Samenvatting verslavingskunde
Alcohol
1. Alcohol is:
Alcohol is zowel lichamelijk als geestelijk verslavend. Bij lichamelijke afhankelijkheid is je lichaam
gewend geraakt aan alcohol. Dat betekent dat je ziek wordt en last van ontwenningsverschijnselen
krijgt wanneer je stopt met drinken. Bij geestelijke afhankelijkheid verlang je enorm naar alcohol.
2. Het drinken van 2 tot 3 glazen alcohol per dag verlaagt de kans op bepaalde vormen van
kanker.
Uit onderzoek blijkt juist dat het drinken van elk glas alcohol het risico op verschillende vormen van
kanker vergroot. Dit komt onder andere doordat er kankerverwekkende stoffen vrijkomen bij de
afbraak van alcohol in het lichaam. Alcohol is ook in kleine hoeveelheden nadelig voor de
gezondheid.
3. Van een paar drankjes voel je je soms actiever, alcohol is dus:
Een verdovend middel. Soms lijkt het alsof alcohol een stimulerend middel is, maar dit is niet zo. Je
kunt je er wel actiever (opgewekter) door voelen, dit komt omdat het ook je vermoeidheid
onderdrukt. Vandaar dat je je wat fitter voelt. Het verdooft ook je remmingen waardoor je meer
durft en spraakzamer wordt. Echter werkt dit alleen bij kleinere hoeveelheden. Als je meer drinkt
dan zullen de verdovende effecten toenemen.
4. Hoelang duurt het voordat het lichaam een glas alcohol heeft afgebroken?
Een glas alcohol bevat ongeveer 12 ml (=10 gram) alcohol. Je lever breekt de alcohol af. Dat gaat met
een snelheid van 7 gram per uur. De lever doet er dus ongeveer 1,5 uur over om één glas af te
breken. Ieder lichaam verschilt, bij sommige mensen gaat dit proces sneller dan bij andere mensen.
5. Wie of wat is Korsakov?
Korsakov is een hersenbeschadiging als gevolg van overmatig alcoholgebruik. Het syndroom van
Korsakov gaat gepaard met ernstige geheugenstoornissen. Korsakovpatiënten kunnen herinneringen
niet goed opslaan en fantaseren soms allerlei verhalen om de gaten in hun geheugen op te vullen.
Het wordt veroorzaakt door tekort aan vitamine B1. Langdurig overmatig alcoholgebruik leidt vaak
tot een slecht voedingspatroon. Daarnaast worden de vitaminen die je nog wel binnenkrijgt minder
goed opgenomen, doordat alcohol de organen heeft aangetast. Het syndroom van Korsakov is niet
te genezen.
6. Welke alcohol wordt sneller in het lichaam opgenomen?
In sterke drank zit natuurlijk meer alcohol dan in bier, maar het wordt in verhouding ook sneller
opgenomen door het lichaam. Dranken met een percentage onder de 10% worden het langzaamst
opgenomen. Dat komt door de hoeveelheid vocht. Drankjes tussen de 10% en 40% worden het
snelst opgenomen. Boven de 40% gaat het weer langzamer. De maagportier verkrampt dan
waardoor er minder alcohol in de dunne darm terecht komt.
, 7. Waar in het lichaam wordt de meeste alcohol opgenomen?
In de darmen. Via de maagwand wordt 20% van de alcohol in het bloed opgenomen. De rest gaat via
de maag naar de dunne darm. In de dunne darm wordt de rest van de alcohol snel in het bloed
opgenomen. Na de dunne darm gaat het bloed naar de lever. Daar wordt een gedeelte van de
alcohol afgebroken.
8. Een kater is een vorm van alcoholvergiftiging.
Een kater is een milde vorm van alcoholvergiftiging. Als het lichaam alcohol afbreekt ontstaat de
giftige stof acetaldehyde. Ophoping van deze stof in het lichaam zorgt voor hoofdpijn en andere
katerklachten. Ook irritatie van de maagwand en uitdroging dragen bij aan een kater. Het beste
middel tegen een kater is rust.
