Inleiding strafrecht aantekeningen
Inhoudsopgave
Week 1: Introductie van het materiële strafrecht...........................................................................................2
Week 2: Opzet en culpa................................................................................................................................. 7
Week 3: Uitbreiding en inperking van strafbaarheid.....................................................................................11
Week 4: Formeel strafrecht.......................................................................................................................... 18
Belangrijk tabel..................................................................................................................................................22
Week 5: Vervolging en onderzoek ter terechtzitting.....................................................................................24
Week 6: De berechting................................................................................................................................. 27
Week 7: Sanctiestelsel................................................................................................................................. 32
Tenuitvoerlegging:.............................................................................................................................................35
,Week 1: Introductie van het materiële strafrecht
- Strafrecht is een rechtsgebied; Het houdt zich bezig met het bestraffen van
personen die een strafbaar feit hebben begaan.
o Bestraffen: welke sancties kent het strafrecht en wanneer en waarom
mag worden gestraft?
Hoe kan het tot bestraffing komen en hoe vindt bestraffing
plaats?
Wie zijn betrokken bij het bestraffen van personen?
o Personen: wie kunnen worden bestraft?
o Strafbaar feit: wanneer is daar sprake van?
- Strafrecht kan op verschillende manieren worden bestudeerd:
o Vanuit criminologie:
Perspectief van slachtoffer en nabestaanden.
Perspectief van verdachte en dader.
Perspectief van de overheid.
o Vanuit het recht:
Hoe zou het moeten zijn?
Kijken vanuit een democratische rechtsstaat kader.
Strafrecht bestaat in het verband van een democratische
rechtsstaat.
o Strafrecht democratisch gefundeerd.
o Inzet van het strafrecht moet aan rechtstatelijke
eisen voldoen.
Eerbiedingen van grond- en mensenrechten.
Legaliteitsbeginsel.
- Strafrecht normeert, maakt duidelijk wat we wel/niet mogen doen en wat de
consequenties kunnen zijn als we strafbaar handelen.
o Belangrijk doel is het voorkomen van eigeninrichting; De staat grijpt in,
niet de burger.
- Strafrecht genormeerd, wettelijke bepalingen stellen grenzen aan wat de
strafrechtelijke overheid mag en niet mag.
- Niet alleen de wet stelt grenzen, dat doen ook:
o Internationale mensenrechten:
EVRM
IVBPR
Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.
o Mensen rechten worden actueel gehouden:
Europees hof voor de rechten van de mens.
Hof van justitie van de Europese Unie.
- Deelgebieden:
o Materieel strafrecht, bepaalt welk gedrag niet is toegestaan en welke
personen daarvoor kunnen worden gestraft.
o Strafprocesrecht, bepaalt welke regels moeten worden gevolgd
wanneer een norm van het materiële strafrecht is overtreden.
Doen van onderzoek, terechtzitting en tenuitvoerlegging.
, o Strafrechtelijk sanctierecht, regelt welke strafrechtelijke sancties er
zijn en heeft betrekking op de voorwaarden waaronder bepaalde
sancties mogen worden opgelegd en ten uitvoer gelegd.
- Soorten strafrecht:
o Materieel strafrecht: deel van het strafrecht dat gaat over strafbare
feiten en strafrechtelijke aansprakelijkheid voor de feiten. Het gaat dus
over:
Personen, wie kan strafrechtelijk worden bestraft?
Gedrag, welk gedrag is strafbaar?
Uitsluiting van strafrechtelijke aansprakelijkheid.
Verruiming van strafrechtelijke aansprakelijkheid.
Waar vinden we materieel strafrecht?
o Wetboek van strafrecht is belangrijkste bron.
Strafrecht in het wetboek van strafrecht is
commune strafrecht.
Buiten het wetboek van strafrecht is het
bijzonder strafrecht.
Legaliteitsbeginsel is erg belangrijk, we moeten scherp zijn op
de regels van wat strafbaar is. Geen feit is strafbaar dan uit
kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke strafbepaling.
