatten, waardoor de bodem niet uitgeput raakt en er meer biodiversiteit is.3
Ook wordt bij de productie van dierlijke biologische voedselproducten het dierenwelzijn in acht
genomen.4
1.1.2 Onderzoeksprobleem en probleemomschrijving
Uit onderzoek blijkt dat er op Europees niveau sprake is van biologische voedselfraude.5 Illegale
activiteiten vinden plaats in een geglobaliseerde voedselomgeving. Voedselfraude kan worden
gedefinieerd als een opzettelijk, misleidende en onjuiste voorstelling van voedsel met als doel
financieel gewin te behalen.6 Daarbij kan worden gedacht aan vervalsing en verkeerd labelen van
zogenaamd biologisch voedsel. Een oorzaak daarvoor is dat een producent voor een product met
het EBK een prijs kan vragen die tot 150% hoger ligt dan een vergelijkbaar niet-biologisch product.7
Dit leidt tot een toename van de productie van biologisch voedsel, maar ook tot een toename van
fraude (bijvoorbeeld het biologische pistache incident in Spanje waar ze biologische producten
verdunden).8 Het is erg belangrijk om dit probleem aan te pakken, zodat het vertrouwen van de
consument in het EBK kan toenemen, waardoor de biologische productie naar verwachting zal
stijgen en de verduurzaming zich verder voort kan zetten. Recent heeft er een herziening
plaatsgevonden van de verordening die van toepassing is op biologische producten en de
etikettering daarvan.9
1. Agriculture and Rural Development, ‘Doel van het biologo’ 2022.
2. Europese Commissie, ‘Sustainable development’ 2022.
3. Teitler 2022, p. 7.
4. Steu 2021.
5. Manning & Kowalska 2021, tabel 2.
6. Ruth, Huisman & Luning 2017, p. 72.
7. Lee 2019.
8. Manning & Kowalska 2021, tabel 2.
9. Verordening (EU) 2018/848.
3
biedt Verordening (EU) 2018/848 oplossingen?
Bachelor Thesis
Naam: Maud van der Zee
SNR: 2054000
Thesisbegeleider: C.F. Slagter & W. de Braal
Tweede lezer: M. van Iersel
Onderzoeksthema: Van boer tot bord – De verduurzaming van landbouw- en voedselsystemen in de EU
1 mei 2023
Opleiding: Regulier bachelor programma: Rechtsgeleerdheid – Nederlands recht
Universiteit: Tilburg University
, Tilburg University
Maud van der Zee
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Inleiding ................................................................................................................. 3
1.1 Inleiding .............................................................................................................................. 3
1.1.1 Duurzaamheid en onderwerp ....................................................................................... 3
1.1.2 Onderzoeksprobleem en probleemomschrijving .......................................................... 3
1.2 Onderzoek .......................................................................................................................... 5
1.2.1 Onderzoeksvraag ......................................................................................................... 5
1.2.2 Operationalisering (kernbegrippen) onderzoeksvraag.................................................. 5
1.2.3 Maatschappelijke relevantie onderzoek........................................................................ 6
1.2.4 Wetenschappelijke relevantie onderzoek ..................................................................... 6
1.3. Methode ............................................................................................................................. 8
1.3.1 Onderzoeksmethode .................................................................................................... 8
Hoofdstuk 2: Doel & reden om Verordening 2018/848 in te stellen ........................................ 9
2.1 Verschil in doelstelling van Verordening 2018/848 en Verordening 834/2007 ............. 9
2.2 Redenen voor het herzien van Verordening 834/2007 ................................................. 10
Hoofdstuk 3: Onderzoek naar frauderen m.b.t. het EBK........................................................ 12
3.1 Complexiteit van de toeleveringsketen ......................................................................... 12
3.2 Imitatie van biologische producten ............................................................................... 12
3.3 Verleiding producenten ................................................................................................... 12
Hoofdstuk 4: Analyse en evaluatie van de belangrijkste nieuwe juridische middelen in
Verordening 2018/848 ................................................................................................................ 13
4.1 Versterking controlesysteem ......................................................................................... 13