9. Hoe kan je sneller nuchter worden?
Het afbraakproces van alcohol kan niet versneld worden. Misschien voelt het alsof je sneller nuchter
wordt als je veel beweegt of koffiedrinkt, maar dit is slechts schijn. Ook overgeven werkt niet, de
alcohol zit namelijk al in je bloed als je dronken bent.
10. Na hoeveel tijd bereikt alcohol de hersenen?
Alcohol werkt een stuk sneller dan de meeste andere drugs die je drinkt of slikt. Dit komt doordat
alcohol, in tegenstelling tot veel andere drugs, al voor een gedeelte in de maag wordt opgenomen.
Dit is zo'n 20%. De alcohol wordt dan via het bloed verdeeld over het lichaamsvocht en komt na een
minuut of 10 al in de hersenen terecht. Vanaf dan kun je de eerste effecten voelen. De rest van de
alcohol wordt via de darmen opgenomen, net als bij de meeste andere drugs. Het alcoholeffect
bereikt zijn piek pas na ongeveer een uur.
11. Hoe beïnvloedt alcohol de nachtrust?
Alcohol heeft verschillende effecten op de nachtrust. Het zorgt ervoor dat je ontspant en dat je
beter in slaap komt. Echter is het geen goed middel om goed uit te rusten. Door alcohol wordt de
slaap namelijk wel onrustiger. De diepe slaap wordt minder en dit zorgt ervoor dat je hersenen niet
genoeg uitrusten.
12. Er bestaat een anti-katerpil.
Er zijn verschillende ‘anti-kater pillen’ op de markt. Deze moeten dan tijdens het drinken zelf of voor
het slapen worden ingenomen. Echter, van geen van deze pillen is wetenschappelijk bewezen dat ze
ook echt een kater kunnen voorkomen. Vaak wordt wel gezegd dat deze middelen echt werken,
maar dit effect wordt toegeschreven aan het feit dat de pillen met water moeten worden
ingenomen. Dit vult het vochttekort in het lichaam aan, waardoor de kans op een kater minder
wordt.
13. Aan welke soort vitamine hebben excessieve en problematische drinkers vaak een tekort?
Vitamine B1. Het lichaam heeft vitamine B1 nodig om alcohol af te breken. Daarnaast zorgt
alcoholgebruik voor een geïrriteerd maagslijmvlies, waardoor je lichaam vitamines minder goed kan
, opnemen. Een langdurig tekort aan vitamine B1 kan leiden tot het syndroom van Korsakov. Goede
voeding is dus extra belangrijk.
14. Hoeveel procent van de Nederlandse bevolking vanaf 18 jaar drinkt wel eens alcohol?
Ongeveer 80% van de bevolking vanaf 18 jaar heeft het afgelopen jaar weleens alcohol gedronken.
Dat zijn ongeveer 11 miljoen mensen.
15. Wat wordt precies bedoeld met het alcoholpromillage?
Het aantal milligrammen pure alcohol per milliliter bloed. Een promillage beschrijft hoeveel alcohol
er in het bloed zit. Een promillage van 1 betekent bijvoorbeeld dat 1 milliliter bloed 1 milligram
alcohol bevat. Dit is dus 0,001 gram alcohol per 0,001 liter bloed.
16. Tot welk promillage leidt een standaard glas alcohol (10 gram)?
0.2 bij mannen, 0.3 bij vrouwen. Alcohol verdeelt zich over het lichaamsvocht. Eén standaardglas
alcohol bevat 10 gram alcohol en leidt gemiddeld tot een promillage van 0,2 bij mannen en 0,3 bij
vrouwen.
In Nederland mag je bij het autorijden maximaal 0,5 promille in je bloed hebben. Voor mannen is dat
maximaal twee glazen, voor vrouwen iets minder. Een beginnend bestuurder mag maximaal een
promillage van 0,2 hebben. Vanaf een promillage van 4 is er sprake van alcoholvergiftiging. Bij
jongeren kan dit al optreden vanaf een promillage van 1,7.