Lex scripta: wetten moeten geschreven zijn.
Lex certa: wettelijke strafbepaling moet zo toegankelijk
en voorzienbaar mogelijk zijn omschreven, het moet
duidelijk zijn.
‘Daaraan voorgegane’ verbod van terugwerkende kracht.
Filmen dat strafbaar is:
Artt. 139f, 139g, 139h en 441b Sr.
Onduidelijkheid in concrete zaak, dan is het woord aan de
rechter:
Wetshistorische interpretatie.
Grammaticale interpretatie.
Systematische interpretatie.
Teleologische interpretatie, doel dat achter de
strafbaarstelling ten grondslag ligt.
o Formeel strafrecht: deel van het strafrecht dat gaat over opsporing,
vervolging en berechtiging van strafbare feiten wanneer een norm van
het materiële strafrecht is overtreden.
Een straf kan pas worden opgelegd wanneer de daarvoor
geldende regels zijn gevolgd.
Bestaat onder meer uit:
Taakstellende normen: bepalen welke organen welke
taken uitoefenen.
Bevoegdheid verlenende normen: bepalen welke
organen welke bevoegdheden in welke gevallen en op
welke grond bevoegdheid mogen uitoefenen.
o Sanctierecht: recht betreffende strafrechtelijke sancties.
Wetboek van strafvordering: heeft alleen plaats op de wijze bij
de wet voorzien.
, Strafvorderlijk legaliteitsbeginsel.
Wettelijke grondslag nodig voor het inzetten van
strafvorderlijke bevoegdheden.
o Wettelijke grondslag = wet in formele zin
(Muilkorf-arrest).
Typen strafvordering:
Voorbereidend onderzoek: onderzoek hetwelk aan de
behandeling ter terechtzitting voorafgaat, art. 132 Sv.
Onder ter terechtzitting: behandeling van de zaak door
de rechter.
Procesdeelnemers:
Verdachte: redelijk vermoeden van schuld aan enig
strafbaar feit, art. 27 Sv.
Raadsman/vrouw: advocaat, art. 37 Sv.
Slachtoffer: als rechtstreeks gevolg van aan strafbaar feit
schade/nadeel heeft ondervonden.
Nabestaande: familieleden van een persoon wiens
overlijden rechtstreeks veroorzaakt is door een strafbaar
feit, art. 51a Sv.
Politie: taak daadwerkelijke handhaving van de
rechtsorde in ondergeschiktheid aan het bevoegd gezag,
art. 3 politiewet 2012.
o Optreden ter strafrechtelijke handhaving van de
rechtsorde is onder gezag van de OvJ, art. 12
Politiewet 2012.
Rechtspraak: rechtbank, deze zijn ook onderverdeeld in
teams. Wanneer je in hoger beroep gaat kom je bij het
gerechtshof.
- Wettelijke strafbepaling:
o ‘Wettelijke’: wet in formele en in niet-formele zin.
o ‘Strafbepaling’:
Delictsomschrijving: omschrijving van een bij wet verboden
gedraging (feit).
Delictsomschrijving bestaat uit bepaalde zorgvuldig door
de wetgever gekozen en in bewuste volgorde geplaatste
woorden, bestanddelen.
o Voor strafbaarheid is vervulling van alle
bestanddelen vereist.
Sanctienorm: omschrijving van de straffen die maximaal voor
het vervullen van de delictsomschrijving kunnen worden
opgelegd.
Soms kwalificatie: naam die wetgever aan het feit heeft
gegeven.
o In het wetboek van strafrecht staan (gewone strafrecht)
delictsomschrijving en sanctienorm bij elkaar.
o Buiten het wetboek van strafrecht (bijzonder strafrecht) zijn
delictsomschrijving en sanctienorm van elkaar gescheiden.
Gelede normstelling delictsomschrijving staat niet in één
wettelijke bepaling, maar is verspreid over verschillende
bepalingen of wetten.
