✣
geschiedenis kenmerkende
aspecten
Eindexamenstof
3 tijdvakken:
1500 - 1600 = tijd van ontdekkers en hervormers
1600 – 1700 = tijd van regenten en vorsten
1700 – 1800 =tijd van pruiken en revoluties
Tijd van ontdekkers en hervormers
Ka 18. Het begin van de Europese overzeese expansie:
Ontdekkingsreizen: begint bij Portugal.
Portugezen willen de Arabische en Turkse tussenhandel in specerijen uitschakelen.
Zij gingen zelf een zeeweg zoeken naar Indië via Afrika.
1488: Bartholomeus Diaz bereikt kaap de goede hoop (Z. Afrika)
1492: Reconquista: herovering van Spanje door de Christenen op de Moslims
1498: Vasco da Gama bereikt India
Spanje volgt Portugal: Spanje gaat de concurrentie aan met Portugal door een zeeweg
naar Indië te zoeken via het Westen.
1492: Columbus ontdekt Amerika.
geschiedenis kenmerkende aspecten 1
, Gevolgen:
uitwisseling van producten komt op gang
verplaatsing en vermenging van miljoenen mensen
verspreiding van het Christendom
stimulans voor de wetenschap ( enerzijds is wetenschap nodig voor
ontdekkingsreizen (navigatie, kaarten, etc.) Anderzijds leveren de
ontdekkingsreizen nieuwe kennis op (natuur, culturen, etc))
Ka 19. Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin
van een nieuwe wetenschappelijke belangstelling:
Renaissance: wedergeboorte van de Griekse-Romeinse cultuur, bestaand uit 2
onderdelen:
1. Veranderde mens- en wereldbeeld:
Mensbeeld middeleeuwen: mens is zondig, “memento mori” (Gedenk te sterven). Draait
om
god, geloof en kerk.
Mensbeeld Renaissance: “Carpe diem” (pluk de dag), Mens mag genieten.
Humanisme: Menselijke waardigheid en vrijheid
Gebaseerd op onderzoek van Grieken en Romeinen
De mens als individu is belangrijk (in b.v. Kunst: door individuelen gelaatstrekken)
wereldbeeld: de wereld/natuur is mooi. Meer belangstelling voor natuur en andere
culturen.
2. Nieuwe wetenschappelijke belangstelling:
Net als de oude Grieken ging men zelf onderzoek doen met behulp van zintuigen
naast het lezen van de oude Grieks-Romeinse werken.
(NIET VERWARREN MET “WETENSCHAPPELIJKE REVOLUTIE VAN TIJDVAK “TIJD
VAN REGENTEN EN VORSTEN”)
geschiedenis kenmerkende aspecten 2
, Ka 21. De protestantse Reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-
Europa tot gevolg had:
Reformatie = kerkhervorming
Splitsing in: Rooms-Katholiek en Protestant
Kerkhervormers:
Maarten Luther – Duitse Monnik die zich laat inspireren door de humanist
Erasmus. Splitst zich af van de R.K. Kerk. Spijkerde 95 stellingen met kritiek op de
kerkdeur van Wittenburg, dit waren dingen zoals:
Anti-aflaat: niet d.m.v. geld kan je in de hemel, maar door oprecht geloof en berouw
tegen de rijkdom v.d. R.K. Kerk
tegen de macht v.d. geestelijkheid: ieder individu is verantwoordelijk voor eigen
geweten (t.o.v. god)
tegen heiligen- en beeldenverering
tegen de slechte Bijbelvertaling en bijbeluitleg v.d. Katholieken
tegen rituelen (sacramenten) die niet in de bijbel staan zoals b.v. het Celibaat
Alleen de bijbel heeft autoriteit (niet de uitspraken van de geestelijken)
Johannes Calvijn – Deelt het grootste deel van de ideeën van Luther, maar er zijn
ook verschillen: - predestinatie: voorbestemming. Van te voren ligt al vast wie naar
de hel en de hemel gaan.
Volgens Maarten Luther is de vorst het hoofd van de kerk. Volgens Calvijn worden
de leiders (ouderlingen) van de kerk door de kerkgemeente gekozen.
volgens Luther mag een volk nooit in opstand komen tegen de vorst. Volgens
Calvijn mag een volk in opstand komen tegen de vorst als deze zich niet houdt aan
het woord van God
Ka 22. Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een
Nederlandse staat:
Karel 5: koning van Spanje, Keizer van het Duitse Rijk & Landsheer der Nederlanden.