17. Vrouwen zijn gevoeliger voor alcohol omdat ze:
In verhouding minder lichaamsvocht hebben. Als alcohol (via maag en darmen) in het bloed terecht
komt, verspreidt de alcohol zich over als het lichaamsvocht. Mannen bestaan voor 55% uit water,
vrouwen voor 45%. Bij een man van 60 kilo verdeelt de alcohol zich dus over 33 liter water, bij een
vrouw van 60 kilo over 27 liter.
18. Te veel alcoholgebruik leidt tot een grotere lever doordat:
Vet zich ophoopt in de lever. Als er vaak gedronken wordt, gaat de verwerking van alcohol ten koste
van de verbranding van vet. Het vet wordt dan opgeslagen en dit leidt tot leververvetting. De lever
voelt dan dikker. Een vette lever scheurt makkelijker. Als je blijft doordrinken kan levercirrose
ontstaan. De lever functioneert dan niet meer.
19. Hoeveel doden vallen er in Nederland jaarlijks in het verkeer door het gebruik van alcohol?
De SWOV heeft een schatting gedaan van het aantal verkeersdoden dat gerelateerd is aan alcohol.
De laatste keer dat dit gebeurde was in 2015. In 2015 waren er naar schatting 75 tot 140
verkeersdoden als gevolg van alcohol. Het aantal verkeersdoden door alcohol is de afgelopen jaren
wel minder geworden, mede dankzij meer verkeerscontroles en zwaardere straffen voor het rijden
onder invloed.
20. Gaat het niveau van testosteron in het lichaam na het drinken van alcohol omhoog of
omlaag?
Bij vrouwen omhoog, bij mannen omlaag. Testosteron komt voor in het lichaam van de man en de
vrouw. Het heeft onder andere invloed op de seks en seksualiteit. Vrouwen krijgen door de toename
van testosteron meer zin in seks. Mannen komen door de afname moeilijker klaar.
Alcohol
1. Alcohol is:
Alcohol is zowel lichamelijk als geestelijk verslavend. Bij lichamelijke afhankelijkheid is je lichaam
gewend geraakt aan alcohol. Dat betekent dat je ziek wordt en last van ontwenningsverschijnselen
krijgt wanneer je stopt met drinken. Bij geestelijke afhankelijkheid verlang je enorm naar alcohol.
2. Het drinken van 2 tot 3 glazen alcohol per dag verlaagt de kans op bepaalde vormen van
kanker.
Uit onderzoek blijkt juist dat het drinken van elk glas alcohol het risico op verschillende vormen van
kanker vergroot. Dit komt onder andere doordat er kankerverwekkende stoffen vrijkomen bij de
afbraak van alcohol in het lichaam. Alcohol is ook in kleine hoeveelheden nadelig voor de
gezondheid.
3. Van een paar drankjes voel je je soms actiever, alcohol is dus:
Een verdovend middel. Soms lijkt het alsof alcohol een stimulerend middel is, maar dit is niet zo. Je
kunt je er wel actiever (opgewekter) door voelen, dit komt omdat het ook je vermoeidheid
onderdrukt. Vandaar dat je je wat fitter voelt. Het verdooft ook je remmingen waardoor je meer
durft en spraakzamer wordt. Echter werkt dit alleen bij kleinere hoeveelheden. Als je meer drinkt
dan zullen de verdovende effecten toenemen.
4. Hoelang duurt het voordat het lichaam een glas alcohol heeft afgebroken?
Een glas alcohol bevat ongeveer 12 ml (=10 gram) alcohol. Je lever breekt de alcohol af. Dat gaat met
een snelheid van 7 gram per uur. De lever doet er dus ongeveer 1,5 uur over om één glas af te
breken. Ieder lichaam verschilt, bij sommige mensen gaat dit proces sneller dan bij andere mensen.