Inhoudsopgave
Week 1: Introductie van het materiële strafrecht...........................................................................................2
Week 2: Opzet en culpa................................................................................................................................. 7
Week 3: Uitbreiding en inperking van strafbaarheid.....................................................................................11
Week 4: Formeel strafrecht.......................................................................................................................... 18
Belangrijk tabel..................................................................................................................................................22
Week 5: Vervolging en onderzoek ter terechtzitting.....................................................................................24
Week 6: De berechting................................................................................................................................. 27
Week 7: Sanctiestelsel................................................................................................................................. 32
Tenuitvoerlegging:.............................................................................................................................................35
,Week 1: Introductie van het materiële strafrecht
- Strafrecht is een rechtsgebied; Het houdt zich bezig met het bestraffen van
personen die een strafbaar feit hebben begaan.
o Bestraffen: welke sancties kent het strafrecht en wanneer en waarom
mag worden gestraft?
Hoe kan het tot bestraffing komen en hoe vindt bestraffing
plaats?
Wie zijn betrokken bij het bestraffen van personen?
o Personen: wie kunnen worden bestraft?
o Strafbaar feit: wanneer is daar sprake van?
- Strafrecht kan op verschillende manieren worden bestudeerd:
o Vanuit criminologie:
Perspectief van slachtoffer en nabestaanden.
Perspectief van verdachte en dader.
Perspectief van de overheid.
o Vanuit het recht:
Hoe zou het moeten zijn?
Kijken vanuit een democratische rechtsstaat kader.
Strafrecht bestaat in het verband van een democratische
rechtsstaat.
o Strafrecht democratisch gefundeerd.
o Inzet van het strafrecht moet aan rechtstatelijke
eisen voldoen.
Eerbiedingen van grond- en mensenrechten.
Legaliteitsbeginsel.
- Strafrecht normeert, maakt duidelijk wat we wel/niet mogen doen en wat de
consequenties kunnen zijn als we strafbaar handelen.
o Belangrijk doel is het voorkomen van eigeninrichting; De staat grijpt in,
niet de burger.
- Strafrecht genormeerd, wettelijke bepalingen stellen grenzen aan wat de
strafrechtelijke overheid mag en niet mag.
- Niet alleen de wet stelt grenzen, dat doen ook:
o Internationale mensenrechten:
EVRM
IVBPR
Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.
o Mensen rechten worden actueel gehouden:
Europees hof voor de rechten van de mens.
Hof van justitie van de Europese Unie.
- Deelgebieden:
o Materieel strafrecht, bepaalt welk gedrag niet is toegestaan en welke
personen daarvoor kunnen worden gestraft.
o Strafprocesrecht, bepaalt welke regels moeten worden gevolgd
wanneer een norm van het materiële strafrecht is overtreden.
Doen van onderzoek, terechtzitting en tenuitvoerlegging.
, o Strafrechtelijk sanctierecht, regelt welke strafrechtelijke sancties er
zijn en heeft betrekking op de voorwaarden waaronder bepaalde
sancties mogen worden opgelegd en ten uitvoer gelegd.
- Soorten strafrecht:
o Materieel strafrecht: deel van het strafrecht dat gaat over strafbare
feiten en strafrechtelijke aansprakelijkheid voor de feiten. Het gaat dus
over:
Personen, wie kan strafrechtelijk worden bestraft?
Gedrag, welk gedrag is strafbaar?
Uitsluiting van strafrechtelijke aansprakelijkheid.
Verruiming van strafrechtelijke aansprakelijkheid.
Waar vinden we materieel strafrecht?
o Wetboek van strafrecht is belangrijkste bron.
Strafrecht in het wetboek van strafrecht is
commune strafrecht.
Buiten het wetboek van strafrecht is het
bijzonder strafrecht.
Legaliteitsbeginsel is erg belangrijk, we moeten scherp zijn op
de regels van wat strafbaar is. Geen feit is strafbaar dan uit
kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke strafbepaling.