4.2 Verbetering traceerbaarheid ........................................................................................... 15
4.3 Strengere sancties ........................................................................................................... 16
4.4 Invoeren EU-databank ..................................................................................................... 17
4.5 Verbeterde samenwerking tussen lidstaten .................................................................. 18
4.6 Verplichting tot risicobeoordeling ................................................................................. 19
4.7 Verduidelijking van definities en procedures ............................................................... 20
4.8 Import vereisten voor producenten uit derde landen .................................................. 21
4.9 Verschillende reacties op de invoering van Verordening 2018/848 ............................ 22
1
, Tilburg University
Maud van der Zee
Hoofdstuk 5: Conclusie ............................................................................................................. 23
Hoofdstuk 6: Literatuurlijst ....................................................................................................... 24
6.1 Literatuur .......................................................................................................................... 24
6.2 Wetgeving ......................................................................................................................... 25
6.3 Elektronische (nieuws)artikelen ..................................................................................... 26
6.4 Rapporten ......................................................................................................................... 28
Bijlage 1: Interview BioNext ...................................................................................................... 30
Bijlage 2: Afbeelding product met het EBK............................................................................. 32
2
, Tilburg University
Maud van der Zee
Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Inleiding
1.1.1 Duurzaamheid en onderwerp
Mijn gekozen onderwerp is ‘de verduurzaming van landbouw- en voedselsystemen in de EU’. Dit
spits ik toe tot het onderzoeksonderwerp, het Europees Biologisch Keurmerk (EBK). Het keurmerk
is in alle EU-lidstaten hetzelfde en moet aan dezelfde Europese eisen en regelgeving voldoen.1
De Commissie definieert ‘duurzaamheid’ als ‘een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van het
heden en ervoor zorgt dat toekomstige generaties in hun eigen behoefte kunnen voorzien’.2 D.m.v.
het EBK kan men een betere afweging maken om voor biologische voedselproducten te kiezen,
hetgeen bijdraagt aan duurzaamheid. Biologische producten zijn namelijk milieuvriendelijker in
vergelijking met reguliere producten, omdat deze geen chemische-synthetische
bestrijdingsmiddelen bevatten, waardoor de bodem niet uitgeput raakt en er meer biodiversiteit is.3
Ook wordt bij de productie van dierlijke biologische voedselproducten het dierenwelzijn in acht
genomen.4
1.1.2 Onderzoeksprobleem en probleemomschrijving
Uit onderzoek blijkt dat er op Europees niveau sprake is van biologische voedselfraude.5 Illegale
activiteiten vinden plaats in een geglobaliseerde voedselomgeving. Voedselfraude kan worden
gedefinieerd als een opzettelijk, misleidende en onjuiste voorstelling van voedsel met als doel
financieel gewin te behalen.6 Daarbij kan worden gedacht aan vervalsing en verkeerd labelen van
zogenaamd biologisch voedsel. Een oorzaak daarvoor is dat een producent voor een product met
het EBK een prijs kan vragen die tot 150% hoger ligt dan een vergelijkbaar niet-biologisch product.7
Dit leidt tot een toename van de productie van biologisch voedsel, maar ook tot een toename van
fraude (bijvoorbeeld het biologische pistache incident in Spanje waar ze biologische producten
verdunden).8 Het is erg belangrijk om dit probleem aan te pakken, zodat het vertrouwen van de
consument in het EBK kan toenemen, waardoor de biologische productie naar verwachting zal
stijgen en de verduurzaming zich verder voort kan zetten. Recent heeft er een herziening
plaatsgevonden van de verordening die van toepassing is op biologische producten en de
etikettering daarvan.9
1. Agriculture and Rural Development, ‘Doel van het biologo’ 2022.
2. Europese Commissie, ‘Sustainable development’ 2022.
3. Teitler 2022, p. 7.
4. Steu 2021.
5. Manning & Kowalska 2021, tabel 2.
6. Ruth, Huisman & Luning 2017, p. 72.
7. Lee 2019.
8. Manning & Kowalska 2021, tabel 2.
9. Verordening (EU) 2018/848.
3