5. Wie of wat is Korsakov?
Korsakov is een hersenbeschadiging als gevolg van overmatig alcoholgebruik. Het syndroom van
Korsakov gaat gepaard met ernstige geheugenstoornissen. Korsakovpatiënten kunnen herinneringen
niet goed opslaan en fantaseren soms allerlei verhalen om de gaten in hun geheugen op te vullen.
Het wordt veroorzaakt door tekort aan vitamine B1. Langdurig overmatig alcoholgebruik leidt vaak
tot een slecht voedingspatroon. Daarnaast worden de vitaminen die je nog wel binnenkrijgt minder
goed opgenomen, doordat alcohol de organen heeft aangetast. Het syndroom van Korsakov is niet
te genezen.
6. Welke alcohol wordt sneller in het lichaam opgenomen?
In sterke drank zit natuurlijk meer alcohol dan in bier, maar het wordt in verhouding ook sneller
opgenomen door het lichaam. Dranken met een percentage onder de 10% worden het langzaamst
opgenomen. Dat komt door de hoeveelheid vocht. Drankjes tussen de 10% en 40% worden het
snelst opgenomen. Boven de 40% gaat het weer langzamer. De maagportier verkrampt dan
waardoor er minder alcohol in de dunne darm terecht komt.
, 7. Waar in het lichaam wordt de meeste alcohol opgenomen?
In de darmen. Via de maagwand wordt 20% van de alcohol in het bloed opgenomen. De rest gaat via
de maag naar de dunne darm. In de dunne darm wordt de rest van de alcohol snel in het bloed
opgenomen. Na de dunne darm gaat het bloed naar de lever. Daar wordt een gedeelte van de
alcohol afgebroken.
8. Een kater is een vorm van alcoholvergiftiging.
Een kater is een milde vorm van alcoholvergiftiging. Als het lichaam alcohol afbreekt ontstaat de
giftige stof acetaldehyde. Ophoping van deze stof in het lichaam zorgt voor hoofdpijn en andere
katerklachten. Ook irritatie van de maagwand en uitdroging dragen bij aan een kater. Het beste
middel tegen een kater is rust.
9. Hoe kan je sneller nuchter worden?
Het afbraakproces van alcohol kan niet versneld worden. Misschien voelt het alsof je sneller nuchter
wordt als je veel beweegt of koffiedrinkt, maar dit is slechts schijn. Ook overgeven werkt niet, de
alcohol zit namelijk al in je bloed als je dronken bent.
10. Na hoeveel tijd bereikt alcohol de hersenen?
Alcohol werkt een stuk sneller dan de meeste andere drugs die je drinkt of slikt. Dit komt doordat
alcohol, in tegenstelling tot veel andere drugs, al voor een gedeelte in de maag wordt opgenomen.
Dit is zo'n 20%. De alcohol wordt dan via het bloed verdeeld over het lichaamsvocht en komt na een
minuut of 10 al in de hersenen terecht. Vanaf dan kun je de eerste effecten voelen. De rest van de
alcohol wordt via de darmen opgenomen, net als bij de meeste andere drugs. Het alcoholeffect
bereikt zijn piek pas na ongeveer een uur.
11. Hoe beïnvloedt alcohol de nachtrust?
Alcohol heeft verschillende effecten op de nachtrust. Het zorgt ervoor dat je ontspant en dat je
beter in slaap komt. Echter is het geen goed middel om goed uit te rusten. Door alcohol wordt de
slaap namelijk wel onrustiger. De diepe slaap wordt minder en dit zorgt ervoor dat je hersenen niet
genoeg uitrusten.
12. Er bestaat een anti-katerpil.
Er zijn verschillende ‘anti-kater pillen’ op de markt. Deze moeten dan tijdens het drinken zelf of voor
het slapen worden ingenomen. Echter, van geen van deze pillen is wetenschappelijk bewezen dat ze
ook echt een kater kunnen voorkomen. Vaak wordt wel gezegd dat deze middelen echt werken,
maar dit effect wordt toegeschreven aan het feit dat de pillen met water moeten worden
ingenomen. Dit vult het vochttekort in het lichaam aan, waardoor de kans op een kater minder
wordt.