Lex scripta: wetten moeten geschreven zijn.
Lex certa: wettelijke strafbepaling moet zo toegankelijk
en voorzienbaar mogelijk zijn omschreven, het moet
duidelijk zijn.
‘Daaraan voorgegane’ verbod van terugwerkende kracht.
Filmen dat strafbaar is:
Artt. 139f, 139g, 139h en 441b Sr.
Onduidelijkheid in concrete zaak, dan is het woord aan de
rechter:
Wetshistorische interpretatie.
Grammaticale interpretatie.
Systematische interpretatie.
Teleologische interpretatie, doel dat achter de
strafbaarstelling ten grondslag ligt.
o Formeel strafrecht: deel van het strafrecht dat gaat over opsporing,
vervolging en berechtiging van strafbare feiten wanneer een norm van
het materiële strafrecht is overtreden.
Een straf kan pas worden opgelegd wanneer de daarvoor
geldende regels zijn gevolgd.
Bestaat onder meer uit:
Taakstellende normen: bepalen welke organen welke
taken uitoefenen.
Bevoegdheid verlenende normen: bepalen welke
organen welke bevoegdheden in welke gevallen en op
welke grond bevoegdheid mogen uitoefenen.
o Sanctierecht: recht betreffende strafrechtelijke sancties.
Wetboek van strafvordering: heeft alleen plaats op de wijze bij
de wet voorzien.
, Strafvorderlijk legaliteitsbeginsel.
Wettelijke grondslag nodig voor het inzetten van
strafvorderlijke bevoegdheden.
o Wettelijke grondslag = wet in formele zin
(Muilkorf-arrest).
Typen strafvordering:
Voorbereidend onderzoek: onderzoek hetwelk aan de
behandeling ter terechtzitting voorafgaat, art. 132 Sv.
Onder ter terechtzitting: behandeling van de zaak door
de rechter.
Procesdeelnemers:
Verdachte: redelijk vermoeden van schuld aan enig
strafbaar feit, art. 27 Sv.
Raadsman/vrouw: advocaat, art. 37 Sv.
Slachtoffer: als rechtstreeks gevolg van aan strafbaar feit
schade/nadeel heeft ondervonden.
Nabestaande: familieleden van een persoon wiens
overlijden rechtstreeks veroorzaakt is door een strafbaar
feit, art. 51a Sv.
Politie: taak daadwerkelijke handhaving van de
rechtsorde in ondergeschiktheid aan het bevoegd gezag,
art. 3 politiewet 2012.
o Optreden ter strafrechtelijke handhaving van de
rechtsorde is onder gezag van de OvJ, art. 12
Politiewet 2012.
Rechtspraak: rechtbank, deze zijn ook onderverdeeld in
teams. Wanneer je in hoger beroep gaat kom je bij het
gerechtshof.
- Wettelijke strafbepaling:
o ‘Wettelijke’: wet in formele en in niet-formele zin.
o ‘Strafbepaling’:
Delictsomschrijving: omschrijving van een bij wet verboden
gedraging (feit).
Delictsomschrijving bestaat uit bepaalde zorgvuldig door
de wetgever gekozen en in bewuste volgorde geplaatste
woorden, bestanddelen.
o Voor strafbaarheid is vervulling van alle
bestanddelen vereist.
Sanctienorm: omschrijving van de straffen die maximaal voor
het vervullen van de delictsomschrijving kunnen worden
opgelegd.
Soms kwalificatie: naam die wetgever aan het feit heeft
gegeven.
o In het wetboek van strafrecht staan (gewone strafrecht)
delictsomschrijving en sanctienorm bij elkaar.
o Buiten het wetboek van strafrecht (bijzonder strafrecht) zijn
delictsomschrijving en sanctienorm van elkaar gescheiden.
Gelede normstelling delictsomschrijving staat niet in één
wettelijke bepaling, maar is verspreid over verschillende
bepalingen of wetten.