Staatsinrichting van de Nederlanden:
geschiedenis kenmerkende aspecten 3
geschiedenis kenmerkende
aspecten
Eindexamenstof
3 tijdvakken:
1500 - 1600 = tijd van ontdekkers en hervormers
1600 – 1700 = tijd van regenten en vorsten
1700 – 1800 =tijd van pruiken en revoluties
Tijd van ontdekkers en hervormers
Ka 18. Het begin van de Europese overzeese expansie:
Ontdekkingsreizen: begint bij Portugal.
Portugezen willen de Arabische en Turkse tussenhandel in specerijen uitschakelen.
Zij gingen zelf een zeeweg zoeken naar Indië via Afrika.
1488: Bartholomeus Diaz bereikt kaap de goede hoop (Z. Afrika)
1492: Reconquista: herovering van Spanje door de Christenen op de Moslims
1498: Vasco da Gama bereikt India
Spanje volgt Portugal: Spanje gaat de concurrentie aan met Portugal door een zeeweg
naar Indië te zoeken via het Westen.
1492: Columbus ontdekt Amerika.
geschiedenis kenmerkende aspecten 1
, Gevolgen:
uitwisseling van producten komt op gang
verplaatsing en vermenging van miljoenen mensen
verspreiding van het Christendom
stimulans voor de wetenschap ( enerzijds is wetenschap nodig voor
ontdekkingsreizen (navigatie, kaarten, etc.) Anderzijds leveren de
ontdekkingsreizen nieuwe kennis op (natuur, culturen, etc))
Ka 19. Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin
van een nieuwe wetenschappelijke belangstelling:
Renaissance: wedergeboorte van de Griekse-Romeinse cultuur, bestaand uit 2
onderdelen:
1. Veranderde mens- en wereldbeeld:
Mensbeeld middeleeuwen: mens is zondig, “memento mori” (Gedenk te sterven). Draait
om
god, geloof en kerk.
Mensbeeld Renaissance: “Carpe diem” (pluk de dag), Mens mag genieten.
Humanisme: Menselijke waardigheid en vrijheid
Gebaseerd op onderzoek van Grieken en Romeinen
De mens als individu is belangrijk (in b.v. Kunst: door individuelen gelaatstrekken)
wereldbeeld: de wereld/natuur is mooi. Meer belangstelling voor natuur en andere
culturen.
2. Nieuwe wetenschappelijke belangstelling:
Net als de oude Grieken ging men zelf onderzoek doen met behulp van zintuigen
naast het lezen van de oude Grieks-Romeinse werken.
(NIET VERWARREN MET “WETENSCHAPPELIJKE REVOLUTIE VAN TIJDVAK “TIJD
VAN REGENTEN EN VORSTEN”)
geschiedenis kenmerkende aspecten 2
, Ka 21. De protestantse Reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-
Europa tot gevolg had:
Reformatie = kerkhervorming
Splitsing in: Rooms-Katholiek en Protestant
Kerkhervormers:
Maarten Luther – Duitse Monnik die zich laat inspireren door de humanist
Erasmus. Splitst zich af van de R.K. Kerk. Spijkerde 95 stellingen met kritiek op de
kerkdeur van Wittenburg, dit waren dingen zoals:
Anti-aflaat: niet d.m.v. geld kan je in de hemel, maar door oprecht geloof en berouw
tegen de rijkdom v.d. R.K. Kerk
tegen de macht v.d. geestelijkheid: ieder individu is verantwoordelijk voor eigen
geweten (t.o.v. god)
tegen heiligen- en beeldenverering
tegen de slechte Bijbelvertaling en bijbeluitleg v.d. Katholieken
tegen rituelen (sacramenten) die niet in de bijbel staan zoals b.v. het Celibaat
Alleen de bijbel heeft autoriteit (niet de uitspraken van de geestelijken)
Johannes Calvijn – Deelt het grootste deel van de ideeën van Luther, maar er zijn
ook verschillen: - predestinatie: voorbestemming. Van te voren ligt al vast wie naar
de hel en de hemel gaan.
Volgens Maarten Luther is de vorst het hoofd van de kerk. Volgens Calvijn worden
de leiders (ouderlingen) van de kerk door de kerkgemeente gekozen.
volgens Luther mag een volk nooit in opstand komen tegen de vorst. Volgens
Calvijn mag een volk in opstand komen tegen de vorst als deze zich niet houdt aan
het woord van God
Ka 22. Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een
Nederlandse staat:
Karel 5: koning van Spanje, Keizer van het Duitse Rijk & Landsheer der Nederlanden.
Staatsinrichting van de Nederlanden:
geschiedenis kenmerkende aspecten 3