13. Aan welke soort vitamine hebben excessieve en problematische drinkers vaak een tekort?
Vitamine B1. Het lichaam heeft vitamine B1 nodig om alcohol af te breken. Daarnaast zorgt
alcoholgebruik voor een geïrriteerd maagslijmvlies, waardoor je lichaam vitamines minder goed kan
, opnemen. Een langdurig tekort aan vitamine B1 kan leiden tot het syndroom van Korsakov. Goede
voeding is dus extra belangrijk.
14. Hoeveel procent van de Nederlandse bevolking vanaf 18 jaar drinkt wel eens alcohol?
Ongeveer 80% van de bevolking vanaf 18 jaar heeft het afgelopen jaar weleens alcohol gedronken.
Dat zijn ongeveer 11 miljoen mensen.
15. Wat wordt precies bedoeld met het alcoholpromillage?
Het aantal milligrammen pure alcohol per milliliter bloed. Een promillage beschrijft hoeveel alcohol
er in het bloed zit. Een promillage van 1 betekent bijvoorbeeld dat 1 milliliter bloed 1 milligram
alcohol bevat. Dit is dus 0,001 gram alcohol per 0,001 liter bloed.
16. Tot welk promillage leidt een standaard glas alcohol (10 gram)?
0.2 bij mannen, 0.3 bij vrouwen. Alcohol verdeelt zich over het lichaamsvocht. Eén standaardglas
alcohol bevat 10 gram alcohol en leidt gemiddeld tot een promillage van 0,2 bij mannen en 0,3 bij
vrouwen.
In Nederland mag je bij het autorijden maximaal 0,5 promille in je bloed hebben. Voor mannen is dat
maximaal twee glazen, voor vrouwen iets minder. Een beginnend bestuurder mag maximaal een
promillage van 0,2 hebben. Vanaf een promillage van 4 is er sprake van alcoholvergiftiging. Bij
jongeren kan dit al optreden vanaf een promillage van 1,7.
17. Vrouwen zijn gevoeliger voor alcohol omdat ze:
In verhouding minder lichaamsvocht hebben. Als alcohol (via maag en darmen) in het bloed terecht
komt, verspreidt de alcohol zich over als het lichaamsvocht. Mannen bestaan voor 55% uit water,
vrouwen voor 45%. Bij een man van 60 kilo verdeelt de alcohol zich dus over 33 liter water, bij een
vrouw van 60 kilo over 27 liter.
18. Te veel alcoholgebruik leidt tot een grotere lever doordat:
Vet zich ophoopt in de lever. Als er vaak gedronken wordt, gaat de verwerking van alcohol ten koste
van de verbranding van vet. Het vet wordt dan opgeslagen en dit leidt tot leververvetting. De lever
voelt dan dikker. Een vette lever scheurt makkelijker. Als je blijft doordrinken kan levercirrose
ontstaan. De lever functioneert dan niet meer.
19. Hoeveel doden vallen er in Nederland jaarlijks in het verkeer door het gebruik van alcohol?
De SWOV heeft een schatting gedaan van het aantal verkeersdoden dat gerelateerd is aan alcohol.
De laatste keer dat dit gebeurde was in 2015. In 2015 waren er naar schatting 75 tot 140
verkeersdoden als gevolg van alcohol. Het aantal verkeersdoden door alcohol is de afgelopen jaren
wel minder geworden, mede dankzij meer verkeerscontroles en zwaardere straffen voor het rijden
onder invloed.
20. Gaat het niveau van testosteron in het lichaam na het drinken van alcohol omhoog of
omlaag?
Bij vrouwen omhoog, bij mannen omlaag. Testosteron komt voor in het lichaam van de man en de
vrouw. Het heeft onder andere invloed op de seks en seksualiteit. Vrouwen krijgen door de toename
van testosteron meer zin in seks. Mannen komen door de afname moeilijker klaar.
